GS Hà Minh Đức: “Tôi không dạy chữ, tôi dạy học trò cách cảm”

Ở tuổi 90, GS Hà Minh Đức vẫn giữ cho mình một nhịp sống như ngày nào: đọc sách, nghiên cứu và trò chuyện về văn chương với niềm say mê chưa bao giờ vơi cạn. Trong căn phòng nhỏ trên phố Vĩnh Hưng (Hà Nội), giá sách của ông không chỉ lưu giữ tri thức mà còn là ký ức của một đời làm nghề - từ giảng đường đến trang viết, từ những bài giảng văn sâu sắc đến các công trình nghiên cứu đồ sộ.

Trong suốt gần 60 năm giảng dạy, GS Hà Minh Đức đã truyền kiến thức và cảm hứng cho hàng nghìn sinh viên, trong đó, nhiều người đã trở thành nhà nghiên cứu, nhà giáo, nhà văn, nhà báo nổi tiếng. Bao thế hệ sinh viên khoa Văn, khoa Báo chí vẫn nhớ mãi hình ảnh người thầy ấy giảng giải một tác phẩm văn học đầy cảm xúc. Văn chương qua lời thầy không còn là những dòng chữ mà trở thành những câu chuyện sống động, có hơi thở, có nhịp đập. Ông dạy sinh viên kiến thức và dạy cách cảm, cách nghĩ, cách yêu cái đẹp của ngôn từ và cuộc sống.

Cuộc đời nghiên cứu của ông cũng là minh chứng cho sự bền bỉ hiếm có. Có những cuốn sách ông phải dành đến 10 năm để hoàn thành – 10 năm của kiên trì, của đào sâu tìm tòi, suy nghĩ và hoàn thiện. Thậm chí, có những công trình được khởi đầu gần như từ con số không, khi tư liệu còn rời rạc, thiếu thốn. Với ông, nghiên cứu không phải là chạy theo số lượng mà là dấn thân vào những vấn đề khó, ít người theo đuổi để kiến tạo những giá trị bền vững.

Thưa GS Hà Minh Đức! Không ít sinh viên nhớ mãi về người thầy giảng các tác phẩm văn học sâu sắc và đầy cảm xúc. GS có thể chia sẻ tuổi thơ và những năm tháng học tập trong bối cảnh đất nước còn nhiều gian khó đã để lại những dấu ấn gì trong hành trình ông đến với nghề dạy học và nghiên cứu?

- Tôi sinh ngày mùng 3/5/1935, tức là năm Giáp Tuất. Gần đây, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, đã tổ chức lễ kỷ niệm 90 năm ngày sinh của tôi rất trọng thể. Họ đã ghép lại những hình ảnh kỷ niệm và xuất bản một cuốn sách mang tên "Người Thầy và những trang văn, những trang sách", do Nhà xuất bản Đại học Hà Nội ấn hành. Tôi rất xúc động.

Thời kỳ đi học phổ thông, tôi học tại trường huyện rồi tiếp tục học lớp 8 ở trường Lam Sơn, một trường công lập thuộc hệ thống giáo dục quốc gia. Khi hòa bình lập lại, tôi lập tức ra Hà Nội để xin nhập học đại học. Thời điểm đó vô cùng khó khăn. Khi nghe tin trường đại học đã mở cửa ở Hà Nội, tôi đã nói với mẹ rằng tôi phải đi, dù không có tiền và không quen biết ai.

Một mình tôi bắt đầu hành trình ra Hà Nội, chủ yếu là đi bộ. Ngày đầu tiên, tôi đi từ nhà ra Ninh Bình, khoảng 50km. Tại Ninh Bình, tôi không quen ai nên đã xin nghỉ nhờ tại nhà một người nông dân. Họ đã đãi tôi bữa cơm và cho tôi ngủ nhờ qua đêm. Sáng hôm sau, tôi tiếp tục hành trình từ Ninh Bình đến Đồng Văn, cũng khoảng 50km. Lại một lần nữa, tôi được một gia đình nông dân đón tiếp, cho ăn cơm và nghỉ ngơi. Sáng hôm sau, tôi tiếp tục lên đường. Khi còn cách Hà Nội khoảng 20-25km, tôi bắt gặp một chiếc xích lô và xin đi ghép với chi phí là 1 đồng.

