Bình luận
0
Trong lịch sử gần 600 năm hình thành và phát triển của làng cổ Trường Lưu, Thám hoa Nguyễn Huy Oánh (1713-1789) là một trong những danh nhân nổi bật nhất, có công kiến tạo nên tên tuổi ngôi làng khoa bảng và văn hóa.
Đường vào làng cổ, làng Trường Lưu (xã Kim Song Trường, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) nhìn từ trên cao.
Thám hoa Nguyễn Huy Oánh là người “khai sinh” ra Thư viện Phúc Giang và Trường học Phúc Giang, ngôi trường làng ở vùng quê núi Hồng - sông La chỉ đứng sau Quốc Tử Giám ở kinh kỳ, trong một giai đoạn lịch sử thời quân chủ.
Tại đây đã có hàng nghìn sỹ tử từ Thăng Long cho đến vùng Hoan Châu theo học và đỗ đạt trong các kỳ thi hương, thi hội, thi đình từ thế kỷ XVIII cho đến đầu thế kỷ XX.
Nguyễn Huy Oánh tên tự là Kính Hoa, hiệu Lựu Trai. Ông từng đỗ Giải nguyên kỳ thi Hương tại trường thi Nghệ An lúc 20 tuổi, được bổ làm quan rồi thăng dần đến chức Tri phủ Trường Khánh.
Năm 1748, Nguyễn Huy Oánh đỗ Thám hoa, khi tròn 36 tuổi được bổ làm Thị giảng trong phủ chúa Trịnh Doanh kiêm chức Hàn lâm viện đãi chế, sau đó làm Nội giảng rồi Tư nghiệp Quốc Tử Giám.
Năm 1761, ông được ban Tam phẩm để tiếp sứ nhà Thanh, đến năm 1765 làm Chánh sứ đi sứ Trung Quốc. Năm 1768, ông được thăng làm Hữu thị lang bộ Công rồi sau đó là Thượng thư bộ Công.
Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia Nhà thờ Nguyễn Huy Oánh và Nguyễn Huy Tự tại xã Kim Song Trường, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh).
Năm 1783, Nguyễn Huy Oánh từ quyền Tham tụng (là quyền điều hành chính sự) về tại quê nhà. Tại đây, dựa trên xưởng in, thư viện, trường học trước đó của cha mình là Nguyễn Huy Tựu (1690-1750), ông đã nâng cấp thành Thư viện Phúc Giang và Trường học Phúc Giang. Ông xây dựng cơ sở trở nên quy củ, ngày càng phát triển, trở thành trung tâm văn hóa giáo dục nổi tiếng cả nước trong thế kỷ XVIII.
Đình cổ của làng cổ Trường Lưu, (xã Kim Song Trường, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) xây dựng vào khoảng đầu thế kỷ XVIII.
Trong đó, Thư viện Phúc Giang là xưởng in lớn đã sản xuất trên 2.000 mộc bản in sách, xuất bản mỗi năm trên 400 cuốn sách chữ Hán và chữ Nôm phục vụ cho việc dạy học. Hiện còn 391 mộc bản được lưu giữ tại làng Trường Lưu và Bảo tàng Hà Tĩnh.
Điều đặc biệt, các bộ sách dạy học của Trường Lưu học hiệu (tên trước đó của trường học) mà Thư viện Phúc Giang xuất bản đều do Nguyễn Huy Oánh và các danh nhân dòng họ Nguyễn Huy biên soạn. Trong đó, từ 3 bộ sách giáo khoa kinh điển của Nho giáo: Tính lý, Ngũ Kinh (Kinh Thi, Kinh Thư, Kinh Lễ, Kinh Dịch, Kinh Xuân Thu) và Tứ Thư với hàng trăm cuốn đã được các học giả dòng họ Nguyễn Huy biên soạn rút gọn lại thành tổng 9 cuốn.
