Kiến nghị mức thuế TNCN 3% khi bán chứng khoán, không áp thuế cổ phiếu thưởng

Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) đã có công văn gửi Thủ tướng Chính phủ, Văn phòng Chính phủ, Bộ Tài chính nhằm góp ý vào dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 126 quy định chi tiết một số điều của luật Quản lý thuế và dự thảo luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) 2025.

Tại công văn, VAFI đề xuất áp dụng phương pháp CGT (capital gain tax - tức chỉ có lãi mới chịu thuế) trong tính thuế thu nhập cá nhân với giao dịch chuyển nhượng chứng khoán.

Theo VAFI, bản chất thuế khoán thường chỉ áp dụng với thị trường chứng khoán sơ khai. Ưu điểm là đơn giản, tuy nhiên giao dịch chứng khoán lỗ thì vẫn phải đóng thuế.

Trong khi bản chất của thuế CGT là xác định thuế TNCN khi bán chứng khoán theo công thức: Lấy tổng giá trị bán chứng khoán theo giá bán bình quân trừ đi tổng giá trị mua chứng khoán với số lượng cổ phần tương ứng đã bán theo giá mua bình quân nhân với thuế suất.

Đơn vị này cho rằng, ưu điểm của phương pháp CGT hơn thuế khoán là sau khi trừ giá vốn chứng khoán mới tính thuế, dẫn đến chỉ khi nhà đầu tư có lãi mới chịu thuế TNCN.

So sánh với thuế khoán, VAFI cho rằng, CGT cũng có điểm tương đồng khi không tính tới gia cảnh và chi phí của nhà đầu tư như tiền lương với những người chơi chứng khoán chuyên nghiệp, chi phí vay vốn và môi giới, chỉ phí phục vụ cho hoạt động đầu tư, các khoản lỗ đầu tư chứng khoán trong năm không được khấu trừ....

Đồng thời, trong trường hợp nhà đầu tư bán cổ phiếu tính thuế theo CGT mà có lãi ít, khi hạch toán đầy đủ như doanh nghiệp vẫn có thể ở tình trạng thua lỗ chứng khoán do các khoản lãi từ đầu tư chứng khoán không đủ bù đắp các khoản chi phí tài chính....

Bên cạnh đó, trong bối cảnh hiện nay, phương pháp này cũng đơn giản trong cách tính vì phần mềm của tất cả công ty chứng khoán, Sở giao dịch và Trung tâm lưu ký đều hiện đại theo thông lệ thế giới và sẵn sàng đáp ứng cách tính này.

Tuy nhiên với các nền kinh tế phát triển hơn Việt Nam, các khoản cần khấu trừ như trên sẽ được đưa vào báo cáo thuế thu nhập cá nhân đầy đủ vào cuối năm để xem xét giảm trừ thuế TNCN.

"Qua phân tích trên thì thấy rằng phương pháp tính thuế chuyển nhượng chứng khoán CGT ưu điểm vượt trội so với phương pháp thuế khoán vì đã khấu trừ được giá vốn đầu tư để tính thuế TNCN.

Giải quyết được khoảng 70% các thương vụ đầu tư thua lỗ mà vẫn phải đóng thuế TNCN", VAFI nhấn mạnh.

Theo VAFI, ở Việt Nam hiện nay, khi bán cổ phiếu thưởng thì chịu 2 loại thuế thu nhập cá nhân, gồm: thuế khoán là 0,1% trên tổng giá trị bán chứng khoán và 5% trên tổng giá trị cổ phiếu thưởng theo mệnh giá 10.000 đồng/cổ phiếu, bất kể việc nắm giữ cổ phiếu thưởng là lãi hay lỗ.

Đơn vị này cho rằng đây là bất cập lớn cần giải quyết trong lần sửa đổi Luật Thuế TNCN 2025.

Theo đó, VAFI đề nghị tính thuế thu nhập cá nhân khi bán chứng khoán với mức thuế suất hợp lý theo công thức: tổng giá trị bán chứng khoán theo giá bán bình quân trừ đi tổng giá trị mua chứng khoán tương ứng với số cổ phần đã bán theo giá mua bình quân nhân (x) với thuế suất 3%.

Thu thuế CGT theo từng lần bán chứng khoán; bãi bỏ sắc thuế thu nhập cá nhân đánh vào cổ phiếu thưởng.

"Mức 3% là phù hợp nhằm tạo động lực phát triển thị trường chứng khoán, tạo điều kiện cho hệ thống các doanh nghiệp niêm yết dễ dàng huy động nguồn vốn khổng lồ từ khu vực dân cư, nước ngoài", VAFI đề cập.

Trước đó, tại dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 126, Bộ Tài chính đề xuất, trường hợp tổ chức trả cổ tức bằng chứng khoán, trả thưởng bằng chứng khoán cho cổ đông hiện hữu thì tổ chức trả thu nhập thực hiện khấu trừ thuế thu nhập cá nhân tại thời điểm doanh nghiệp trả cổ tức, trả thưởng ghi trên thông báo về trả cổ tức, trả thưởng cho cổ đông cá nhân.

Bộ Tài chính cũng đề xuất bổ sung cách xác định số thuế thu nhập cá nhân phải khấu trừ: số thuế thu nhập cá nhân khấu trừ được xác định bằng giá trị cổ tức, giá trị lợi tức, giá trị thường nhân (x) với thuế suất thuế thu nhập cá nhân từ đầu tư vốn (5%).

Tại hồ sơ đề nghị xây dựng dự án luật Thuế thu nhập cá nhân (thay thế), Bộ Tài chính đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định về thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân đối với hoạt động chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng chứng khoán của cá nhân.

Theo đó, cần nghiên cứu sửa đổi quy định kỳ tính thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán trong trường hợp vẫn duy trì cách xác định thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán như hiện nay...

×