Tôi đến Hà Nội vào khoảng 4 giờ chiều, hoàn toàn không quen biết một ai. Tôi đi thẳng đến phố Lý Thường Kiệt, tuy nhiên, khi đến nơi, tôi được biết trường phải 2 tháng nữa mới mở cửa. Tôi rơi vào hoàn cảnh bơ vơ, không biết nên về hay nên ở lại. Về thì cũng không đành lòng mà ở lại thì không có chỗ nương thân. Sau đó, tôi đã gặp và trú nhờ một thời gian tại nhà của một gia đình người bạn. Khi trường chính thức mở cửa, tôi đã chuyển vào ký túc xá và bắt đầu học khóa 1954-1957.

Tình yêu văn chương của GS bắt đầu từ khi nào và đâu là dấu mốc khiến GS thực sự gắn bó với con đường này?

- Gia đình tôi không ai theo nghề văn. Thời kỳ ở phổ thông, tôi rất yêu mến các nhà văn, nhà thơ nhưng chưa bao giờ được gặp họ. Tôi đã từng viết một tạp chí viết tay tên là "Tự Luyện", trong đó tôi kể về những câu chuyện học đường dưới dạng văn chương. Tuy nhiên, tình yêu sâu sắc với văn chương và bắt đầu làm văn thực sự phải là khi tôi vào đại học.

Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội năm xưa GS theo học (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội ngày nay) là nơi quy tụ nhiều giáo sư lừng danh, với GS, người thầy có ảnh hưởng lớn nhất đến sự nghiệp của mình là ai?

- Theo học tại trường, lần đầu tiên tôi đã được gặp gỡ và học từ những người thầy vô cùng kính mến và uyên bác, những người mà tôi chưa từng thấy hoặc nghe danh trước đây như Giáo sư Trần Đức Thảo, Giáo sư Hoàng Xuân Nhị, Giáo sư Trương Tửu, Giáo sư Trần Văn Giàu, Giáo sư Nguyễn Lương Ngọc…

Sau 3 năm học, tôi nằm trong top 7 hoặc 8 người giỏi nhất khóa trong số hơn 100 sinh viên và được giữ lại trường làm cán bộ giảng dạy. Tôi bắt đầu dạy môn Lý luận văn học dưới sự hướng dẫn của Giáo sư Đặng Thai Mai. Thầy Đặng Thai Mai là người thầy mà tôi mang ơn sâu sắc. Thầy từng giữ chức Bộ trưởng Bộ Giáo dục thời kỳ đầu của Chủ tịch Hồ Chí Minh và sau này khi về đại học, thầy đã lãnh đạo trường. Thầy đã quan tâm và giúp đỡ tôi rất nhiều trong lĩnh vực Lý luận văn học.

Tôi bắt đầu đứng lớp giảng dạy từ năm 1959, khi mới 24 tuổi. Lớp học của tôi lúc đó chủ yếu là những người đồng trang lứa, thậm chí có người lớn tuổi hơn. Thầy Đặng Thai Mai đã đến dự giờ, khích lệ tôi và lắng nghe bài giảng. Sau buổi dạy, thầy nhận xét rằng với bước đầu như vậy là "tạm được". Từ đó, tôi đã gắn bó với Khoa Văn hơn 20 năm.

Với tâm huyết và sự tận tụy, GS đã đào tạo nên biết bao thế hệ học trò ưu tú, những người đã và đang đóng góp tích cực cho sự nghiệp giáo dục, báo chí, văn hóa và văn học nghệ thuật nước nhà. Trong quá trình giảng dạy đó, điều gì khiến GS cảm thấy tự hào nhất khi nhìn lại các thế hệ sinh viên của mình?

- Trong quá trình giảng dạy, tôi đã cố gắng truyền đạt kiến thức và kinh nghiệm của mình cho sinh viên, cả kiến thức, niềm say mê, sự trân trọng đối với văn chương.

Điều khiến tôi tự hào nhất không phải là có bao nhiêu em đạt điểm cao hay có học hàm, học vị mà là khi thấy các em biết yêu cái đẹp của ngôn từ, biết suy ngẫm và sống có chiều sâu hơn nhờ văn học. Bởi dạy văn không chỉ là giảng giải tác phẩm mà còn là hành trình giúp người học mở rộng tâm hồn, biết rung cảm trước cái đẹp và thấu hiểu con người, cuộc đời.