Ông Nguyễn Huy Thiện, hậu duệ và người trông coi Nhà thờ Nguyễn Huy Oánh và Nguyễn Huy Tự ở làng cổ Trường Lưu, xã Kim Song Trường, huyện Can Lộc, (tỉnh Hà Tĩnh).
Không chỉ là người có công lớn trong việc xây dựng Trường Lưu thành một trung tâm văn hóa, giáo dục nổi tiếng cả nước, đào tạo hàng trăm hiền tài cho đất nước, Thám hoa Nguyễn Huy Oánh còn để lại cho hậu thế nhiều tác phẩm văn học, địa lý giá trị như tác phẩm: Huấn nữ tử ca, Hoàng Hoa sứ trình đồ (đã được công nhận là Di sản tư liệu Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương)…
Mộc bản Trường học Phúc Giang là 1 trong 3 di sản văn hóa làng cổ Trường Lưu được UNESCO ghi danh.
Nếu Thám hoa Nguyễn Huy Oánh là người khai mở Thư viện Phúc Giang và nâng tầm Trường Lưu học hiệu thì Nguyễn Huy Tự (con trai ông) là người kế thừa đắc lực, duy trì và đưa sự nghiệp của dòng họ ngày càng phát triển.
Nguyễn Huy Tự (1743-1790) là người văn võ toàn tài. Vợ ông là con gái của Tiến sỹ Nguyễn Khản, anh trai Đại thi hào Nguyễn Du. Năm 1759, ông đỗ thứ 5 khoa thi Hương trường Nghệ lúc mới 17 tuổi và ra làm quan cho triều Lê.
Năm 1770, ông thi Hội đỗ tam trường, được bổ làm Hiến sát phó sứ xứ Sơn Nam, sau đó là Trấn thủ Hưng Hóa trực tiếp giữ đồn Bách Lẫm. Năm 1779, ông được đặc cách làm Tiến triều ứng vụ, tiếp đó là Hiệp lý lương hướng Sơn - Hưng - Tuyên, rồi Đốc đồng Hưng Hóa…
Ở đây, ông cùng với cha vợ là Nguyễn Khản và chú vợ là Nguyễn Điều đánh dẹp được cuộc nổi dậy của Hoàng Văn Đồng ở vùng mỏ Tụ Long. Vì có quân công, ông được Tổng đốc Quảng Tây (nhà Thanh, Trung Quốc) tặng 4 chữ “Võ khố hùng lược”.
Truyện Hoa Tiên của Nguyễn Huy Tự được in trong cuốn sách “Dòng văn Trường Lưu - Hà Tĩnh, văn chương một nhà” do Sở VH-TT&DL Hà Tĩnh ấn hành.
Năm 1784, nhân có tang mẹ, Nguyễn Huy Tự xin cáo quan về quê ở lại giúp cha trông coi công tác dạy học, in ấn tại Thư viện Phúc Giang và Trường học Phúc Giang. Năm 1790, ông được vua Quang Trung mời ra giúp nước, ông đã cùng nhà vua đại phá quân Thanh thắng lợi. Sau đó, ông bị trọng bệnh và mất tại Phú Xuân vào tháng 7/1790 khi mới 47 tuổi.
Về sự nghiệp của mình, Nguyễn Huy Tự được ghi nhận là một trong những người có công lớn trong việc đưa Thư viện Phúc Giang của làng Trường Lưu trở nên nổi tiếng là trung tâm văn hóa, giáo dục lớn của đất nước.
Bên cạnh đó, ông để lại cho đời tác phẩm văn học nổi tiếng truyện thơ “Hoa Tiên” với nhiều giá trị. Trong lời đề tựa cho Truyện “Hoa Tiên”, Cao Bá Quát từng viết: “Nước ta từ sau Hàn Thuyên, các nhà làm sách nhiều như cây rừng, thơ cổ cận của Ôn Như (Nguyễn Gia Thiều với Cung oán ngâm khúc) sánh với Thiếu Lăng (Đỗ Phủ, nhà thơ đời Đường, Trung Quốc), điệu cung từ của Bằng Quận (Cung oán thi của Nguyễn Hữu Chỉnh) theo kịp Hán Ngụy. Đến giỏi như truyện thì ta còn thấy được “Hoa Tiên” và “Kim Vân Kiều” (tức Truyện Kiều của Nguyễn Du)”.
