Một nơi ở tỉnh Gia Lai mọc ngọn núi cao 500m so với mực nước biển, có loại đá gì mà người ta lên hay nhặt lên tò mò xem?

Thấp hơn so với những ngọn núi xung quanh nhưng nhìn từ xa, du khách đã có thể nhận ra núi Chư Đang Ya bởi vẻ đẹp hoàn toàn khác biệt với sức cuốn hút kỳ lạ của một ngọn núi lửa đã tắt hàng triệu năm, sau những đợt phun trào nham thạch dữ dội với 3 miệng hình phễu lớn.

Những vụn đá nham thạch lỗ rỗ đặc trưng của núi lửa sau hàng triệu năm vẫn còn vương khắp nơi.

Vẻ đẹp mê đắm ngọn núi lửa Chư Đăng Ya

Truyền thuyết làng Ia Gri, kể rằng có người đàn bà sống dưới chân núi, một ngày nọ bị đau bụng dữ dội, thầy lang chữa mãi vẫn không khỏi.

Trong cơn tuyệt vọng, bà đã cố gắng leo lên ngọn núi gần nhà mong tìm được một thứ gì có thể giúp mình. Khi leo lên đỉnh núi, bà thấy đám gừng dại xanh tốt và nghĩ đó là thứ Giàng (trời) cho liền đào lên ăn. Ngay sau đó, bà cảm thấy đỡ hơn rất nhiều.

Bà bèn lấy thêm ít củ nữa mang về nhà ăn thì bệnh tình hết hẳn. Từ đó, người dân nơi đây gọi ngọn núi ấy là Chư Đang Ya, theo tiếng Jrai có nghĩa là củ gừng dại.

Nhưng trên ngọn núi Chư Đang Ya không chỉ có gừng dại. Khác với những ngọn núi đá xung quanh, Chư Đang Ya được bao phủ bởi lớp đất đỏ bazan màu mỡ, thứ “di sản” của dung nham phong hóa sau hàng triệu năm.

Nơi đây vì thế trở thành vùng đất canh tác nông nghiệp quan trọng của người dân Ia Gri với những thửa ruộng hoa màu từng ô từng ô nối tiếp nhau, “dệt” nên một tấm “phước điền y” cực lớn phủ từ chân lên đỉnh núi.

Chư Đang Ya đẹp nhất vào mùa mưa, khi hoa màu tươi tốt. Nhìn từ trên cao, Chư Đang Ya khoác lên mình một vẻ đẹp hiền hòa, êm đềm và trù phú với những thửa ruộng xanh mướt mắt, những vạt cỏ hồng lung linh trong nắng.

Từ tháng 7 đến tháng 10 hàng năm, Chư Đang Ya đắm trong sắc màu đỏ rực của những vạt hoa dong riềng ngập tràn, như gợi nhớ về những dòng dung nham nóng chảy một thời.

Từ cuối tháng 10 đến đầu tháng 11, Chư Đang Ya phủ kín trong sắc vàng rực rỡ khi khắp nơi, hoa dã quỳ bung nở, từ dọc hai bên đường dẫn đến chân núi đến những sườn dốc quanh co dẫn lên đỉnh núi.

Có lẽ cũng bởi “di chứng” từ những dòng dung nham ấy mà dù đã nguội đi sau hàng triệu năm, vào mùa khô, nhiệt độ ở Chư Đang Ya vẫn cao hơn các khu vực xung quanh từ 1 đến 2 độ. Đất bazan của núi lửa đã trải qua nhiều ngày khô hạn với nền nhiệt độ xấp xỉ 40 độ khiến cây cối nhanh chóng lụi tàn.

Tháng 11, Chư Đang Ya vẫn còn phủ sắc vàng rực rỡ nhưng cuối tháng 12, ngọn núi đã bao phủ bởi một màu nâu héo úa. Bởi thế, đến Chư Đang Ya vào những tháng đầu năm, du khách sẽ có cơ hội nhìn ngắm một Chư Đang Ya với vẻ đẹp vừa hoang sơ, vừa mạnh mẽ và kỳ bí đậm sắc Tây Nguyên.

Ngay từ xa, Chư Đang Ya đã hiện ra hoàn toàn khác biệt với những ngọn núi xung quanh khi thay vì sắc xanh của rừng cây là màu nâu của đất, của cỏ cháy. Những ruộng dong riềng đã tàn lụi, để lại những bụi củ như những bậc thang đỡ trơn trượt cho bàn chân du khách.

Giữa những hoang tàn khô cháy nắng của đám cỏ dại, vài bông dã quỳ còn sót lại vẫn cố vươn mình khoe nốt sắc vàng, những cây cổ thụ trơ trọi nằm rải rác trên đỉnh núi bỗng trở nên kỳ vĩ hơn. Dưới gốc cây là những miệng hố núi lửa như chiếc chảo lớn khổng lồ, phía trên là bầu trời cao trong xanh vời vợi.

