"Lúa chín cúi đầu" mà sao nông dân ở nơi trồng nhiều lúa nhất Việt Nam lại không vui?

"Lúa chín cúi đầu", nông dân Đồng bằng sông Cửu Long trúng mùa lúa đông xuân

Theo bản tin mới nhất của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), số liệu của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), tính đến ngày 13/04/2026, các tỉnh, thành phố vùng Đồng bằng sông Cửu Long xuống giống được 1,239 triệu hecta lúa đông xuân 2025 - 2026, diện tích thu hoạch khoảng 1,02 triệu hecta với năng suất khoảng 74,43 tạ/ha, sản lượng ước đạt 7,592 triệu tấn lúa.

Vụ hè thu 2026 xuống giống sớm với diện tích 153.000ha trong tổng số 1,243 triệu ha kế hoạch, đạt tỷ lệ 12%.

Nhìn chung, vụ lúa đông xuân 2025 - 2026 ở các tỉnh Nam Bộ được múa. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, vụ đông xuân 2025-2026 toàn tỉnh gieo sạ 503.563 ha. Nhờ thời tiết thuận lợi và canh tác đúng kỹ thuật, năng suất bình quân đạt khoảng 7,8 tấn/ha, tăng 2,5% so với kế hoạch và tăng gần 3% so với cùng kỳ năm 2024. Tổng sản lượng đạt xấp xỉ 3,93 triệu tấn.

Các giống lúa chất lượng cao, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu như: Đài Thơm 8, OM18, ĐS1, OM5451, và các dòng ST24, ST25 tiếp tục chiếm ưu thế trên đồng ruộng.

Tuy nhiên, dù năng suất cao nhưng giá lúa vụ đông xuân 2025 - 2026 thấp hơn nhiều so với vụ trước trong khi chi phí tăng nên nông dân không có lãi nhiều.

Bản tin của Trung tâm Thông tin và Dịch vụ nông nghiệp và môi trường (Viện Chiến lược, chính sách nông nghiệp và môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho thấy, tình trạng thiếu hụt máy gặt đập liên hợp tại tỉnh An Giang đã gây áp lực lớn lên khâu thu hoạch vụ đông xuân 2025/26.

Tại các khu vực trọng điểm như xã Vĩnh Thạnh Trung và Châu Phú, hàng loạt trà lúa đã chín rộ nhưng không thể thu hoạch đúng thời vụ.

Việc kéo dài thời gian đứng đồng khiến cây lúa dễ bị đổ ngã, rụng hạt khi "lúa chín cúi đầu" và sụt giảm phẩm cấp thương phẩm dưới tác động của thời tiết, đặc biệt đối với các hộ có diện tích canh tác lớn.

Vụ lúa hè thu 2026 vẫn giữ quy mô lớn, áp lực sản xuất gia tăng

Theo Trung tâm Thông tin và Dịch vụ nông nghiệp và môi trường (Viện Chiến lược, chính sách nông nghiệp và môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường), vụ lúa hè thu 2026 tại Đồng bằng sông Cửu Long được dự báo tiếp tục giữ quy mô lớn, song áp lực sản xuất năm nay gia tăng do nguy cơ xuống giống chậm, kéo theo rủi ro về nguồn nước, xâm nhập mặn và chi phí đầu vào.

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, diện tích gieo sạ toàn vùng ước đạt trên 1,5 triệu ha, với sản lượng dự kiến hơn 8,9 triệu tấn. Hiện một số địa phương như TP Cần Thơ, Vĩnh Long và Đồng Tháp đã triển khai xuống giống sau khi thu hoạch vụ đông xuân 2025/26.

Tại An Giang, vùng trọng điểm sản xuất lúa ở Nam Bộ, ngành nông nghiệp tỉnh đang định hướng đẩy mạnh sản xuất lúa chất lượng cao trong vụ hè thu 2026.

Theo kế hoạch, toàn tỉnh sẽ xuống giống từ 10/04/2026 đến 20/05/2026 và thu hoạch dứt điểm vào cuối 09/2026, với diện tích gieo sạ dự kiến 505.500 ha, năng suất bình quân khoảng 5,95 tấn/ha và sản lượng ước gần 3 triệu tấn.

Ngành nông nghiệp khuyến cáo nông dân tập trung gieo trồng các giống lúa chất lượng cao đạt tiêu chuẩn xuất khẩu với tỷ lệ trên 95% diện tích, như OM18, OM5451, Đài Thơm 8, Jasmine 85, ST24, ST25...

Song song với kế hoạch sản xuất, An Giang tiếp tục triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp, trong đó năm 2026 tỉnh đặt mục tiêu mở rộng diện tích canh tác loại hình này lên 183.597 ha.

Vụ hè thu năm nay được dự báo kết thúc muộn hơn so với cùng kỳ 2025, làm gia tăng nguy cơ thu hoạch trễ và gây bất lợi cho toàn bộ chu kỳ sản xuất.

Theo cơ quan chuyên môn, việc xuống giống chậm có thể khiến sản xuất đối mặt đồng thời với hạn hán và xâm nhập mặn ở đầu vụ, mưa lớn và bão vào cuối vụ, đồng thời làm gia tăng nguy cơ rầy nâu, bệnh đạo ôn và áp lực tiêu thụ khi thu hoạch tập trung. Trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng, chi phí vật tư nông nghiệp cũng bị đẩy lên, làm giảm hiệu quả sản xuất của nông dân.

Trước tình hình này, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đề nghị các địa phương điều chỉnh lịch thời vụ linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm xuống giống tập trung, chủ động nguồn nước, kiểm soát xâm nhập mặn, vận hành tốt hệ thống thủy lợi và tiêu úng nhanh khi mưa lớn.

×