Vì sao đại quân trăm vạn của Tần Thủy Hoàng không cứu nổi nhà Tần?

Vì sao đại quân trăm vạn của Tần Thủy Hoàng không cứu nổi nhà Tần?

Nhắc đến nhà Tần, người ta thường không khỏi tiếc nuối. Tần Thủy Hoàng dùng chưa đầy vài chục năm để quét sạch lục quốc, thống nhất Trung Hoa, dựng nên đế quốc phong kiến tập quyền đầu tiên trong lịch sử Trung Hoa. Thế nhưng triều đại mà ông dày công gây dựng lại tồn tại vô cùng ngắn ngủi. Từ khi thành lập đến lúc diệt vong chỉ vỏn vẹn 15 năm. Một đế quốc từng sở hữu đại quân trăm vạn, uy chấn thiên hạ, vì sao khi lâm vào cảnh sụp đổ lại không có ai đến cứu? Đại quân từng chinh chiến khắp sáu nước ấy rốt cuộc đã đi đâu?

Thực ra, vào cuối thời Tần, lực lượng quân sự của đế quốc chủ yếu được chia thành ba tập đoàn lớn. Thứ nhất là quân đoàn Trường Thành, khoảng ba trăm nghìn người, đóng ở phương bắc. Nhiệm vụ của họ là xây dựng, củng cố Trường Thành, đồng thời phòng thủ trước sự quấy nhiễu của Hung Nô và các bộ tộc du mục. Đây là tuyến phòng thủ chiến lược, không thể dễ dàng rút bỏ.

Thứ hai là quân đoàn Nam Việt, lên tới năm trăm nghìn người. Lực lượng này được triển khai ở vùng Lĩnh Nam, vừa để trấn áp các thế lực bản địa mới bị chinh phục, vừa để bảo vệ quá trình khai phá vùng đất phương nam. Khi ấy, Nam Việt vẫn chưa hoàn toàn ổn định; việc duy trì một đội quân hùng hậu tại đây là điều tất yếu.

Cuối cùng là lực lượng do Chương Hàm chỉ huy, khoảng hai trăm nghìn quân. Đây mới là quân chủ lực cơ động, có thể điều động đến các chiến trường trọng yếu trong nội địa. Nói cách khác, khi biến loạn nổ ra, đây gần như là lực lượng tinh nhuệ cuối cùng mà triều đình trung ương có thể trực tiếp sử dụng.

Khi các cuộc khởi nghĩa nông dân bùng phát, triều đình ban đầu hoàn toàn xem thường. Họ cho rằng đó chỉ là những đám nổi loạn lẻ tẻ, không đủ sức uy hiếp nền thống trị của đế quốc. Nhưng ngọn lửa phản kháng nhanh chóng lan rộng. Khi tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát, triều đình buộc phải điều động quân chính quy. Chương Hàm được giao thống lĩnh hai trăm nghìn quân tiến ra tiền tuyến.

Ban đầu, ông chiến đấu rất hiệu quả. Quân Tần liên tiếp đánh bại và tiêu diệt nhiều lực lượng khởi nghĩa. Tuy nhiên, Chương Hàm sớm nhận ra rằng chỉ đàn áp từng ổ nổi dậy riêng lẻ thì không thể giải quyết tận gốc vấn đề. Muốn dập tắt phong trào, phải đánh bại thủ lĩnh mạnh nhất. Khi ấy, Hạng Vũ chính là linh hồn của lực lượng chống Tần. Nếu diệt được Hạng Vũ, các cánh quân khác sẽ khó lòng tồn tại.

Nhưng cuộc đối đầu với Hạng Vũ lại không hề thuận lợi. Chương Hàm không thể giành thắng lợi quyết định. Trong lúc chiến sự bế tắc, ông phái sứ giả về Hàm Dương để báo cáo tình hình thực tế, mong triều đình thấu hiểu và hỗ trợ. Thế nhưng, quyền lực khi ấy nằm trọn trong tay Triệu Cao. Tên gian thần này không những từ chối tiếp kiến mà còn sai người giết luôn sứ giả.

