Bình luận
0
Nam Sách là mảnh đất có truyền thống hiếu học và khoa bảng nổi tiếng của xứ Đông, là nơi sinh ra, nuôi dưỡng nhiều nhân tài, danh nhân văn hoá của đất nước.
Xét theo đơn vị huyện, Nam Sách không chỉ có số lượng tiến sĩ Nho học nhiều nhất tỉnh Hải Dương mà còn là huyện có số tiến sĩ nhiều nhất cả nước với 108 người.
Tính theo đơn vị hành chính hiện nay, tỉnh Hải Dương có 11 vị Trạng nguyên thì Nam Sách có đến 5 vị. Số người đỗ đại khoa ở Nam Sách tập trung nhiều ở thị trấn Nam Sách (31 vị), trong đó tiêu biểu nhất là ở làng Nhân Lý (11 vị).
Đình làng cổ Nhân Lý, nay là khu dân cư Nhân Đào, thị trấn Nam Sách, tỉnh Hải Dương.
Làng cổ Nhân Lý tên nôm là làng Si. Cư dân lập ra làng Nhân Lý đầu tiên là họ Kiều (có mặt tại đây vào khoảng thế kỷ X, trong đó có cụ Kiều Thúc Ngữ là tướng của nhà Đinh); sau đến các họ Lê, Lương, Phạm.
Tuy nhiên, họ Kiều, họ Lê đến nay chỉ còn gần hai chục nhân khẩu trong làng. Sau đó là các dòng họ Nguyễn Hữu (từ Thanh Hóa ra), Nguyễn Văn, Nguyễn Xuân, Đặng Huy... đến sinh cơ lập nghiệp.
Lưu truyền dân gian kể lại rằng, khi con người đến khai phá, vùng đất Nhân Lý còn đầy rừng rậm, có cả hổ dữ.
Cây rừng mọc lên trên địa hình đầm lầy, phù sa với những lạch thoát triều chằng chịt, chảy quanh co, xung quanh nhiều gò đống chạy dài theo hướng đông-tây, chắn ngang con sông Cầu Giao chảy theo hướng bắc-nam.
Chính vì vậy, khi đến khai phá vùng đất này, tổ tiên người Nhân Lý đã định cư trên gò, đống và các vùng đất cao nên phải làm tới 12 cây cầu đá để đi lại.
Đặc điểm này được người Nhân Lý dùng để ví làng mình như con cá chép trong hồ nước đầy (Nhân Lý thủy chư, lý ngư vọng nguyệt).
Theo nghĩa chữ Hán, Nhân là nhân nghĩa, Lý là làng. Các dòng họ đoàn kết xây dựng cơ nghiệp với phong tục tốt đẹp nên đặt tên chữ cho làng mình là làng Nhân Lý (Lý nhân vi mỹ).
Ban thờ các vị tiến sĩ tại gian đại bái đình làng cổ Nhân Lý, nay là khu dân cư Nhân Đào, thị trấn Nam Sách, tỉnh Hải Dương.
Làng cổ Nhân Lý xưa kia do trang Đào và trang Si hợp lại, thuộc huyện Thanh Lâm, phủ Nam Sách, lộ Đông Hải. Cuối thời Lê, đầu thời Nguyễn, xã Nhân Lý thuộc tổng An Lương, huyện Thanh Lâm, phủ Nam Sách, trấn Hải Dương (năm Minh Mạng thứ 12 - Tân Mão - 1831 đổi làm tỉnh Hải Dương). Huyện Thanh Lâm từ năm Tự Đức thứ năm (Nhâm Tý, 1852) là huyện do phủ Nam Sách kiêm nhiếp.
Năm 1918, triều đình Khải Định quy định bỏ các huyện kiêm lý thuộc các phủ. Huyện Thanh Lâm không còn tồn tại; các làng, xã của huyện này trực thuộc phủ Nam Sách.
Đến tháng 4.1946, Nhân Lý hợp nhất với các xã Vạn Niên, Nhân Hưng thành một xã mang tên Thanh Lâm (trùng tên với xã Thanh Lâm cũ).
Đến ngày 26.8.1989, Hội đồng Bộ trưởng ra quyết định về việc thành lập thị trấn Nam Sách, trên cơ sở giải thể xã Thanh Lâm. Ngày nay, Nhân Lý thuộc khu dân cư Nhân Đào, thị trấn Nam Sách.
Người làng Nhân Lý vừa trồng lúa, vừa trồng dâu, nuôi tằm, kéo tơ dệt lụa. Bên cạnh nghề nông là nghề chính, Nhân Lý còn phát triển nghề thủ công và buôn bán nhỏ vì gần chợ huyện Thanh Lâm sầm uất với các hoạt động mua bán trâu bò, lợn, gạo, vải...