Nhà thờ danh nhân Nguyễn Huy Hổ tại làng Trường Lưu (xã Kim Song Trường, huyện Can Lộc, tỉnh Hà ).
Danh nhân Nguyễn Huy Hổ (1783-1841) là một trong những người con trai xuất sắc của Nguyễn Huy Tự - cháu gọi Đại thi hào Nguyễn Du bằng chú. Vợ ông là bà Lê Thị Hậu, cháu gái vua Lê Hiển Tông. Sinh ra trong gia đình dòng dõi khoa bảng nhưng vì thời đại rối ren, Nguyễn Huy Hổ không tham gia các kỳ khoa cử. Tuy vậy, ông được đánh giá là người tài năng xuất chúng, “trên thông thiên văn, dưới tường địa lý” và giỏi về nghề thuốc.
Biết được tài năng của Nguyễn Huy Hổ, năm 1823, vua Minh Mạng triệu ông vào Kinh đô Huế làm chức ngự y, lại kiêm Linh đài lang ở Khâm Thiên giám. Theo cuốn Đại Nam thực lục thì Nguyễn Huy Hổ từng được nhà vua ra chỉ dụ ban khen ông vì có tài địa lý… Ông mất vào năm 1841. Nguyễn Huy Hổ để lại cho hậu thế tác phẩm văn học nổi tiếng “Mai Đình mộng ký” (chép lại giấc mộng ở đình Mai).
Tiến sỹ Nguyễn Huy Mỹ trao đổi về cuộc đời và sự nghiệp của các danh nhân dòng họ Nguyễn Huy - Trường Lưu với phóng viên Báo Hà Tĩnh.
Nguyễn Huy Oánh, Nguyễn Huy Tự và Nguyễn Huy Hổ là 3 trong số nhiều danh nhân đã làm nên làng cổ Trường Lưu, một thời vang bóng là trung tâm văn hóa, giáo dục nổi tiếng cả nước trên quê hương núi Hồng - sông La. Ngày nay, với nhiều chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước, các giá trị di sản văn hóa của các danh nhân dòng họ Nguyễn Huy cũng như làng Trường Lưu đang được bảo tồn và phát huy, lan tỏa trong đời sống xã hội hiện đại.
Từ một tuổi thơ tan vỡ sau biến cố mất mẹ đến những lần "vạ miệng" đầy sóng gió, Diva Trần Thu Hà lần đầu trải lòng về hố sâu trầm cảm và cơ chế tự vệ tạo nên vẻ ngoài lạnh lùng.
Chia sẻ
Trong một cuộc gặp với các nhà báo Ukraine, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã đưa ra lời đe dọa, được cho là nhắm vào Thủ tướng Hungary Viktor Orbán.
Chia sẻ
Giá vàng hôm nay 6/3, vàng SJC tăng mạnh trở lại, còn vàng nhẫn tăng giảm khác nhau ở các thương hiệu. Trong khi giá vàng thế giới giảm mạnh dưới mốc 5.100 USD/ounce.
Chia sẻ
Giá xăng dầu hôm nay ngày 6/3, thị trường giao dịch dầu thô thế giới tiếp tục phiên tăng giá liên tiếp, đẩy rủi ro tăng giá mạnh đối với xăng dầu thành phẩm trong bối cảnh chiến sự Trung Đông giữa Mỹ, Israel và Iran ngày càng căng thẳng.
Chia sẻ
Công an tỉnh Hưng Yên vừa có kết luận điều tra, đề nghị truy tố với 14 bị can trong vụ đánh bạc, tổ chức đánh bạc, xảy ra trên địa bàn tỉnh Hưng Yên và một số tỉnh khác.
