Đây là quốc gia Đông Nam Á "duy nhất" được Iran đồng ý cho phép tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz

Malaysia được Iran "chấp thuận" để các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz

Trong bối cảnh căng thẳng quân sự tại Trung Đông leo thang và tuyến vận tải chiến lược eo biển Hormuz gần như bị “đóng băng”, Malaysia bất ngờ trở thành quốc gia Đông Nam Á hiếm hoi – thậm chí được xem là “duy nhất” đến thời điểm hiện tại nhận được sự chấp thuận từ Iran để các tàu thuyền đi qua khu vực này.

Thông tin được báo chí quốc tế, trong đó có The Guardian đăng tải ngày 27/3 cho biết Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã đồng ý cho phép các tàu của Malaysia di chuyển qua eo biển Hormuz trong bối cảnh giao thương toàn cầu bị gián đoạn nghiêm trọng.

Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim sau đó xác nhận và bày tỏ lời cảm ơn tới Tehran, nhấn mạnh đây là một sự hỗ trợ quan trọng khi nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng đang gia tăng.

“Chúng tôi cảm ơn Iran vì đã tạo điều kiện để các tàu chở dầu của Malaysia có thể đi qua eo biển Hormuz an toàn. Các thủ tục đang được hoàn tất để tàu và thủy thủ đoàn tiếp tục hành trình trở về”, ông nói.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Iran kiểm soát chặt chẽ eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu và chỉ cho phép một số ít tàu thuộc các quốc gia “thân thiện” đi qua theo cơ chế cấp phép riêng lẻ. Trong khi đó, nhiều tàu từ các quốc gia khác vẫn bị mắc kẹt hoặc buộc phải quay đầu do lo ngại rủi ro an ninh, cho thấy mức độ bất ổn chưa từng có tại khu vực này.

Nghịch lý của Malaysia: Xuất khẩu năng lượng nhưng vẫn lệ thuộc eo biển Hormuz

Theo Mordor Intelligence, quy mô thị trường dầu khí Malaysia tính theo sản lượng được dự báo sẽ tăng từ khoảng 679,38 nghìn thùng/ngày vào năm 2024 lên 728,29 nghìn thùng/ngày vào năm 2029, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) khoảng 1,4% trong giai đoạn này.

Trong trung hạn, đà tăng trưởng được kỳ vọng đến từ các chính sách hỗ trợ của chính phủ, nỗ lực thúc đẩy khai thác dầu khí và LNG trong nước, nhu cầu gia tăng đối với các sản phẩm lọc hóa dầu, cùng với việc triển khai các dự án mới và nâng cấp hạ tầng năng lượng.

Dù vậy, bức tranh năng lượng của Malaysia lại tồn tại một nghịch lý rõ rệt. Quốc gia này là một trong những nước xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) hàng đầu thế giới, đồng thời được xếp vào nhóm xuất khẩu năng lượng ròng, nhưng vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn dầu nhập khẩu, đặc biệt từ Trung Đông.

Ước tính khoảng 70% lượng dầu thô Malaysia sử dụng phải nhập khẩu, trong đó gần một nửa được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Sự phụ thuộc này khiến nền kinh tế nước này trở nên nhạy cảm trước các biến động địa chính trị tại khu vực.

Thực tế, sản lượng dầu nội địa của Malaysia hiện chỉ đạt khoảng 570.000 thùng/ngày, thấp hơn đáng kể so với nhu cầu tiêu thụ khoảng 747.000 thùng/ngày, theo RinggitPlus. Khoảng thiếu hụt này buộc nước này phải duy trì nhập khẩu quy mô lớn để đảm bảo nguồn cung.

Bên cạnh đó, dù sở hữu trữ lượng khoảng 2,7 tỷ thùng – ước tính đủ khai thác trong khoảng 12 năm – quy mô này vẫn khá khiêm tốn so với các cường quốc dầu mỏ trên thế giới. Chính vì vậy, việc được Iran cho phép tàu đi qua eo biển Hormuz không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao, mà còn đóng vai trò quan trọng đối với an ninh năng lượng của Malaysia trong ngắn hạn.

