Đi tìm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa: Kinh nghiệm chọn địa bàn thí điểm ở Lào Cai (Bài 2)

Lý do Lào Cai chọn xã tiêu biểu thí điểm mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa”

Phóng viên Báo Điện tử Dân Việt tìm về xã Trấn Yên, nơi được đặt những viên gạch đầu tiên trong việc xây dựng mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” ở tỉnh Lào Cai. Ở địa phương vùng Tây Bắc này, xã Trấn Yên và phường Lào Cai là hai địa phương tiêu biểu cho khu vực nông thôn và đô thị với những điều kiện, đặc thù riêng để triển khai thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa.

Ghi nhận của phóng viên Báo điện tử Dân Việt tại xã Trấn Yên cho thấy, vùng quê trung du ven sông Hồng hôm nay đang khoác lên mình diện mạo mới đầy sức sống.

Với lợi thế những bãi bồi màu mỡ được phù sa sông Hồng bồi đắp cùng hệ thống đồi núi thấp trải dài, người dân nơi đây đã biết tận dụng tiềm năng để phát triển kinh tế hiệu quả. Nhiều năm qua, cây dâu tằm và quế hữu cơ trở thành hướng đi chủ lực, mang lại nguồn thu nhập ổn định, giúp đời sống nhân dân ngày càng khởi sắc.

Anh Phan Văn Lợi, ở thôn Phú Lan, xã Trấn Yên cho biết: "Tôi gắn bó với nghề trồng dâu nuôi tằm đến nay đã 16 năm. Gia đình hiện có khoảng 5.000m² dâu, mỗi năm thu về khoảng 100 triệu đồng từ bán kén tằm. Nhờ nghề trồng dâu nuôi tằm mà kinh tế gia đình ổn định hơn, có của ăn của để và điều kiện chăm lo cho con cái học hành đầy đủ hơn".

Không chỉ tạo dấu ấn bởi bức tranh kinh tế nhiều gam màu tươi sáng, Trấn Yên còn khiến chúng tôi ấn tượng bởi diện mạo nông thôn mới đổi thay rõ nét.

Dọc các tuyến đường liên thôn, liên xóm là những con đường bê tông rộng rãi, sạch đẹp trải dài đến tận cánh đồng. Hai bên đường, những hàng hoa khoe sắc rực rỡ tạo nên khung cảnh thanh bình, trù phú.

Người dân duy trì thói quen quét dọn vệ sinh, chăm sóc cảnh quan môi trường, góp phần xây dựng làng quê sáng - xanh - sạch - đẹp.

Trên con đường bê tông dẫn ra cánh đồng của thôn Trúc Đình, bà Nguyễn Thị Toán, năm nay 60 tuổi, phấn khởi chia sẻ: “Kinh tế phát triển, thu nhập ổn định nên cuộc sống bà con giờ khá hơn trước nhiều rồi. Đường sá sạch đẹp, nhà cửa khang trang, ai cũng có ý thức giữ gìn môi trường, xây dựng quê hương”.

Theo bà Toán, thôn Trúc Đình hiện đã được công nhận là thôn kiểu mẫu. Những tuyến đường hoa nở rực rỡ quanh năm không chỉ làm đẹp cảnh quan mà còn trở thành niềm tự hào của người dân địa phương.

Cùng với đó, tinh thần đoàn kết trong cộng đồng ngày càng được phát huy, người dân tích cực tham gia xây dựng nếp sống văn minh, giữ gìn an ninh trật tự, chung tay vun đắp cho miền quê đáng sống bên dòng sông Hồng.

Sau sáp nhập thị trấn Cổ Phúc và các xã Tân Đồng, Báo Đáp, Thành Thịnh, Hòa Cuông và Minh Quán của huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái cũ, địa phương này trở thành đơn vị hành chính mới có quy mô lớn, với 61 thôn, gần 29.250 nhân khẩu và diện tích tự nhiên hơn 110km².

Ở góc độ văn hóa xã hội, Trấn Yên là vùng đất có bề dày lịch sử và văn hóa lâu đời, nơi sinh sống của nhiều dân tộc anh em như Kinh, Tày, Cao Lan, Dao và một số dân tộc khác..