Chia sẻ
Chiến sự Trung Đông giữa Mỹ, Israel và Iran đã thổi bùng thị trường năng lượng toàn cầu. Chỉ trong vài ngày, giá dầu Brent tăng hơn 12%, lên 82–84 USD/thùng, trong khi khí đốt có lúc vọt 50%. Giới giao dịch bắt đầu định giá rủi ro chiến tranh, với kịch bản dầu vượt 100 USD nếu tuyến vận chuyển chiến lược tại eo biển Hormuz bị gián đoạn.
Chia sẻ
Nữ bị can 36 tuổi bị cáo buộc đưa ra thông tin có thể tìm người mang thai hộ để tạo lòng tin, qua đó chiếm đoạt hơn 2,4 tỷ đồng của nạn nhân rồi bỏ trốn. Công an TP Hà Nội đã ra quyết định truy nã để phục vụ điều tra.
Chia sẻ
Trồng cây cảnh mát tay, không chỉ làm giàu cho bản thân với lợi nhuận 2,5 tỷ đồng/năm, ông Trịnh Minh Tân, xã Củ Chi, TPHCM (địa phận các xã Tân Phú Trung, Tân Thông Hội và Phước Vĩnh An, huyện Củ Chi trước đây) còn là người truyền lửa, giúp hàng trăm nông dân địa phương cùng vươn lên khá giả nhờ nghề sinh vật cảnh.
Chia sẻ
Trong bối cảnh lợi nhuận quý 4/2025 lao dốc 69%, Công ty CP Tập đoàn Đất Xanh (DXG) lại gây chú ý khi tăng tốc mở rộng quỹ đất, thông qua công ty con nhận chuyển nhượng một dự án quy mô 8,6 ha tại phường Dĩ An, TP.HCM.
Chia sẻ
Bệnh nhân phát hiện nang gan đã lâu nhưng chủ quan, không tái khám định kỳ, không điều trị, dẫn đến khối nang gan xuất huyết, đe dọa đến tính mạnh.
Chia sẻ
Chủ tịch Hà Nội Vũ Đại Thắng yêu cầu tăng tốc giải ngân đầu tư công, tháo gỡ vướng mắc giải phóng mặt bằng, bảo đảm tiến độ các dự án hạ tầng trọng điểm của Thủ đô.
Chia sẻ
Năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản Việt Nam sang Trung Đông tăng mạnh, đạt 1,5 tỷ USD, tăng 22,1% so với năm 2024. Theo đó, hạt điều, thủy sản và hạt tiêu là 3 mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất, lần lượt chiếm 32%, 22% và 12% tổng kim ngạch xuất khẩu.
Chia sẻ
Phần lớn các fan hâm mộ bóng đá châu Á đều bày tỏ quan điểm ủng hộ quyết định mà Tòa án Trọng tài Thể thao (CAS) đưa ra với LĐBĐ Malaysia (FAM) về việc nhập tịch 7 cầu thủ trái phép.
Chia sẻ
Làm nhiều việc bán thời gian, thu nhập dưới 150 triệu đồng/năm nhưng một lao động tự do tại Hải Phòng vẫn lúng túng khi xin xác nhận để mua nhà ở xã hội. Quy định mới đã chỉ rõ cơ quan có thẩm quyền và thủ tục cụ thể.
Chia sẻ
Theo nghị định 50, hộ gia đình, cá nhân khi chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở chỉ được hưởng chính sách giảm tiền sử dụng đất một lần. Những lần chuyển tiếp theo phải nộp đủ 100% phần chênh lệch.