Đặc biệt, Nhân Lý còn bảo lưu được ngôi đình bề thế, to đẹp xây dựng vào thời Lê, là nơi thờ cụ Đào Tuấn Lương, người có công đánh giặc giữ làng, giữ nước được tôn thờ là Thành hoàng làng của cả tổng An Lương.
Nhà thờ họ Nguyễn (nhà ông Nguyễn Hữu Phụng), làng Nhân Lý, thị trấn Nam Sách, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương.
Không những lưu giữ được nhiều thiết chế văn hóa cổ truyền, Nhân Lý là một làng cổ có truyền thống khoa bảng.
Qua các khoa thi từ năm 1076-1919, Nhân Lý có 11 vị đại khoa, sau khi đỗ đạt đều giữ các chức vụ quan trọng trong triều đình. Tiêu biểu nhất là Nguyễn Minh Bích làm quan tới chức Thượng thư. Phạm Bá Khuê, Nguyễn Thế Khải làm tới chức Thị lang (chức quan đứng sau Thượng thư, tương đương với chức Thứ trưởng hiện nay).
Hai người làm Tham chính là Phạm Bá Dương và Phạm Hưng Nhân. Ba người làm các công việc có liên quan đến biên soạn kinh sách là Phạm Khuê, Nguyễn Hoản, Phạm Như Trung.
Giữ việc giám sát trong triều có Phạm Văn Tuấn. Đặc biệt, Nguyễn Hoản còn là thành viên Hội Tao Đàn của vua Lê Thánh Tông, ông còn để lại một số bài thơ trong Toàn Việt Thi lục.
Theo số liệu tập hợp từ nguồn bia ký, gia phả tại địa phương, ngoài 11 vị đại khoa, làng Nhân Lý còn có 34 vị đỗ trung khoa (học vị Hương cống, Cử nhân) và tiểu khoa (học vị Sinh đồ, Tú tài).
Các vị đỗ đại khoa của làng cổ Nhân Lý chỉ tập trung vào 3 dòng họ: Phạm, Nguyễn Văn và Nguyễn Thế. Họ Phạm là dòng họ lớn và đến lập nghiệp sớm nhất tại làng Nhân Lý. Họ Phạm có 8 vị đỗ đại khoa (đứng đầu làng Nhân Lý và toàn huyện Nam Sách), trong đó gia đình cụ Phạm Bá Khuê nối tiếp nhau qua các đời từ cha đến con rồi đến cháu, chắt đều đỗ đại khoa.
Họ Nguyễn Văn có 2 tiến sĩ đó là Nguyễn Hoản và Nguyễn Minh Bích. Họ Nguyễn Thế có 1 vị tiến sĩ là Nguyễn Thế Khải, cũng là vị tiến sĩ cuối cùng trong số 11 vị tiến sĩ làng Nhân Lý.
Như vậy, Nhân Lý là làng khoa bảng tiêu biểu đứng thứ nhất của huyện Nam Sách (có 11 tiến sĩ) và đứng thứ hai của tỉnh Hải Dương chỉ sau làng Mộ Trạch (Bình Giang) với 36 vị.
Truyền thống học hành, đỗ đạt ở làng cổ Nhân Lý còn được kế thừa, phát huy trong hầu hết các gia đình, dòng họ ngày nay. Nhiều con em quê hương Nhân Lý học cao, đỗ đạt và đã trở thành những nhà giáo, kỹ sư, bác sĩ... có nhiều đóng góp cho quê hương, đất nước.
Người dân trong làng đều trân trọng, đề cao đạo học. Hằng năm, tỷ lệ học sinh giỏi, học sinh đỗ đại học ở Nhân Lý luôn ở nhóm đầu của thị trấn Nam Sách.
Được biết có những năm, 80% con em của làng Nhân Lý đỗ đại học, cao đẳng. Các tổ chức đoàn thể, gia đình, dòng họ đều có những phần thưởng khuyến khích con em học hành tiến bộ.
Hội Khuyến học của làng Nhân Lý (nay là khu dân cư Nhân Đào) được thành lâp năm 1990, hiện có 291 thành viên với số quỹ khuyến học hàng chục triệu đồng mỗi năm.
Theo thống kê chưa đầy đủ, làng Nhân Lý hiện có 5 tiến sĩ, nhiều thạc sĩ, hàng trăm cử nhân, kĩ sư, bác sĩ ở các lĩnh vực khác nhau và có nhiều đóng góp xây dựng quê hương.
Anh vẫn quan tâm tôi theo cách rất tử tế.