Với tôi, niềm vui lớn nhất của người thầy là được nhìn thấy học trò trưởng thành, đi xa hơn mình,nhưng vẫn gìn giữ trong tim những giá trị mà mình từng gửi gắm qua từng bài giảng.

Với bao nhiệt thành và tâm huyết, hình ảnh người thầy dạy Văn của ông đã khắc sâu trong lòng bao thế hệ sinh viên. Vậy điều gì đã đưa ông từ khoa Văn sang chủ nhiệm khoa Báo chí, tiền thân của Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn?

- Đó là một bước ngoặt của tôi sau hơn 20 năm giảng dạy tại khoa Văn. Lý do tôi chuyển sang lĩnh vực báo chí là vì tôi nhận thấy báo chí thời điểm đó đang bắt đầu phát triển mạnh mẽ nhưng lại không có một cơ sở đào tạo chính quy nào.

Tôi đã đi thăm một số nước và nhận thấy họ có cả những trường chuyên về báo chí, ví dụ như Trường Báo chí Lille ở Pháp. Họ rất quan tâm đến báo chí Việt Nam và khuyên chúng tôi nên tổ chức đào tạo báo chí. Tôi cũng đã sang Mỹ và thấy có cả một trường báo chí. Khi trở về, tôi đã trình bày ý kiến của mình lên các cấp lãnh đạo như ông Nguyễn Khoa Điềm (Bộ trưởng Bộ Văn hóa), nhà thơ Tố Hữu cùng lãnh đạo Tạp chí Học tập, Ban Văn nghệ Trung ương Đảng. Tất cả đều tán thưởng ý tưởng này.

Trước đây, đào tạo báo chí chỉ diễn ra tại các cơ sở đào tạo chuyên nghiệp không thuộc hệ thống đại học. Vì vậy, lễ thành lập khoa Báo chí đã thu hút đông đảo sinh viên và các nhà báo. Tổng biên tập báo Nhân Dân là ông Hoàng Tùng, cùng nhiều nhà báo nổi tiếng đã đến dự. Khóa đầu tiên của Khoa Báo chí có hai lớp. Hiện nay, nhiều sinh viên khóa đầu đã trở thành những người tài giỏi. Ví dụ như cô Đặng Hương, hiện là Phó hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Anh Đinh Hường sau này đã thay tôi làm Chủ nhiệm khoa.

Tôi đã lãnh đạo khoa Báo chí trong 10 năm. Sau đó, anh Đinh Hường, chị Đặng Hương và bây giờ là anh Phan Văn Kiền (Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông) lần lượt kế nhiệm.

Bên cạnh công tác giảng dạy và quản lý, GS còn nổi tiếng là nhà nghiên cứu lớn của Việt Nam với khối lượng công trình đồ sộ. Ông có thể chia sẻ thêm về cách ông lựa chọn và theo đuổi những hướng đi này?

- Trong thời gian làm việc tại Trường, ngoài giảng dạy, tôi còn tập trung vào nghiên cứu. Tôi đã đặt ra nguyên tắc phải viết theo những định hướng đã xác định, thay vì viết theo cảm xúc. Tôi tập trung vào ba mảng chính: đường lối văn nghệ của Đảng, sự nghiệp văn chương của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các nhà văn lớn.

Việc nghiên cứu sâu một tác giả để viết thành sách là một quá trình lâu dài và đòi hỏi sự nổi tiếng của tác giả đó. Tôi đã thực hiện tương đối tốt ba mảng này. 

Viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh – một nhân cách và tư tưởng lớn – theo GS, đâu là thách thức lớn nhất?

- Về Chủ tịch Hồ Chí Minh, tôi đã viết 8 cuốn sách, bao gồm các tác phẩm về thơ, văn, báo chí, lý luận phê bình của Người như Tư tưởng Hồ Chí Minh, Đối thoại Hồ Chí Minh, Nhật ký trong tù (kỷ niệm 62 năm) và cuốn Văn hóa Hồ Chí Minh (do Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia in, chỉ khoảng 100 trang nhưng rất súc tích, toàn bộ là lời nói của Bác).

Tôi chưa có dịp trực tiếp gặp Bác Hồ, tuy nhiên, tôi đã nhiều lần được nhìn thấy Người. Lần đầu là khi tôi làm báo Sinh viên Việt Nam, Bác Hồ đã đến dự đại hội sinh viên vào khoảng năm 1956-1957. Tôi đã ghi chép lại bài phát biểu của Người, dù lúc đó không có thiết bị ghi âm.

