Đại biểu "xấu hổ" vì cho sản xuất, xuất khẩu thuốc lá điện tử, Bộ trưởng Bộ Tài chính "trần tình"

Đại biểu “xấu hổ” nếu ta cấm trong nước nhưng vẫn xuất khẩu đi nước khác

Tiếp tục chương trình kỳ họp, sáng nay 27/11, Quốc hội thảo luận tại Hội trường về dự thảo Luật Đầu tư sửa đổi, vấn đề quy định cấm đối với thuốc lá điện tử làm "nóng" Nghị trường.

GS, TS Y khoa Nguyễn Anh Trí (Đoàn ĐBQH TP. Hà Nội) yêu cầu bổ sung, làm rõ các nội dung còn khác nhau tại dự thảo luật này. Ông Trí nêu: Ngày 30/11/2024, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 173 về hoạt động chất vấn tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV, trong đó đối với lĩnh vực y tế đã quy định: Quốc hội thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ năm 2025; bảo đảm sức khỏe cộng đồng, trật tự an toàn xã hội.

Theo ông Trí, quy định này đã đáp ứng được đông đảo nguyện vọng của nhân dân và được quốc tế đánh giá cao.

Bên cạnh đó, ngày 18/11/2025, Tổ chức Y tế Thế giới đã gửi thư cho Thủ tướng Phạm Minh Chính, trong thư cho biết: “Hành động quyết liệt của Việt Nam trong việc cấm các sản phẩm độc hại này đã được Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên dương tại phiên họp Đại hội đồng Y tế Thế giới vào tháng 5/2025”.

Cũng trong thư đó, WHO khuyến nghị lệnh cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng của Quốc hội cần được phản ánh trong Luật Đầu tư thay thế và không đi kèm với bất kỳ ngoại lệ nào. Như vậy, việc cấm mà Ban soạn thảo bổ sung rất phù hợp với khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới.

Tại dự thảo Luật Đầu tư sửa đổi, Bộ Tài chính đưa thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vào danh mục cấm đầu tư kinh doanh, Đại biểu Nguyễn Anh Trí cho rằng, điểm l, Điều 6 của dự thảo Luật về ngành, nghề cấm đầu tư, kinh doanh chỉ đưa: “kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng”. Như vậy, có thể hiểu “đây chỉ có nội dung kinh doanh”.

Ông Trí cho rằng: “Viết như vậy tôi thấy chưa đủ và chưa đúng với tinh thần Nghị quyết 173 của Quốc hội tôi vừa dẫn ở trên”, ông Trí nêu.

Đại biểu đề nghị khoản l tại Điều 6 của Luật Đầu tư sửa đổi cần viết đầy đủ như sau: “Cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện có tác hại cho sức khỏe con người”.

Bởi nếu chỉ “cấm kinh doanh” nhưng người ta đầu tư để sản xuất, làm kho chứa, vận chuyển thì sao?”, Đại biểu Trí lo ngại.

Theo đại biểu đoàn Hà Nội, các loại khí, chất gây nghiện gây tác hại cho sức khỏe con người cũng phải bị cấm, trước hết phải cấm ngay khí N2O cho mục đích giải trí.

Vấn đề thứ 2 tại Điều 152 quy định về chuyển tiếp, cụ thể khoản 15, dự thảo Luật đề cập: “Chính phủ quy định xử lý chuyển tiếp đối với dự án đầu tư sản xuất thiết bị điện tử cho thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại Việt Nam chỉ để xuất khẩu đã được cho phép, chấp thuận đầu tư…”

Ông Trí cho rằng: Nghị quyết 173 đã có lệnh cấm ngay từ ngày 01/01/2025. Giờ còn để Chính phủ quy định nữa sẽ còn rất lâu, “tôi sợ sẽ không đi vào thực tế được”. GS Nguyễn Anh Trí đề nghị quy định ngay trong luật này. Thời gian cho phép chỉ tối đa khoảng 6 tháng đến 12 tháng phải chấm dứt. 

Đề cập đến Điều 52 Quy định chuyển tiếp, trong đó có khoản 15: “Chính phủ quy định xử lý chuyển tiếp đối với dự án đầu tư sản xuất thiết bị điện tử cho thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại Việt Nam chỉ để xuất khẩu đã được cho phép, chấp thuận đầu tư theo quy định của pháp luật trước thời điểm Nghị quyết số 173/2025/QH15 có hiệu lực thi hành”. Đại biểu Trí cho rằng: “Tôi cảm thấy rất xấu hổ về điều này”.

GS Trí nhấn mạnh: “Tại sao biết điều độc hại, mình cấm ở nước mình nhưng vẫn sản xuất đưa đi nước khác? Ở đâu cũng là con người, ở đâu cũng là nhân loại”, ông Trí nêu và đề nghị nhanh chóng chấm dứt Điều này.