Đứng trên đỉnh núi, dưới những tán cây, hít căng bầu không khí trong lành và thu vào tầm mắt không gian bao la của núi non trùng điệp, những bản làng Jrai yên bình nằm nép mình dưới chân núi, xa xa là thành phố Pleiku, là danh thắng Biển Hồ…

Giữa không gian bao la và cảnh sắc thiên nhiên ấy, con người bỗng thấy mình thật nhỏ bé, khiêm nhường, nhưng cũng thật mạnh mẽ kiên cường như chính ngọn núi lửa này, như chính những con người Tây Nguyên nơi đây…

Tăng cường đầu tư, khai phá tiềm năng du lịch núi lửa Chư Đăng Gia

Lang thang dạo bước trên con đường mòn lượn sóng men theo miệng núi cũng là một trải nghiệm đặc biệt thú vị, du khách sẽ lần lượt được chiêm ngưỡng cả ba miệng núi lửa “hung dữ” một thời.

Du khách cũng có cơ hội bắt gặp những dấu tích của núi lửa, từ những tảng đá lớn bên lối đi đến những viên nham thạch nằm rải rác khắp sườn núi, những viên đá macma với đặc trưng hoàn toàn khác với các loại đá thông thường khi lỗ rỗ nhiều lỗ khí, nhẹ, xốp, có màu nâu đỏ và khá giòn.

Nhặt một viên đá nham thạch nằm lăn dưới gốc dong riềng, Vũ Tùng Lâm (học sinh lớp 3, Trường Tiểu học Chu Văn An, Hà Nội) hào hứng bảo sẽ mang về làm kỷ niệm.

Chị Phạm Thị Minh, mẹ Tùng Lâm, cho hay con rất thích khám phá khoa học nên núi lửa Chư Đăng Ya thực sự là địa điểm lý tưởng để con có thể tận mắt nhìn thấy, trải nghiệm, tìm hiểu và khám phá về một ngọn núi lửa có thật chứ không chỉ qua sách vở, bởi dù đã tắt hàng triệu năm, Chư Đang Ya vẫn giữ nguyên được hình thái núi lửa đặc trưng với ba miệng hình phễu lớn, với đất đỏ bazan, với những viên đá macma.

“Gia Lai mới quảng bá Chư Đang Ya như một địa điểm du lịch với khung cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp vào mùa hoa dã quỳ nhưng chưa khai thác hết tiềm năng của Chư Đăng Ya với vai trò của một ngọn núi lửa - điểm khác biệt không nơi nào có. '

Chư Đang Ya không chỉ là cảnh đẹp mà còn là minh chứng lịch sử văn hóa, địa chất Gia Lai. Các tiện ích xung quanh cũng chưa được quan tâm đầu tư đúng mức,” chị Minh nhận định.

Có 20 năm sinh sống dưới chân núi Chư Đang Ya và nhận dịch vụ chở khách lên núi, chị Nguyễn Thị Tuyết Trinh cho hay du khách đến Chư Đang Ya chủ yếu vào mùa mưa, mùa khô rất ít. Đường lên núi là đường mòn của người dân đi làm nương rẫy nên mùa mưa sình lầy trơn trượt, mùa khô gập ghềnh và bụi bặm.

“Chúng tôi cũng rất mong điểm du lịch này sẽ được đầu tư để thu hút thêm du khách, tạo thêm sinh kế cho người dân,” chị Tuyết Trinh nói.

Theo ông Trịnh Văn Sang, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Biển Hồ, trong nhiều năm qua, “Tuần lễ Hoa Dã quỳ - Núi lửa Chư Đang Ya” đã trở thành sự kiện định thường niên, được tổ chức vào khoảng giữa tháng 11, dưới chân núi Chư Đang Ya, tại sân nhà rông làng Ia Gri.

Lễ hội có nhiều hoạt động văn hóa và trải nghiệm hấp dẫn như biểu diễn cồng chiêng, dệt thổ cẩm, đan lát, tạc tượng, các trò chơi dân gian, môn thể thao truyền thống, leo núi trải nghiệm, thả kinh khí cầu, bay dù lượn trên núi lửa Chư Đang Ya, hội chợ nông sản, ẩm thực, đặc sản địa phương…

Ủy ban Nhân dân tỉnh Gia Lai đã có quyết định phê duyệt nhiệm vụ lập quy hoạch chung khu du lịch Biển Hồ - Chư Đang Ya đến năm 2050 với tổng diện tích lên đến 6.300 ha, mục tiêu đưa nơi đây trở thành khu du lịch quốc gia, khu du lịch sinh thái-văn hóa trọng điểm phía Tây của Gia Lai. Theo đó, hệ thống hạ tầng phục vụ du lịch sẽ được đầu tư bài bản.

Cũng theo ông Sang, tỉnh Gia Lai và xã Biển Hồ đang tìm kiếm nhà đầu tư lớn để có thể triển khai dự án khu du lịch Biển Hồ - Chư Đang Ya trước tháng 9/2026.

Bên cạnh đó, địa phương cũng tích cực quảng bá du lịch, khuyến khích phát triển các mô hình dịch vụ phục vụ du lịch tại địa phương để khai thác tốt hơn nữa tiềm năng du lịch của núi lửa Chư Đang Ya nói riêng và địa phương nói chung.

×