Hành động ấy khiến Chương Hàm hiểu rằng mình đã rơi vào đường cùng. Thắng cũng chết, bại cũng chết. Dưới sự thao túng của Triệu Cao, ông không còn đường lui. Cuối cùng, Chương Hàm quyết định đầu hàng Hạng Vũ. Đây là bước ngoặt chí mạng. Sau khi tiếp nhận quân đầu hàng, Hạng Vũ lại ra lệnh chôn sống và giết hại hàng loạt, khiến hai trăm nghìn quân Tần gần như bị xóa sổ hoàn toàn.

Sự mất mát ấy đồng nghĩa với việc triều Tần đánh mất lực lượng cơ động chủ lực cuối cùng. Từ đây, triều đình gần như không còn quân đội đủ sức xoay chuyển cục diện.

Vậy còn hai tập đoàn quân kia thì sao?

Quân đoàn Trường Thành vốn do Mông Điềm chỉ huy. Sau khi Mông Điềm bị ép tự sát, quyền chỉ huy rơi vào tay Vương Ly. Về số phận của đội quân này, sử sách có hai cách lý giải. Một là họ đã được điều về nội địa và hợp nhất với lực lượng của Chương Hàm để đối phó quân khởi nghĩa. Hai là sau khi rút về, do sĩ khí sa sút và thế trận bất lợi, họ lần lượt bị quân nổi dậy đánh tan. Dù theo cách giải thích nào, kết cục vẫn giống nhau: quân đoàn từng trấn giữ phương bắc ấy cuối cùng cũng tan rã.

Còn quân đoàn Nam Việt mới thực sự là lực lượng hùng hậu nhất. Với năm trăm nghìn quân, đây là đội quân đông hơn cả hai tập đoàn còn lại cộng lại. Không chỉ đông, họ còn dày dạn kinh nghiệm chiến đấu và quen thuộc với địa hình phương nam. Nhưng chính vì ở xa trung tâm quyền lực, họ lại trở thành lực lượng nằm ngoài tầm kiểm soát của triều đình khi biến cố xảy ra.

Người nắm giữ quân đoàn này là Triệu Đà. Khi nhà Tần rơi vào hỗn loạn, Triệu Đà nhanh chóng nhận ra cục diện đã không thể cứu vãn. Thay vì đem quân về bắc cứu triều đình, ông lựa chọn con đường thực tế hơn: giữ vững vùng Lĩnh Nam, cắt đứt với Trung Nguyên và xây dựng thế lực riêng.

Ông tự xưng là Nam Việt Vương, lập nên nước Nam Việt độc lập. Từ đó, quân đoàn năm trăm nghìn người này không còn là quân đội của nhà Tần nữa, mà trở thành nền tảng cho một quốc gia mới. Mãi đến thời Hán Vũ Đế, nước Nam Việt do Triệu Đà gây dựng mới bị nhà Hán thôn tính.

Nhìn lại, sự sụp đổ của nhà Tần không phải vì thiếu quân, mà vì lực lượng quân sự bị phân tán khắp đế quốc. Khi khủng hoảng bùng nổ, quân chủ lực của Chương Hàm bị tiêu diệt, quân Trường Thành tan rã, còn quân Nam Việt thì ly khai. Một đế quốc tưởng như hùng mạnh bỗng chốc trở nên trống rỗng.

Tần Thủy Hoàng từng mơ về một triều đại truyền đến muôn đời. Nhưng ông không ngờ rằng, đế quốc do mình dựng nên lại chỉ truyền được đến đời thứ hai. Điều đó cho thấy, sức mạnh quân sự dù lớn đến đâu cũng không thể cứu nổi một triều đại khi nội bộ mục ruỗng, quyền lực bị gian thần thao túng và lòng người đã hoàn toàn rời bỏ.

×