Trấn Yên còn là cái nôi của nền văn hóa Đông Sơn, tiêu biểu với bảo vật quốc gia là Thạp Đồng và trống đồng Đào Thịnh.

Bên cạnh đó, địa phương cũng lưu giữ nhiều giá trị văn hóa phi vật thể như lễ hội, trang phục, tín ngưỡng và các làn điệu dân ca dân tộc, góp phần làm phong phú bản sắc văn hóa vùng Tây Bắc.

Về phát triển kinh tế nông nghiệp, xã Trấn Yên đã hình thành nhiều vùng sản xuất hàng hóa chủ lực bền vững như vùng dâu tằm hơn 700ha, vùng quế trên 6.000ha, trong số này, hơn 3.200ha đạt tiêu chuẩn hữu cơ; vùng cây ăn quả hơn 250ha.

Chăn nuôi phát triển theo hướng an toàn sinh học với 145 cơ sở chăn nuôi gia cầm quy mô lớn.

Từ nền sản xuất nông nghiệp truyền thống, Trấn Yên đã từng bước chuyển sang phát triển hàng hóa gắn với chuỗi giá trị. Giá trị thu nhập đạt từ 200–250 triệu đồng/ha/năm; thu nhập bình quân đầu người năm 2025 ước đạt 70 triệu đồng/người/.

Diện mạo nông thôn đổi thay rõ nét với hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội ngày càng đồng bộ, khang trang, sáng - xanh - sạch - đẹp. Tổng nguồn vốn huy động cho đầu tư phát triển giai đoạn 2021–2025 ước đạt khoảng 372 tỷ đồng.

Ông Nguyễn Hải Nhiên, Trưởng thôn Đào Thịnh 7, xã Trấn Yên cho biết, thôn hiện có hơn 200ha quế, phần lớn đang ở giai đoạn từ 16 - 18 năm tuổi.

Những năm gần đây, cây quế đã trở thành nguồn thu nhập chủ lực, góp phần làm thay đổi rõ rệt đời sống của người dân địa phương.

“Từ khi phát triển cây quế thì đời sống bà con khá lên nhiều rồi. Người dân có thu nhập ổn định, nhà cửa khang trang hơn trước”, ông Nhiên chia sẻ.

Thôn Đào Thịnh 7, hiện có hơn 100 hộ dân, chủ yếu là người dân tộc Kinh từ tỉnh Nam Định lên xây dựng vùng kinh tế mới đã gắn bó với mảnh đất này được hơn 50 năm.

Nếu trước đây trong thôn còn nhiều nhà gỗ tạm bợ thì nay hầu hết đã được thay thế bằng nhà xây kiên cố. Toàn thôn hiện không còn hộ nghèo, chỉ còn một hộ cận nghèo thuộc diện đặc biệt khó khăn.

Không chỉ phát triển kinh tế, hệ thống hạ tầng nông thôn tại Đào Thịnh 7 cũng được đầu tư đồng bộ. Với hơn 4km đường giao thông trong thôn đã được bê tông hóa 100%, với mặt đường rộng từ 3-5m, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại, vận chuyển hàng hóa nông sản.

Xây dựng 70 chỉ tiêu chi tiết cho mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa

Để từng bước hoàn thiện Đề án thí điểm mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa”, tỉnh Lào Cai bước đầu xác định 8 nhóm tiêu chí, hơn 70 chỉ tiêu chi tiết trong thực hiện mô hình “xã, phường hội chủ nghĩa".

Việc xây dựng mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” được xác định là nhiệm vụ chính trị quan trọng, không chỉ mang ý nghĩa định hướng chiến lược mà còn là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa khát vọng xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, nơi con người là trung tâm của sự phát triển.

Để xây dựng mô hình “Xã xã hội chủ nghĩa”, tỉnh Lào Cai xác định tiếp tục kiên định và vận dụng phát triển, sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Chủ nghĩa xã hội gắn với con người Xã hội chủ nghĩa; kiên định các nguyên tắc xây dựng Đảng và bảo vệ Tổ quốc Xã hội chủ nghĩa; quy định rõ nguyên tắc “Đảng không bao biện, không làm thay”, thống nhất nhận thức khi hành động “đúng vai, thuộc bài”.