Chia sẻ
Phát biểu sau trận đấu với Becamex TP.HCM, HLV trưởng SHB Đà Nẵng Lê Đức Tuấn thừa nhận đội bóng đang gặp rất nhiều khó khăn về lực lượng khi nhiều nội binh lẫn ngoại binh chấn thương. Tuy nhiên, chiến thắng trên sân nhà mang ý nghĩa rất lớn về tinh thần.
Chia sẻ
Những điển tích dân gian cho rằng, chính Tào Phi là người đã “mượn tay” Hoa Đà để hại chết em trai là Tào Xung vì lo ngại Tào Tháo sẽ nhường lại cơ nghiệp cho người em tài năng này.
Chia sẻ
Trước khi trở thành hoàng đế nhà Minh, Chu Kiến Thâm đã nảy sinh tình cảm với nhũ mẫu của mình tên là Vạn Trinh Nhi. Cả hai đã tạo ra 20 năm đau thương và mục nát.
Chia sẻ
4 cây phong thủy hợp mệnh Thủy giúp thu hút tài lộc, dễ chăm sóc và tăng năng lượng tích cực. Gợi ý cách chọn và đặt cây đúng chuẩn
Chia sẻ
Hãng tin Fars của Iran cho biết trong khoảng một giờ qua đã xảy ra “các cuộc đụng độ lẻ tẻ” giữa lực lượng Iran và các tàu của Mỹ tại eo biển Hormuz.
Chia sẻ
HLV Lê Huỳnh Đức sắp trở lại dẫn dắt Becamex TP.HCM?; Đội vô địch FIFA ASEAN Cup 2026 nhận thưởng 1 triệu USD; Ronaldo thiết lập kỷ lục mới; Phòng thay đồ Real rối loạn; Liverpool đánh tiếng muốn có Mbappe.
Chia sẻ
Tay vợt Lý Hoàng Nam sẽ tham gia giải pickleball châu Á mở rộng 2026 tại TPHCM với tổng giá trị giải thưởng lên đến 3 tỷ đồng.
Chia sẻ
Học viện Tài chính công bố quyết định bổ nhiệm TS Lê Tuấn Hiệp giữ chức Phó Giám đốc Học viện cùng nhiều vị trí lãnh đạo tại Phân hiệu Hưng Yên.
Chia sẻ
Cố huyền thoại Pele đã thể hiện vai trò nổi bật của mình cùng ĐT Brazil khi ông còn thi đấu để tạo nên sự nghiệp lừng lẫy, xứng tầm “Vua bóng đá”.
Chia sẻ
Dù thi đấu nỗ lực nhưng cơ thủ Bao Phương Vinh không thể ngược dòng trong trận chung kết Giải billiards carom vô địch châu Á 2026, qua đó chỉ mang về HCB đầy tiếc nuối.
Chia sẻ
Công ty CP Phúc Sinh vừa công bố tốt nghiệp dự án phát triển bền vững (ESG) cùng các nhà tài trợ DFCD/SNV, khẳng định vị thế doanh nghiệp tiên phong thực thi ESG trong lĩnh vực nông sản Việt Nam, với những quyết tâm theo đuổi phát triển bền vững bằng hành động xuyên suốt từ vùng nguyên liệu đến chuỗi xuất khẩu toàn cầu.
Chia sẻ
Một bài bình luận mới đăng trên Brussels Signal đang gây chú ý khi cho rằng châu Âu thực tế đang thất thế trong cuộc xung đột Ukraine, nhưng giới lãnh đạo phương Tây vẫn né tránh việc thừa nhận điều đó.
Chia sẻ
Ngày 8/5, tại trụ sở Đài Tiếng nói Việt Nam (58 Quán Sứ, Phường Cửa Nam, TP.Hà Nội) diễn ra Lễ công bố Giải Futsal HDBank Vô địch Quốc gia 2026.
Chia sẻ
Trên sân Chi Lăng ở vòng 22 V.League 2025/2026, SHB Đà Nẵng đánh bại Becamex TP.HCM với tỷ số 2-0. Đây là trận đấu mà SHB Đà Nẵng nỗ lực thi đấu với mục tiêu giành 3 điểm trong cuộc đua trụ hạng,
Chia sẻ
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam và Sri Lanka sẽ chủ động hơn, mạnh dạn hơn trong việc kết nối, đầu tư và mở rộng thị trường. Hợp tác Việt Nam – Sri Lanka cần được nhìn trong không gian rộng lớn hơn: không gian của Ấn Độ Dương, của Nam Á và của các chuỗi cung ứng toàn cầu đang hình thành.
Chia sẻ
Ngày 8/5, Công ty CP AVAC Việt Nam chính thức xuất khẩu lô vaccine AVAC LSD LIVE phòng bệnh viêm da nổi cục trên trâu, bò sang Hàn Quốc.