Lần thứ hai là khi Bác Hồ tiếp ông Voroshilov, Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Xô Viết tối cao Liên Xô, tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Lần thứ ba là khi Bác tiếp ông Nehru, Thủ tướng Ấn Độ…

Trong các cuốn sách viết về Bác Hồ, tôi thấy cuốn "Đối thoại Hồ Chí Minh" là một tác phẩm đòi hỏi nhiều công sức và tư liệu nhất. Khó khăn trong việc biên soạn là do tư liệu về các cuộc đối thoại của Người thường nằm rải rác trên báo chí, không có một tập hợp sách cụ thể. Việc đối thoại đòi hỏi sự chính xác cao, vì "nhất ngôn ký xuất, tứ mã nan truy" (một lời nói ra khó mà rút lại). Việc đối thoại với những người không phải là bạn bè càng phức tạp hơn.

Cuốn sách này, dù chỉ hơn 100 trang nhưng đã nêu bật văn hóa của Chủ tịch Hồ Chí Minh qua tám vấn đề: văn hóa học đường, văn hóa và đời sống xã hội, văn hóa ứng xử, văn hóa báo chí, văn hóa văn nghệ, văn hóa quân sự, văn hóa đổi mới và văn hóa tuyên giáo. Việc sưu tầm những câu nói này từ Tuyển tập Hồ Chí Minh là rất khó khăn, vì mỗi câu nói, mỗi bài viết của Người đều chứa đựng nhiều ấn tượng và tư liệu quý báu nhưng lại không dễ dàng tìm thấy.

Ví dụ, về văn hóa ứng xử, Bác Hồ có cách ứng xử khác nhau với người già, bạn bè, trẻ em hay trong hoàn cảnh bị tù đày. Trong "Nhật ký trong tù", Bác đã viết rất khéo léo, vừa phê phán nhẹ nhàng, vừa nói lên hoàn cảnh khó khăn và nỗ lực của bản thân, tránh việc bị tịch thu tác phẩm mà vẫn giữ được giá trị.

Cuốn "Văn hóa Hồ Chí Minh" cũng gặp khó khăn trong việc thu thập tư liệu. Ví dụ, khi nói về văn hóa học đường, người ta thường nhớ đến câu nói của Bác về "vốn quý của đất nước" và việc sánh vai với quốc tế. Tuy nhiên, Bác còn nhấn mạnh rằng ở lứa tuổi học sinh, sinh viên, các em phải rèn luyện, tập tành, thậm chí là tham gia quân sự nếu cần thiết, vì "giặc Pháp có thể quay trở lại". Điều này được thể hiện trong phần hai của bức thư và trong các bài phát biểu tại đại hội sinh viên.

Ngoài các tác phẩm về Bác Hồ, tôi cũng đã viết về các nhà văn, nhà thơ lớn của Việt Nam. Cuốn sách đầu tiên tôi viết là về Nam Cao, một nhà văn hiện thực xuất sắc. Tôi có một cuốn sách tổng hợp về "Thế hệ vàng trong thơ ca Việt Nam hiện đại", bao gồm các tác giả như Xuân Diệu, Huy Cận, Chế Lan Viên, Thế Lữ, Tố Hữu, Nguyễn Đình Thi, Anh Thơ, Nguyễn Bính... Việc biên soạn cuốn sách này cũng đòi hỏi nhiều thời gian và công sức.

Khi nghiên cứu và viết về các nhà văn, nhà thơ lớn như Xuân Diệu hay Huy Cận, GS đã tiếp cận và lý giải những “bí ẩn” trong đời sống và sáng tác của họ ra sao?

- Khi viết về các nhà văn, nhà thơ, tôi học hỏi được rất nhiều điều từ họ vì những gì hay, những gì ý nghĩa tôi mới có thể viết lại. Tôi thường chọn những đề tài khó, đòi hỏi sự đầu tư nghiên cứu. Ví dụ, cuốn sách C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin nói về văn hóa văn nghệ của tôi đã nhận được Giải thưởng Nhà nước. Điều quan trọng là phải đi sớm, tận tâm và không hời hợt. Cuốn "C.Mác - Ph.Ăngghen - V.I. Lênin với báo chí" cũng rất hay, vì những ý kiến của họ về báo chí vô cùng sắc sảo.