Đại biểu khẳng định: Hiện, tình hình mua bán, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang diễn biến hết sức nghiêm trọng. Việc sử dụng khí N2O để giải trí đang bùng nổ ở Việt Nam. Cuộc chiến đẩy lùi, ngăn chặn những loại sản phẩm độc hại dưới vỏ bọc tiện dụng, thơm và "giảm hại" chắc chắn còn rất cam go, cần chúng ta cùng chung tay.

Hơn 1.200 ca nhập viện do thuốc lá điện tử, đề nghị cấm tuyệt đối thuốc lá điện tử

Nêu các ý kiến tán đồng đưa quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vào dự thảo Luật Đầu tư (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Hoàng Uyên (Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh) cho rằng, việc đưa thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vào danh mục hàng hóa cấm kinh doanh trong Luật Đầu tư là để đảm bảo tính chặt chẽ, khả thi và đồng bộ với các quy định hiện hành, như Nghị quyết 173 của Quốc hội, Quyết định 1665 của Thủ tướng Chính phủ…

Đại biểu này cho rằng: Việc cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu thuốc lá nung nóng, thuốc lá điện tử trong Luật Đầu tư sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, thống nhất, giúp việc thực thi pháp luật trở nên khả thi và hiệu quả hơn.

Dẫn các thống kê, đại biểu đoàn Tây Ninh cho biết, năm 2023 theo báo cáo tổng hợp từ gần 700 cơ sở y tế trên toàn quốc, Việt Nam có 1.224 ca nhập viện do sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

“Các sản phẩm này còn được thiết kế bắt mắt, hương vị hấp dẫn, quảng cáo tinh vi và lan truyền tâm lý vô hại trên mạng xã hội. Nếu không cấm kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng sẽ trở thành công cụ ngụy trang nhắm vào giới trẻ, đồng thời tăng nguy cơ thanh thiếu niên bắt đầu hút thuốc lá truyền thống”, bà Uyên nhấn mạnh.

Theo đại biểu, việc cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng sẽ thu hẹp đáng kể khả năng tiếp cận, giảm tỷ lệ thanh thiếu niên sử dụng, củng cố môi trường xã hội không khói thuốc và góp phần xây dựng thế hệ trẻ khỏe mạnh, có nhận thức đúng đắn về lối sống lành mạnh và trách nhiệm với bản thân.

Bà Uyên nhấn mạnh, khi chính thức cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, việc thanh kiểm tra, xử lý vi phạm trở nên khả thi hơn, tránh việc các sản phẩm này được nhập lậu, quảng cáo trá hình và sử dụng làm công cụ tài chính cho các hoạt động tội phạm khác. 

Đây là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính bền vững, đồng bộ và hiệu quả lâu dài trong công tác phòng chống tác hại thuốc lá và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Bộ trưởng Bộ Tài chính "trần tình"

Liên quan đến vấn đề cấm kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng giải trình: Dự thảo Luật Đầu tư sửa đổi đã bổ sung quy định về cấm kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và không quy định về trường hợp loại trừ do chưa có cơ sở pháp lý, cơ sở chính trị và thực tiễn cụ thể để quy định các trường hợp được phép thực hiện đầu tư kinh doanh loại hàng hóa này.

Vấn đề chuyển tiếp đối với dự án đầu tư sản xuất thiết bị điện tử cho thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại Việt Nam chỉ để xuất khẩu và được cho phép chấp thuận đầu tư trước thời điểm Nghị quyết 173 của Quốc hội.

Theo Bộ trưởng Thắng, tiếp thu ý kiến của đại biểu Nguyễn Anh Trí (Đoàn TP. Hà Nội) và đại biểu Phạm Trọng Nhân (Đoàn TP.HCM), Bộ Tài chính sẽ điều chỉnh lại, bổ sung thêm: Khí N2O cũng như là các chất hướng thần được bổ sung vào danh mục cấm.

“Chúng tôi sẽ phối hợp thêm với Bộ Công an và Bộ Y tế để điều chỉnh bổ sung phù hợp, chặt chẽ để ngăn ngừa, loại trừ các trường hợp”, ông Thắng nói.

Về câu chuyện chuyển tiếp như đại biểu Trí nêu, ông Thắng cho rằng: Quốc hội ban hành Nghị quyết 173 khi đã có một số ít nhà máy về sản xuất thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đã và đang sản xuất tại Việt Nam.

Theo Bộ trưởng Tài chính, nếu quy định cứng là phải dừng, sau đó thì các hiệp hội, các doanh nghiệp có đơn kiện và yêu cầu là nếu không có phương án sẽ khởi kiện.

“Kiện thì đương nhiên mình thua bởi vì là chúng ta quy định khi mà các nhà máy người ta đang sản xuất và người ta xuất đi nước ngoài. Cho nên không còn con đường nào khác là phải có điều khoản chuyển tiếp cho các nhà máy trước đây họ đang làm, cho đến khi hết thời hạn người ta phải dừng. Thế còn chúng ta lại tuyệt đối là không có dự án và cấp phép mới”, ông Thắng nêu.

×