Chia sẻ
Ông Đặng Ngọc Hòa, Chủ tịch HĐQT Vietnam Airlines cho biết, việc mở đường bay tới Colombo là bước đi quan trọng trong hợp tác hàng không giữa Việt Nam và Sri Lanka, góp phần rút ngắn khoảng cách địa lý, tạo thuận lợi hơn cho giao thương, đầu tư và trao đổi du lịch giữa hai nước.
Chia sẻ
Nép mình giữa những cửa hàng hiện đại trên con phố Hàng Bài tấp nập, có một tiệm băng đĩa nhỏ gần như “đứng ngoài thời đại”. Suốt hơn 30 năm qua, vợ chồng cô Ngô Thị Ngọ vẫn lặng lẽ gìn giữ, sửa chữa và “hồi sinh” những chiếc cassette, đĩa CD, đĩa than… như một cách lưu giữ lại “những chất âm ngày cũ” giữa lòng Hà Nội đang đổi thay từng ngày.
Chia sẻ
Một người dân ở tỉnh Bình Định, nay là Gia Lai vô tình phát hiện và bắt giữ một con vật “lạ” bò qua đường. Khi biết con vật này con tê tê - là động vật hoang dã quý hiếm, người này đã giao nộp cho cơ quan chức năng để thả về rừng.
Chia sẻ
Theo tử vi ngày mai, không chỉ sự nghiệp thành công, cuộc sống của 3 con giáp cũng sẽ hạnh phúc, vô tư, thịnh vượng và ổn định.
Chia sẻ
Theo luật sư, Công điện về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của Chính phủ có thể tạo chuyển biến lớn cho báo chí và các ngành sáng tạo. Bảo vệ bản quyền báo chí không chỉ là bảo vệ một tòa soạn, mà là bảo vệ trật tự công bằng của thị trường nội dung số.
Chia sẻ
Bộ trưởng Bộ VHTTDL cho rằng, trong thời gian tới, ngành triển lãm, sự kiện và quảng cáo của Việt Nam cần nâng cao năng lực tổ chức các sự kiện tầm vóc quốc tế.
Chia sẻ
Năm 1980, giữa lúc Chiến tranh Lạnh đang căng thẳng, nhóm quân nhân Mỹ đóng tại căn cứ không quân RAF Bentwaters ở Suffolk, miền đông nước Anh, đã báo cáo về một cuộc chạm trán với vật thể bay không xác định (UFO) kỳ lạ trong rừng Rendlesham - sự kiện gây rúng động cả thế giới thời điểm đó đến nay vẫn được xem là một trong những vụ UFO nổi tiếng và gây tranh cãi nhất lịch sử Anh quốc.
Chia sẻ
Ngày 7/5, Tổ đại biểu số 6-Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai gồm: đại biểu Điểu Huỳnh Sang, Thành ủy viên, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố, đại biểu Trương Thị Diệu Thúy, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đã có buổi tiếp xúc cử tri phường Bình Phước (địa phận thành phố Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước cũ) sau kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.
Chia sẻ
Gia đình cố Nghệ sĩ Nhân dân Lý Huỳnh từ lâu đã được xem là một trong những gia đình nghệ thuật tiêu biểu và đặc biệt bậc nhất của showbiz Việt.
Chia sẻ
Chiều 8/5, tiếp tục các hoạt động trong khuôn khổ chuyến công tác tham dự Hội nghị Cấp cao Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lần thứ 48 tại Cebu, Philippines, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã có các cuộc tiếp xúc với Thủ tướng Singapore Lawrence Wong; Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto.
Chia sẻ
Ngày 8/5, Liên minh Hợp tác xã (HTX) thành phố Đà Nẵng đã chính thức tổ chức Đại hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030. Với chủ đề tập trung vào sự vững mạnh và vai trò nòng cốt, đại hội đặt mục tiêu thúc đẩy kinh tế tập thể trở thành động lực quan trọng cho sự phát triển bền vững của thành phố.
Chia sẻ
Danial Morkore - 17 tuổi, hiện thi đấu cho U19 Vejle Boldklub, được đánh giá cao ở tốc độ và sự bền bỉ. Tài năng này hoàn toàn có thể trở thành một lựa chọn chất lượng cho U17 Việt Nam.
Chia sẻ
Bên cạnh những kế hoạch mang tính chiến lược của chính quyền, những chia sẻ thực tế từ người trong cuộc đã hé lộ những "nút thắt" và nỗ lực bền bỉ để đưa hơn 111.200 tấn sầu riêng tỉnh Đồng Tháp (chủ yếu trồng sầu riêng ở địa phận tỉnh Tiền Giang trước đây) vượt qua giai đoạn khó khăn trong khâu tiêu thụ.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Hương Thủy