Tôi gặp gỡ các nhà văn, nhà thơ, họ thường chia sẻ tâm tình và cách đánh giá công việc của mình qua từng thời kỳ. Ví dụ, Xuân Diệu là một nhà thơ lãng mạn số một, sau đó lại trở thành nhà thơ cách mạng đầu tiên với bài "Ngọn quốc kỳ". Ông có nhiều điều bí ẩn, khó giải thích, như việc không có người yêu nào nhưng lại viết thơ tình rất hay. Tương tự, Huy Cận cũng không có mối tình cụ thể nhưng thơ tình của ông lại rất đằm thắm.

Hiện tại, tôi vẫn tiếp tục đóng góp cho một số công việc, mặc dù tuổi cao. Tôi có nhiều tập truyện ngắn, ký, và thơ. Ví dụ, tôi có một tập truyện ngắn gồm 71 truyện, dựa trên những câu chuyện có thật. Hai truyện ngắn tôi muốn chia sẻ là "Báo hiếu thời A còng" và "Vụ trộm bí mật".

Bộ sách “Hồi ký của những nhà báo” của ông cũng là một công trình ý nghĩa với báo chí nước ta. GS có thể chia sẻ về quá trình thực hiện bộ sách công phu ra sao?

- Tôi đã tổng hợp và xuất bản bộ sách "Hồi ký của những nhà báo", gồm ba cuốn. Ban đầu, các nhà báo lớn tuổi không muốn viết về quá khứ, nhưng tôi đã thuyết phục họ rằng những kinh nghiệm của họ là vô giá cho thế hệ sau.

Cuối cùng, khoảng 10-15 nhà báo đã viết hồi ký, một số người còn nhờ người khác ghi lại lời kể của họ. Bộ sách này là một công trình quý giá, được hoàn thành trong khoảng 10 năm.

Mọi người vẫn cho rằng người viết văn, làm thơ thường mang nhiều chất lãng mạn trong cuộc sống. Với GS thì sao?

- Tôi không dám tự nhận mình là người lãng mạn, nhưng tôi yêu văn thơ và có nhiều cảm xúc. Để làm thơ hay, cần phải có tình cảm, sự chân thành và ý nghĩa. Không phải đề tài nào cũng có thể làm thơ và có những đề tài dễ làm thơ nhưng khó thành hay.

Năm 2025, ngoài lễ kỷ niệm sinh nhật, đất nước cũng có nhiều sự kiện quan trọng. Tôi đã có những sáng tác của riêng mình, bao gồm truyện ngắn, tản văn và thơ. Về cách dạy, tôi chỉ đơn giản là dạy bằng sự chân thành nhất để truyền đạt cho sinh viên. Tôi tin rằng cách nói chuyện trôi chảy, truyền cảm và có nội dung là quan trọng khi dạy các em.

Theo GS, trong bối cảnh khoa học – công nghệ và kinh tế ngày càng giữ vai trò chủ đạo, môn Ngữ văn hiện nay có vị trí và giá trị như thế nào trong đời sống xã hội?

- Tôi cho rằng lựa chọn của mỗi người vẫn phụ thuộc vào năng lực và đam mê riêng. Xu thế chung hiện nay nghiêng về khoa học và công nghệ thông tin – những lĩnh vực đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của đất nước. Tuy vậy, tình yêu với văn chương chưa bao giờ mất đi mà vẫn âm thầm nuôi dưỡng đời sống tinh thần của con người.

Một xã hội chỉ có văn chương mà thiếu nền tảng khoa học – công nghệ thì mãi nghèo. Nhưng ngược lại, nếu chỉ chạy theo kỹ thuật mà thiếu đi chiều sâu văn hóa, đời sống tinh thần cũng trở nên khô cứng. Vì thế, điều quan trọng là sự hài hòa.

Thực tế cho thấy, giới trẻ hôm nay có xu hướng lựa chọn những ngành nghề như công nghệ thông tin, kinh tế hay sư phạm. Đó là lựa chọn phù hợp với nhu cầu xã hội nhưng tôi tin rằng ở đâu đó, văn chương vẫn có chỗ đứng như một dòng chảy bền bỉ, lặng lẽ nuôi dưỡng tâm hồn con người qua từng thế hệ.