Tỉnh cũng chú trọng phát huy vai trò chủ thể của nhân dân, xây dựng lối sống văn minh, hiện đại mang đậm đà bản sắc văn hóa các dân tộc tỉnh Lào Cai, coi đây là nguồn lực nội sinh quan trọng hướng tới mục tiêu phát triển “xanh, hài hòa, bản sắc và hạnh phúc” trong kỷ nguyên mới.

Do đó, thời gian qua, Tỉnh ủy Lào Cai đã phối hợp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cùng các đơn vị liên quan tổ chức đoàn khảo sát thực tế tại xã Trấn Yên và phường Lào Cai để phục vụ việc xây dựng mô hình thí điểm xã, phường xã hội chủ nghĩa.

Tại phường Lào Cai, đoàn công tác khảo sát hệ thống hạ tầng, các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội phục vụ xây dựng các tiêu chí “Phường xã hội chủ nghĩa”, như khu vực bãi kiểm hóa thuộc Cửa khẩu Quốc tế đường bộ số II Kim Thành nhằm đánh giá tình hình thông quan hàng hóa, phát triển cửa khẩu thông minh và định hướng xây dựng đô thị hiện đại.

Đoàn cũng khảo sát quy hoạch công viên, kinh tế đêm, du lịch biên giới, Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai và Đền Thượng, những điểm nhấn quan trọng về kiến trúc, cảnh quan, không gian xanh và văn hóa tâm linh của địa phương.

Phường Lào Cai là địa phương có diện tích rộng, dân số lớn, có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng an ninh và là đầu mối quan trọng về kinh tế, giao thông, văn hóa, hành chính và đối ngoại của tỉnh Lào Cai...

Thông qua hoạt động khảo sát, các đại biểu có thêm cơ sở thực tiễn để đóng góp ý kiến vào Dự thảo Bộ tiêu chí và Đề án xây dựng thí điểm mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa”.

Tại buổi làm việc về hoàn thiện nội dung Đề án xây dựng thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” tại xã Trấn Yên và phường Lào Cai giai đoạn 2026 - 2030, cuối tháng 4/2026, ông Hoàng Giang, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Lào Cai, đã đề nghị 2 địa phương khẩn trương hoàn thiện quy hoạch tổng thể đến năm 2030 theo hướng sát thực tế, có chiều sâu, tầm nhìn dài hạn; tiếp tục bổ sung, hoàn chỉnh Đề án với quyết tâm chính trị cao nhất, bảo đảm “vững về chính trị, chắc về lý luận, sát về xã hội, rõ về hành động”.

Theo Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Lào Cai Hoàng Giang Đề án phải thể hiện tư duy đổi mới, cách tiếp cận mới trong phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời xác định rõ cơ chế, chính sách, lộ trình và nguồn lực thực hiện.

Cùng với hoàn thiện nội dung, các địa phương và các sở, ngành cần đẩy mạnh tuyên truyền, tạo đồng thuận xã hội, huy động sự tham gia của người dân.

Đặc biệt, ứng dụng khoa học công nghệ phải trở thành điểm nhấn nổi bật, hướng tới xây dựng xã Trấn Yên và phường Lào Cai trở thành mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa hiện đại, thông minh, lấy trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số làm động lực phát triển mới.

Đề án thí điểm mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa”, tỉnh Lào Cai bước đầu xác định 8 nhóm tiêu chí, hơn 70 chỉ tiêu chi tiết trong thực hiện mô hình “xã, phường hội chủ nghĩa” đó là:

(1) Xã/phường giàu mạnh, năng động, giàu bản sắc.

(2) Nhân dân làm chủ, đồng hành, thụ hưởng.

(3) Có nền kinh tế phát triển, năng động, hướng mạnh chuyển đổi số.

(4) Có văn hoá tiên tiến, nhân văn, giàu bản sắc truyền thống.

(5) Người dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện.
(6) Xã hội phát triển bền vững, bình đẳng, vì con người.

(7) Chính quyền kiến tạo, liêm chính, hành động, phục vụ Nhân dân.

(8) Quốc phòng, an ninh vững mạnh; ngày càng mở rộng quan hệ hữu nghị, hợp tác, cùng phát triển.

×