Là nhà bán gạo chính cho Philippines, Việt Nam không lo ngại trước việc Philippines điều tra tự vệ với gạo nhập khẩu

Philippines khởi xướng điều tra tự vệ sơ bộ với gạo nhập khẩu, gạo Việt Nam có bị ảnh hưởng?

Theo bản tin ngành hàng lúa gạo mới nhất của Trung tâm Thông tin và Dịch vụ Nông nghiệp và môi trường (Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường), việc Philippines khởi xướng điều tra tự vệ sơ bộ với gạo nhập khẩu được dự báo sẽ không gây ra sự thay đổi lớn đối với lượng gạo nhập khẩu từ Việt Nam.

Cuộc điều tra tự vệ này bắt nguồn từ việc Philippines cho rằng nhập khẩu gạo tăng mạnh trong giai đoạn 2020-08/2025 gây sức ép lên sản xuất nội địa. Song thực tế cho thấy, nước này vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung bên ngoài.

Trong 2 tháng đầu năm 2026, Philippines đã nhập 820.000 tấn gạo, tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước và cao hơn 220.000 tấn so với kế hoạch; ước cả quý I/2026, lượng nhập đã vượt 1 triệu tấn. Trong khi đó, Việt Nam tiếp tục giữ vị trí nhà xuất khẩu gạo chính tại thị trường này khi chiếm trên 80% nguồn cung nhập khẩu.

Ở góc độ thị trường, nhiều doanh nghiệp cho rằng, cuộc điều tra sẽ khó tác động mạnh đến xuất khẩu gạo của Việt Nam trong ngắn hạn, bởi nhu cầu nhập khẩu của Philippines vẫn rất lớn.

Dự báo của Bộ Nông nghiệp Philippines cho thấy, nước này có thể nhập 3,8 triệu tấn gạo trong năm 2026, còn Bộ Nông nghiệp Mỹ đưa ra mức 4,1 triệu tấn và thậm chí có thể lên 5,1 triệu tấn vào năm 2027. Trong bối cảnh đó, lợi thế chi phí sản xuất thấp tiếp tục giúp gạo Việt Nam tiếp tục duy trì năng lực cạnh tranh đáng kể tại thị trường này.

Philippines vẫn đảm bảo an ninh lương thực

Theo Bộ Nông nghiệp Philippines, Bộ trưởng Nông nghiệp Francisco P. Tiu Laurel Jr. thể hiện thái độ lạc quan về triển vọng an ninh lương thực của đất nước khi các biện pháp của Chính phủ đang giữ cho nguồn cung gạo ổn định, bất chấp giá dầu thế giới tăng cao và chi phí đầu vào nông nghiệp tăng.

Trong khi thừa nhận áp lực do giá nhiên liệu và phân bón tăng cao, ông Tiu Laurel cho rằng những áp lực này vẫn có thể kiểm soát được nhờ các biện pháp mà chính phủ đã thực hiện dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Ferdinand Marcos Jr.

Bộ trưởng Nông nghiệp lưu ý, dự báo sản lượng lúa giảm 20% là “kịch bản xấu nhất”, đặc biệt nếu không có biện pháp can thiệp nào được thực hiện. Với các hành động của chính phủ đã được tiến hành, những kết quả như vậy không được xem là không thể tránh khỏi. Các chỉ số hiện tại cho thấy nguồn cung đang ở mức tốt. Philippines tiếp tục được hưởng lợi từ nguồn cung gạo toàn cầu dồi dào, với các nhà xuất khẩu chính như Ấn Độ và Việt Nam đang trong mùa thu hoạch cao điểm.

Tại địa phương, các kho chứa của NFA gần như đã đầy, được hỗ trợ bởi vụ thu hoạch trong nước bội thu. “Nếu có vấn đề gì xảy ra, thì đó sẽ không phải là năm nay,” Bộ trưởng Nông nghiệp Philippines cho biết, đồng thời ám chỉ nguồn cung năm 2026 vẫn được đảm bảo.

Chỉ vài ngày sau khi căng thẳng leo thang ở Trung Đông đẩy giá dầu tăng cao, Bộ Nông nghiệp Philippines đã triển khai gói hỗ trợ trị giá 10 tỷ peso cho nông dân và ngư dân, cùng với trợ cấp nhiên liệu và các biện pháp can thiệp có mục tiêu. Lúa gạo được ưu tiên hàng đầu, tiếp theo là các mặt hàng thiết yếu khác, phản ánh chiến lược ứng phó tập trung và theo từng giai đoạn.

Ông Tiu Laurel cho biết, Chính phủ Philippines sẵn sàng tăng cường hỗ trợ nếu cần thiết. Ước tính cho thấy sẽ có thêm 20 tỷ peso cho vật tư nông nghiệp và 10 tỷ peso cho hỗ trợ ngư dân để tiếp tục tăng cường sản xuất và sinh kế. Các biện pháp đề xuất này không chỉ nhằm giảm bớt áp lực chi phí mà còn để duy trì sản lượng.

Điều quan trọng là, người đứng đầu ngành nông nghiệp đã nhấn mạnh sự sẵn có của các giải pháp thay thế cho các loại đầu vào đắt tiền, chẳng hạn như phân bón sinh học và các lựa chọn không dựa trên nhiên liệu hóa thạch khác, có thể giúp nông dân duy trì năng suất trong khi giảm chi phí.

Ông Tiu Laurel cho biết, mặc dù vẫn còn nhiều thách thức, nhưng hành động sớm, mức dự trữ dồi dào và các công cụ chính sách linh hoạt đang giúp đất nước duy trì an ninh lương thực và bảo vệ cả nông dân lẫn người tiêu dùng trong những tháng tới.

×