GS Hà Minh Đức sinh ngày 3/5/1935 tại Vĩnh An, Vĩnh Lộc, Thanh Hóa. Ông tốt nghiệp khoa Ngữ văn Đại học Tổng hợp Hà Nội (nay là Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội) năm 1957. Từ năm 1957, ông công tác giảng dạy tại Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, lần lượt đảm nhiệm các chức vụ Trưởng bộ môn lý luận văn học; Phó chủ nhiệm Khoa Ngữ văn; Chủ nhiệm Khoa Báo chí. Từ 1995 đến tháng 2/2003 ông là Viện trưởng Viện Văn học kiêm Tổng biên tập Tạp chí Văn học. Ông còn giữ các chức vụ như thành viên Ủy ban Giáo dục toàn quốc (từ 1998); Ủy viên Hội đồng lý luận – phê bình văn học nghệ thuật Trung ương (từ tháng 9 năm 2003); Hội viên Hội nhà văn Việt Nam; Hội viên Hội Nhà báo Việt Nam. Ông có học hàm Giáo sư (1991) và được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nhà giáo nhân dân (2000).

“Đối với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Giáo sư Hà Minh Đức là một biểu tượng sống động của trí tuệ và đạo đức nhà giáo. Nhắc đến thầy, chúng ta nhắc đến một tấm gương mẫu mực về lối sống giản dị, trong sáng, về một tinh thần làm việc không mệt mỏi và về một tình yêu sâu sắc đối với văn học, báo chí, văn hóa dân tộc.

Những công trình của thầy, từ các tập tiểu luận, các bộ sách phê bình văn học cho đến các công trình nghiên cứu chân dung các nhà báo Việt Nam, không chỉ góp phần xây dựng nền tảng lý luận cho khoa học văn học nước ta, mà còn mở rộng không gian đối thoại giữa truyền thống và hiện đại, giữa cá nhân và cộng đồng, giữa học thuật và cuộc sống”.

(Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội)

“GS, Nhà giáo Nhân dân Hà Minh Đức là một trong những tên tuổi hiếm hoi hoạt động trong nhiều lĩnh vực: từ giảng dạy, báo chí đến sáng tác, nghiên cứu và phê bình văn học. Hầu như ở lĩnh vực nào, ông cũng đứng ở vị trí tiên phong, không chỉ để lại những công trình có giá trị học thuật mà còn góp phần định hình và phát triển nền tri thức Việt Nam đương đại.

Bộ não của thầy Hà Minh Đức cứ như được cấy một con chíp ghi nhớ, khiến cho bất kỳ thông tin hoặc người nào từng tiếp xúc là sẽ được/bị ghi lại hết, không bao giờ mất đi. Trò chuyện với thầy, thú vị nhất là nghe thầy kể chuyện, từ chuyện ngày xửa ngày xưa đến chuyện mới nhất trên tivi hôm qua; từ chuyện cụ Hồ Chí Minh ứng xử văn hóa đến nhà thơ Nguyễn Đình Thi yêu đương mãnh liệt; từ chuyện các thầy giáo trên giảng đường Tổng hợp đến chuyện của anh taxi mới chở thầy từ trường về nhà hôm qua… Tất cả được tái hiện bằng những chi tiết chân thực, sinh động nhất vẫn lưu trong đầu thầy cộng với sự phân tích, lý giải bằng một chất giọng vừa hóm hỉnh pha trò, vừa thản nhiên như không của thầy, thành các câu chuyện văn hóa, triết lý thâm trầm mà sâu sắc.

Các thế hệ cán bộ của Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông hôm nay không phải ai cũng được là học trò, đồng nghiệp của thầy Hà Minh Đức, có người chỉ mới tiếp xúc với thầy qua sách vở được đọc từ thời phổ thông, nhưng tất cả đều đồng tình là những ấn tượng về phong thái, cách kể chuyện và sự thâm trầm, sâu sắc của thầy luôn toát lên ngay từ lần đầu gặp mặt.

Nếm trải bao thăng trầm của đời, của nghề, ở tuổi 90 nhìn lại, GS. Hà Minh Đức vẫn giữ sự khiêm nhường, lặng lẽ ở vị trí giản dị của một người thầy, chia sẻ những tâm huyết về nghề và những giá trị cốt lõi mà ông đã kiên trì theo đuổi suốt nhiều thập kỷ”.

(Phan Văn Kiền - Viện trưởng Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội)

×