Học sinh băn khoăn chọn ngành "hot", Tiến sĩ Đại học Sư phạm Hà Nội: "Ngành "hot" không đồng nghĩa với thành công"

Chọn ngành nghề: Xác định rõ mục tiêu học tập và hướng đi nghề nghiệp ngay từ đầu

Khi kỳ thi tốt nghiệp THPT đang đến gần, câu hỏi “chọn ngành gì, học ở đâu” trở thành mối quan tâm lớn của học sinh lớp 12. Mới đây, Trường TH, THCS và THPT Khương Hạ, phường Khương Đình, Hà Nội vừa tổ chức Ngày hội Tư vấn hướng nghiệp năm học 2025 – 2026 với chủ đề “Mở lối tương lai – Chạm ngõ ước mơ”.

Tại đây, đa số học sinh cho biết đã tìm cho mình một ngành nghề yêu thích và hiện tại tìm hiểu thêm về điểm chuẩn, cách đặt nguyện vọng, được đào tạo những gì hay ra trường sẽ làm ở đâu. Tuy nhiên, cũng có học sinh băn khoăn về chọn ngành.

“Giữa sở thích cá nhân và áp lực chọn ngành ổn định, dễ xin việc, em nên đánh đổi điều gì để không phải hối tiếc trong tương lai?”; "Em nên chọn theo sở thích, năng lực hay cơ hội việc làm để không phải hối hận sau này?”, loạt câu hỏi của học sinh được đặt ra cho các chuyên gia.

Trước băn khoăn của học sinh, TS. Nguyễn Duy Nhiên – Trưởng Khoa Triết học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Phó Viện trưởng Viện An sinh xã hội và Phát triển cộng đồng, đã có những chia sẻ hữu ích cho học sinh: “Theo đó, trong bối cảnh thế giới chuyển động mạnh mẽ bởi cách mạng công nghiệp 4.0, trí tuệ nhân tạo và toàn cầu hóa, thị trường việc làm đang thay đổi nhanh chóng. Nhiều ngành nghề mới xuất hiện, trong khi một số lĩnh vực truyền thống có nguy cơ thu hẹp. Điều này đòi hỏi người học không chỉ có kiến thức mà còn cần khả năng thích ứng linh hoạt.

Điểm khởi đầu quan trọng nhất trong quá trình hướng nghiệp là định vị bản thân. Học sinh cần xác định rõ năng lực, tính cách, sở thích và mục tiêu của mình. Việc hiểu mình giúp các em tránh được tình trạng chọn ngành theo phong trào, từ đó tăng khả năng gắn bó và phát triển lâu dài với nghề nghiệp đã chọn.

Bên cạnh đó, việc tìm hiểu kỹ về ngành nghề cũng đóng vai trò quyết định. Một lựa chọn đúng không chỉ dựa trên sở thích mà còn phải xét đến nhu cầu xã hội, cơ hội việc làm và triển vọng phát triển. Những lĩnh vực như công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, truyền thông số, y dược hay logistics... đang được dự báo tiếp tục tăng trưởng trong 10 năm tới. Tuy nhiên, “hot” không đồng nghĩa với phù hợp và không phải ai cũng có thể thành công trong những lĩnh vực này.

Một quan điểm đáng chú ý được TS Nhiên nhấn mạnh là: Đại học không phải con đường duy nhất để thành công nhưng học tập là con đường bắt buộc. Ngoài đại học, học sinh có thể lựa chọn học nghề, cao đẳng hoặc các chương trình đào tạo kỹ năng. Điều quan trọng là xác định rõ mục tiêu học tập và hướng đi nghề nghiệp ngay từ đầu.

Ông cũng cảnh báo, việc lựa chọn sai ngành nghề có thể dẫn đến nhiều hệ quả như lãng phí thời gian, chi phí, thậm chí mất cơ hội việc làm. Do đó, học sinh cần chủ động tìm hiểu thông tin, tham gia các chương trình tư vấn hướng nghiệp và lắng nghe chia sẻ từ những người đi trước.

Trong thời đại cạnh tranh không chỉ giữa con người với nhau mà còn với công nghệ, yếu tố quyết định thành công không chỉ nằm ở kiến thức chuyên môn mà còn ở kỹ năng mềm và khả năng thích ứng. Tư duy linh hoạt, tinh thần học hỏi và ý chí kiên trì sẽ giúp người trẻ đứng vững trước những biến động của thị trường lao động.

Cuối cùng, TS Nhiên bày tỏ: "Lựa chọn nghề nghiệp là một hành trình dài, không phải quyết định nhất thời. Khi đã đưa ra lựa chọn, học sinh cần kiên định theo đuổi và không ngừng hoàn thiện bản thân. Bởi lẽ, thành công không đến từ việc chọn đúng ngay từ đầu mà đến từ sự nỗ lực bền bỉ trên con đường đã chọn".

TS. Âu Thanh Ngọc, Giảng viên Khoa Tâm lý Giáo dục, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cũng chia sẻ: “Định hướng nghề nghiệp không phải là một lựa chọn cứng nhắc. Học sinh cần giữ sự linh hoạt, sẵn sàng điều chỉnh để phù hợp với sự phát triển của bản thân và nhu cầu xã hội”.

Cần thiết có những hội thảo tư vấn giúp học sinh định hướng nghề nghiệp

Một điểm nhấn quan trọng của chương trình tại Trường TH, THCS và THPT Khương Hạ là không gian tư vấn trực tiếp với sự tham gia của các trường đại học, cao đẳng, học viện trên địa bàn TP.Hà Nội. Học sinh được tiếp cận thông tin tuyển sinh, chương trình đào tạo và cơ hội nghề nghiệp một cách cụ thể, sinh động, từ đó có cơ sở thực tiễn để lựa chọn hướng đi phù hợp.

Thầy giáo Nguyễn Hữu Quyết, Bí thư Đoàn trường chia sẻ: "Trong quá trình trao đổi, tôi nhận thấy nhiều học sinh còn băn khoăn trong việc lựa chọn ngành học phù hợp với năng lực và sở thích của bản thân. Bên cạnh đó, các em cũng lo lắng về cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp, sự biến động của thị trường lao động cũng như việc nên lựa chọn con đường đại học hay các hướng đi khác như cao đẳng, học nghề.

Tôi thường khuyên các em cần dành thời gian hiểu rõ bản thân, xác định điểm mạnh, sở thích và mục tiêu lâu dài. Đồng thời, các em nên chủ động tìm hiểu thông tin về ngành nghề, xu hướng phát triển và nhu cầu của xã hội. Việc lựa chọn không nên chạy theo số đông mà cần dựa trên sự phù hợp với bản thân, từ đó kiên trì theo đuổi để đạt được kết quả tốt nhất.

“Trong hành trình giáo dục toàn diện, hướng nghiệp không chỉ là một hoạt động bổ trợ mà là chìa khóa giúp học sinh nhận diện bản thân và xác lập mục tiêu tương lai. Nhà trường mong muốn mỗi học sinh sau ngày hội sẽ có thêm niềm tin, động lực và định hướng rõ ràng hơn cho con đường phía trước”, Nhà giáo Hoàng Ánh Phương, Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng nhà trường bày tỏ.

×