Chính phủ Malaysia kích hoạt các biện pháp khẩn cấp

Dù nhận được “ngoại lệ” từ Iran, Chính phủ Malaysia vẫn tỏ ra thận trọng và nhanh chóng triển khai các biện pháp ứng phó với biến động năng lượng. Thủ tướng Anwar Ibrahim cho biết nước này đang chuẩn bị cho kịch bản xấu hơn, trong đó nguồn cung dầu có thể tiếp tục bị gián đoạn. Một loạt biện pháp tiết kiệm năng lượng đã được đề xuất, bao gồm:

- Giảm hạn mức xăng trợ giá cho mỗi cá nhân

- Khuyến khích làm việc từ xa đối với khu vực công

- Tăng cường tiết kiệm năng lượng trong doanh nghiệp và hộ gia đình

Theo Bộ Tài chính Malaysia, áp lực lớn nhất hiện nay đến từ chi phí trợ giá nhiên liệu. Chính phủ ước tính cần tới 24 tỷ ringgit (hơn 6 tỷ USD) trong năm 2026 để duy trì chính sách này. Đáng chú ý, chi phí trợ giá đã tăng gấp bốn lần chỉ trong chưa đầy một tuần do giá dầu thế giới leo thang. Điều này buộc chính phủ phải cân nhắc điều chỉnh trợ cấp, dù vẫn giữ giá bán lẻ ổn định nhằm tránh gây sốc cho người dân.

Song song đó, Malaysia vẫn duy trì các chính sách bảo vệ nhóm thu nhập thấp. Khoảng 85% hộ gia đình sử dụng điện dưới 600 kWh/tháng được đảm bảo không chịu tác động từ biến động giá năng lượng quốc tế.

Một điểm đáng chú ý là dù chịu áp lực lớn từ thị trường quốc tế, Malaysia vẫn duy trì mức giá nhiên liệu thuộc nhóm thấp nhất khu vực Đông Nam Á. Theo trang Ringgit Plus, giá xăng dầu ở Malaysia cập nhật ngày 19/3/2026:

- Xăng RON95 giữ ở mức khoảng 3,27 RM/lít (gần 22.087 đồng/lít)

- Xăng RON97 tăng lên 4,55 RM/lít (gần 30.373 đồng/lít)

- Dầu diesel bán tại bán đảo Malaysia ở mức 4,72–4,92 RM/lít (khoảng 31.880-33.235 đồng/lít)

Giá nhiên liệu được điều chỉnh hàng tuần theo Cơ chế Điều chỉnh giá tự động (APM), giúp phản ánh biến động thị trường nhưng vẫn đảm bảo kiểm soát. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng mức giá thấp hiện tại không phản ánh đầy đủ rủi ro tiềm ẩn. Nếu tình hình tại eo biển Hormuz tiếp tục xấu đi, Malaysia có thể đối mặt với áp lực lớn hơn về nguồn cung và ngân sách.

Giới chức Iran thông báo cho phép một số quốc gia thân thiện như Ấn Độ, Pakistan, Iraq, Trung Quốc và Nga sử dụng Eo biển Hormuz.

Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho biết Iran cho phép tàu thuyền của các quốc gia này đi qua eo biển để phục vụ hoạt động thương mại. Thông tin được Tổng lãnh sự quán Iran tại thành phố Mumbai công bố trong bài đăng mới nhất.

Đây là lần đầu tiên Iran đưa ra danh sách cụ thể các quốc gia “thân thiện” được phép lưu thông qua eo biển Hormuz mà không bị cản trở.

Trước đó, phái bộ Iran tại Liên Hợp Quốc cùng các đại diện quân đội nước này từng tuyên bố các tàu “không thù địch” vẫn có thể đi qua eo biển, với điều kiện không tham gia hoặc hỗ trợ các hành động chống lại Iran và tuân thủ đầy đủ các quy định an ninh do Tehran đặt ra.

Hội đồng Quốc phòng Iran cũng nhấn mạnh việc cho phép tàu thuyền “không thù địch” qua lại sẽ phụ thuộc vào sự phối hợp trước giữa lực lượng Iran và các bên liên quan.

×