Khuyến nông - chất “xúc tác” giúp HTX ở vùng nguyên liệu tổ chức sản xuất hiệu quả, doanh nghiệp bắt tay thu mua

Ông Hoàng Văn Hồng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia cho biết như vậy khi trao đổi với Dân Việt về vai trò của tổ chức khuyến nông khi tham gia vào Đề án thí điểm phát triển vùng nguyên liệu nông, lâm sản đạt chuẩn phục vụ thị trường và chế biến giai đoạn 2022 - 2025.

Năm 2022, Bộ Nông nghiệp và PTNT (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã ban hành Quyết định 1088/QĐ-BNN-KTHT phê duyệt Đề án Thí điểm xây dựng vùng nguyên liệu nông, lâm sản đạt chuẩn phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu giai đoạn 2022 – 2025. Tham gia đề án này, Trung tâm Khuyến nông quốc gia đã triển khai những nhiệm vụ gì, thưa ông?

- Đề án Thí điểm xây dựng vùng nguyên liệu nông, lâm sản đạt chuẩn phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu giai đoạn 2022 – 2025 là định hướng lớn của Bộ, của ngành nông nghiệp. Để giúp bà con nông dân phát triển sản xuất hiệu quả, từ khi đề án được phê duyệt, Bộ đã giao cho Trung tâm Khuyến nông quốc gia tổ chức các hoạt động khuyến nông và phục vụ phát triển vùng nguyên liệu của Đề án; tổ chức tập huấn nâng cao năng lực cho cán bộ, tập huấn cho bà con nông dân và các hợp tác xã tại cơ sở nhằm có đủ trình độ quản trị hợp tác xã, tổ chức sản xuất lớn.

Bộ cũng giao cho Trung tâm Khuyến nông quốc gia xây dựng các dự án khuyến nông để đưa tiến bộ kỹ thuật vào giúp bà con nông dân sản xuất có hiệu quả. Trong quy mô các mô hình của vùng nguyên liệu, Trung tâm Khuyến nông quốc gia đã hướng dẫn hệ thống khuyến nông cơ sở kết nối với các hợp tác xã và bà con nông dân để tổ chức các vùng nguyên liệu, trong đó chú trọng đưa các tiến bộ kỹ thuật mới vào sản xuất.

Thứ hai, Trung tâm Khuyến nông quốc gia tăng cường kết nối với các doanh nghiệp tham gia vào chuỗi giá trị để giúp cho bà con nông dân có nguồn vật tư đầu vào, cây giống đạt chuẩn. Đặc biệt, thông qua các mô hình liên kết chuỗi giá trị với các doanh nghiệp thì bà con cùng mua cùng bán chung, có cây giống chuẩn, có vật tư chính hãng và mua với số lượng lớn thì sẽ giảm được chi phí đầu vào.

Đồng thời, cán bộ cơ sở cũng hướng dẫn hợp tác xã cũng như bà con nông dân tổ chức sản xuất theo quy trình kỹ thuật để được cấp mã số vùng trồng - đây là chứng nhận chất lượng để sản phẩm đầu ra đáp ứng tiêu chí của các doanh nghiệp thu mua phục vụ xuất khẩu.

Tham gia vào chuỗi liên kết ở vùng nguyên liệu, bà con tiêu thụ nông sản thuận lợi hơn, bà con cũng rất phấn khởi vì được nâng cao thu nhập và ổn định đời sống.

Thưa ông, để hình thành vùng nguyên liệu lớn, vai trò của các tổ hợp tác, HTX là rất quan trọng, vậy Trung tâm Khuyến nông quốc gia có những mô hình hay các chương trình đào tạo cụ thể nào để giúp nông dân thay đổi tư duy từ "sản xuất nông nghiệp" sang "kinh tế nông nghiệp", chuyển từ làm ăn riêng lẻ để tham gia vào các tổ hợp tác, HTX tại các vùng nguyên liệu chủ lực?

- Trong thời gian vừa qua, cùng với các chương trình khuyến nông và Đề án phát triển vùng nguyên liệu nông lâm sản đạt chuẩn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các hộ nông dân trong vùng nguyên liệu đã tích cực tham gia chuỗi sản xuất, được hệ thống khuyến nông hướng dẫn chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, tổ chức sản xuất có hiệu quả, từ đó họ rất tin tưởng hệ thống khuyến nông.

Cùng với đề án này, Bộ Nông nghiệp và PTNT trước đây nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã phê duyệt Đề án thí điểm tổ khuyến nông cộng đồng, thực hiện ở 13 tỉnh với 26 tổ thí điểm. Các tổ khuyến nông cộng đồng này đã có vai trò xúc tác rất mạnh cho các hợp tác xã trong việc tổ chức nông dân sản xuất nông nghiệp nói chung. Trong đó, vai trò của cán bộ khuyến nông là giới thiệu cho cán bộ hợp tác xã, giới thiệu cho bà con nông dân các mô hình hay, các tiến bộ kỹ thuật mới để có thể áp dụng vào sản xuất nông nghiệp.

Đồng thời, với vùng nguyên liệu, cán bộ khuyến nông là người trực tiếp tham gia vào chuỗi sản xuất và gắn kết doanh nghiệp với hợp tác xã và bà con nông dân. Từ những mô hình có hiệu quả, bà con nông dân thấy được vai trò của cán bộ khuyến nông và tổ khuyến nông cộng đồng.