Chia sẻ
Radio online Nhịp sống nông thôn mới hôm nay có nội dung: Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn tiếp xúc cử tri tại An Giang; ông Đỗ Ngọc Huy ứng cử đại biểu HĐND TP.Hồ Chí Minh; Nghệ An ký kết chăm sóc sức khỏe cho hội viên nông dân; Bắc Ninh ra mắt Chi hội nuôi trồng thủy sản,…
Chia sẻ
Đánh tráo 28 cây vàng giả để lấy vàng thật của cha mẹ chồng cũ; thông tin mới vụ "Xôi Lạc TV"; tạm giữ bảo vệ trường học để điều tra hành vi hiếp dâm học sinh tiểu học... là những tin nóng 24 giờ qua.
Chia sẻ
Ông Trump tuyên bố Mỹ đã đánh chìm 24 tàu của Iran, đồng thời khẳng định chiến dịch của Mỹ tại Iran đang tiến triển nhanh hơn dự kiến, và cho biết quân đội đang thực hiện các cuộc tấn công hàng giờ.
Chia sẻ
Ngày 11/12/2025, phường Thủ Dầu Một, TPHCM (địa phận thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương trước đây) công bố quyết định thành lập Hội Chữ thập đỏ, Hội Người cao tuổi phường sau hợp nhất
Chia sẻ
Tại phiên họp Hội đồng thẩm định điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Điện Biên thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, 100% thành viên Hội đồng thẩm định nhất trí thông qua hồ sơ với điều kiện phải chỉnh sửa, bổ sung và hoàn thiện.
Chia sẻ
Cây này sống ký sinh trên bề mặt của nhiều loại thân gỗ, có nhiều ở Việt Nam chứa những thành phần hóa học, rất tốt cho việc chữa trị một số bệnh lý và thải độc, mát gan.
Chia sẻ
Tỉnh Hà Nam chính thức được thành lập vào năm 1890, tên của tỉnh có nghĩa là “vùng đất ở phía Nam Hà Nội,” tâm điểm của một vòng tròn khép kín nối các kinh đô, cố đô, đô thị cổ nổi tiếng. Hà Nam là vùng đất nổi tiếng với nền văn hiến lâu đời, khung cảnh hữu tình với các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh nguyên sơ và nhiều lễ hội truyền thống đậm bản sắc dân tộc.
Chia sẻ
Với con số may mắn hôm nay 6/3, con giáp tuổi Tuất, Hợi, Mùi được Thần Tài ưu ái, công việc thuận lợi, kiếm tiền dễ dàng, tình cảm suôn sẻ.
Chia sẻ
Hiện đã bước sang ngày thứ sáu, cuộc xung đột mới nhất ở Trung Đông tiếp tục leo thang, với việc Mỹ đánh chìm một tàu chiến của Iran ngoài khơi bờ biển Sri Lanka và Iran bị cáo buộc tấn công Azerbaijan trong các cuộc tấn công đầu tiên vào nước này kể từ khi bắt đầu cuộc xung đột - một cáo buộc mà Iran phủ nhận.
Chia sẻ
Nếu ngày ấy tôi dao động tâm trí thì cuộc đời đã không khấm khá như bây giờ.
Chia sẻ
Lý Công Uẩn, tức vua Lý Thái Tổ là vị vua sáng lập nhà Lý. Ông trị vì từ năm 1009 đến khi qua đời vào năm 1028 (19 năm).
Chia sẻ
Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết các nhóm của Ukraine và các đối tác ở Trung Đông đang phối hợp để quân nhân Ukraine làm việc tại chỗ.
Chia sẻ
Các quan đại thần một lòng ủng hộ Tư Mã Viêm kế vị Tấn Vương, trọng đãi không khác gì so với Hoàng đế. Tiếp theo, một số người được Tư Mã Viêm chỉ đạo đi thuyết phục Tào Hoán từ bỏ ngôi vị càng sớm càng tốt.
Chia sẻ
Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà đánh giá, hệ thống Y tế Medlatec 30 năm xây dựng và hình thành, bắt đầu từ một phòng xét nghiệm nhỏ, rất nhiều khó khăn đến nay đã phát triển thành một thương hiệu lớn.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Hà Nội hôm nay 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Thiên Vỹ