Đơn cử như mô hình tổ khuyến nông cộng đồng ở Kon Tum đang hoạt động rất hiệu quả khi kết nối với doanh nghiệp sản xuất cà phê và giúp doanh nghiệp này tổ chức sản xuất được 200ha nguyên liệu đạt chuẩn, đạt chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế. Cà phê của người dân được doanh nghiệp thu mua 100% với giá cao hơn so với sản xuất thông thường. Bên cạnh đó, cán bộ khuyến nông cũng được doanh nghiệp hỗ trợ kinh phí để hoạt động. Từ đó, bà con rất tin tưởng vào mô hình này.

Thông qua những mô hình hiệu quả như vậy, bà con cũng sẵn sàng, tự nguyện tham gia vào các chuỗi sản xuất. Thậm chí bà con còn chủ động tìm gặp cán bộ khuyến nông, gặp cán bộ hợp tác xã để xin được tham gia vào các chuỗi sản xuất vùng nguyên liệu. Vì vậy, chúng tôi cho rằng những hoạt động này cần tiếp tục được truyền thông để các địa phương và bà con ở các vùng nguyên liệu khác có thể học hỏi, nhân rộng trong thời gian tới.

Làm thế nào để kết nối các vùng nguyên liệu lớn với công tác khuyến nông trong bối cảnh chính quyền địa phương 2 cấp như hiện nay, thưa ông?

- Triển khai đề án thí điểm vùng nguyên liệu, chúng tôi đã làm việc với các địa phương nhằm nắm bắt các cây trồng chủ lực của khu vực đó, cũng như các cây trồng Bộ đã phê duyệt. Cơ chế hiện nay là các Trung tâm khuyến nông tỉnh đăng ký cùng với Bộ về tình hình sản xuất, hàng năm chúng tôi dựa vào đó phê duyệt các dự án, chương trình "khớp" với chủ trương của Bộ và các địa phương.

Khuyến nông các tỉnh sẽ được tập huấn, kết nối theo chuỗi với nhà khoa học, với doanh nghiệp, với HTX là trung gian hỗ trợ quá trình sản xuất của bà con. Chỉ có các HTX mới có đủ năng lực để ký hợp đồng với doanh nghiệp để cung ứng đầu vào và bao tiêu đầu ra.

Tôi cũng xin nhấn mạnh với bà con, để xây dựng vùng nguyên liệu bền vững, nông sản tiêu thụ thuận lợi thì phải cùng nhau chia sẻ lợi ích; mối hợp tác mới bền chặt. Chúng tôi cũng hướng dẫn các DN, HTX ký hợp đồng về nguyên tắc, số lượng, thời gian, chất lượng, với giá cao hơn giá thị trường tại thời điểm thu mua cho bà con. Bà con thấy có lợi thì sẽ bán cho doanh nghiệp. Còn doanh nghiệp bỏ thêm một phần chi phí để mua cho bà con với giá cao hơn thì sẽ đảm bảo mua được sản phẩm chất lượng, đảm bảo cho xuất khẩu.

Để biến nông dân và HTX trở thành mắt xích chuyên nghiệp trong vùng nguyên liệu hiện đại, nông sản bán được giá, theo ông chúng ta cần những giải pháp gì?

- Tôi cho rằng sự tham gia của đội ngũ khuyến nông tại các vùng nguyên liệu là rất quan trọng, bởi đây là cơ quan ở địa phương, rất hiểu người nông dân, biết được từng thửa ruộng, tập quán canh tác của người nông dân. Nhưng để việc kết nối tổ chức sản xuất hiệu quả thì cán bộ khuyến nông cần phải tăng cường năng lực, nhất trong chuỗi giá trị hiện nay, yêu cầu sản phẩm phải có chất lượng cao, được các doanh nghiệp lớn thu mua và đem lại hiệu quả cho người nông dân.

Thời gian qua, chúng tôi cũng đã triển khai các nội dung như: Tập huấn nâng cao năng lực quản trị cho cán bộ HTX, từ năng lực về kỹ thuật cũng như tổ chức sản xuất, marketing thị trường và kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Những nội dung này, Trung tâm Khuyến nông quốc gia đã phối hợp với các đơn vị của Bộ NN&MT và các đơn vị khác để có những giảng viên chất lượng tốt, có thể truyền đạt những kiến thức này cho cán bộ HTX. Đồng thời chúng tôi cũng tập huấn cho cán bộ khuyến nông cơ sở, tổ khuyến nông cộng đồng, bởi vì lực lượng này là đơn vị “xúc tác” rất mạnh giúp cho các HTX trong quá trình tổ chức sản xuất một cách toàn diện.

Thực tế hiện nay, doanh nghiệp rất muốn có nhiều sản phẩm chất lượng để phục vụ sản xuất kinh doanh, nhưng các doanh nghiệp không thể đi thu mua nông sản từ các hộ riêng lẻ mà phải thông qua HTX là đơn vị trung gian. Lúc này, tổ khuyến nông cộng đồng sẽ là mắt xích quan trọng giúp nông dân và HTX kết nối với doanh nghiệp thu mua.

Xin cảm ơn ông!

×