Ngành chip bán dẫn mở lối: Doanh nghiệp Việt nắm thời cơ thế nào?

Ngành chip bán dẫn mở lối

Chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu đang tái định hình, dịch chuyển khỏi mô hình tập trung. Việt Nam nổi lên như điểm đến an toàn, chi phí cạnh tranh, thị trường nội địa tăng tốc với xe điện, IoT công nghiệp, trung tâm dữ liệu.

Xác định ngành Công nghiệp bán dẫn là mắt xích then chốt của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và cuộc cạnh tranh làm chủ công nghệ diễn ra ngày càng quyết liệt giữa các quốc gia, trong thời gian qua, các chủ trương của Đảng về phát triển công nghiệp bán dẫn đã được ban hành kịp thời.

Ước tính, đến 2030 Việt Nam cần khoảng 15.000 kỹ sư thiết kế, 35.000 kỹ sư làm việc trong các nhà máy sản xuất chip bán dẫn - Ảnh: VGP/HM

Nổi bật trong số đó là Quyết định số 1018/QĐ-TTg ngày 21/9/2024 của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn 2050.

Trong đó, giai đoạn 2024 - 2030, Việt Nam đặt mục tiêu quy mô doanh thu công nghiệp bán dẫn tại Việt Nam đạt trên 25 tỷ USD/năm, giá trị gia tăng tại Việt Nam đạt từ 10 - 15%; quy mô doanh thu công nghiệp điện tử tại Việt Nam đạt trên 225 tỷ USD/năm, giá trị gia tăng tại Việt Nam đạt từ 10 - 15%. Quy mô nhân lực ngành Công nghiệp bán dẫn Việt Nam đạt trên 50.000 kỹ sư, cử nhân có cơ cấu, số lượng phù hợp, đáp ứng nhu cầu phát triển.

Vì thế, câu hỏi không còn là “có cơ hội không?” mà là “ta đi vào ngách nào để thắng nhanh?”. Từ thiết kế (fabless, design services), đóng gói–kiểm định (OSAT) đến vật liệu–hạ tầng phụ trợ, đâu là lối vào hợp căn cơ để doanh nghiệp Việt “bắt mạch” cuộc chơi?

Theo Cục Khảo sát địa chất Mỹ, trữ lượng đất hiếm ở Việt Nam đạt tới 22 triệu tấn, đứng thứ 2 thế giới, chỉ sau Trung Quốc 44 triệu, trên tổng lượng thế giới 130 triệu.

Trả lời PV Dân Việt, Giáo sư Nguyễn Quốc Sỹ - Viện trưởng Viện Công nghệ VinIT cho rằng nếu quyết làm bán dẫn thì sẽ làm như thế nào, ở mức độ nào, công đoạn nào trong chuỗi công nghiệp bán dẫn?

"Chúng ta phải xác định xem chúng ta có thể làm gì trong ngành này, công nghệ gì, sản phẩm gì trong chuỗi giá trị công nghệ và sản phẩm của thế giới? Xác định sai nhiệm vụ và đánh giá không đúng khả năng của mình, chúng ta sẽ không đạt được kết quả như mong muốn", Giáo sư Sỹ nói.

Theo Viện trưởng Viện Công nghệ VinIT, chúng ta cần tập trung nguồn lực vào một số công nghệ mũi nhọn, công nghệ lõi và công nghệ nền có tầm nhìn dài hạn, tạo lực kéo cho ngành bán dẫn.

Hướng đến hợp tác chiến lược về công nghệ, vốn, quản trị là rất cần, nhưng người làm và chịu trách nhiệm cuối cùng phải là chúng ta, không ai làm thay. Xây dựng hành lang thu hút chuyển giao công nghệ và chất xám, đồng thời nuôi dưỡng phát minh “made in Vietnam” để đi cùng thế giới trong chuỗi bán dẫn.

Đặc biệt phải xác định phân khúc và danh mục sản phẩm mà Việt Nam có thể tham gia hiệu quả. Sản phẩm bán dẫn phải vận hành theo cơ chế thị trường, đáp ứng nhu cầu trong nước và quốc tế.

Lối đi cho doanh nghiệp Việt trong ngành chip bán dẫn

Trở lại câu chuyện doanh nghiệp Việt sẽ "tiến quân" vào cuộc chơi ngành bán dẫn ra sao? Ông Trần Kim Chung – Chủ tịch CT Group chia sẻ rằng trong kỷ nguyên số, công nghệ bán dẫn đã trở thành nền tảng của mọi ngành công nghiệp hiện đại, đóng vai trò như "bộ não" của thế giới.

"Từ chiếc điện thoại, máy tính, xe điện, đến trí tuệ nhân tạo, mạng 5G, 6G cho đến thiết bị quốc phòng đều phụ thuộc vào những mạch tích hợp siêu nhỏ nhưng có sức mạnh khổng lồ. Do đó, việc làm chủ công nghệ thiết kế, sản xuất và thương mại hóa chip bán dẫn không chỉ là nhiệm vụ khoa học công nghệ mà còn là yêu cầu cấp bách của an ninh quốc gia", ông Chung nhấn mạnh.

Để làm được điều này, Chủ tịch CT Group đề xuất hình thành một nền công nghiệp bán dẫn độc lập, tự chủ, mạnh mẽ, tập trung phát triển dưới 10 loại chip thiết yếu, như chip vi xử lý MCU, chip AI, chip IoT, chip tần số viễn thông và vệ tinh, nhằm phục vụ cả quốc phòng, an ninh lẫn dân sinh.

Với kinh nghiệm nghiên cứu, thiết kế thành công chip bán dẫn ADC, Chủ tịch CT Group cho biết việc thiết kế được một con chip thường mất khoảng 2 năm. Trong đó, để có một sản phẩm, phải trải qua các khâu nghiên cứu, thiết kế, quang khắc, kiểm thử, đóng gói. Còn nếu là chip MCU - chip vi xử lý, phục vụ chuyển đổi số; chip viễn thông, viễn thám… đòi hỏi quy trình phức tạp hơn.

Trong khi đó, doanh nghiệp công nghệ hàng đầu Việt Nam - Tập đoàn FPT cũng không ngừng tham gia sâu vào ngành chip bán dẫn. Ông Nguyễn Vinh Quang, Giám đốc FPT Semiconductor từng chia sẻ: "Tham vọng lớn của chúng tôi là trở thành công ty thiết kế IC số một tại Đông Nam Á. Không chỉ dừng lại ở PMIC, sắp tới sẽ là chip AI. Tập đoàn FPT đặt mục tiêu đào tạo 10.000 nhân sự cho ngành bán dẫn Việt Nam và thế giới”.

Hồi giữa tháng 8 vừa qua, FPT hợp tác với đối tác bán dẫn hàng đầu Hàn Quốc - công ty ABOV Semiconductor phát triển chip thế hệ mới. Trong kế hoạch phát triển bán dẫn tại Hàn Quốc, Tập đoàn FPT mong muốn tham gia xây dựng một hệ sinh thái bán dẫn toàn diện, từ nhân lực đến dịch vụ, hướng tới phát triển bền vững và lâu dài.

Hiện FPT sở hữu thế mạnh về dịch vụ thiết kế chip vi mạch tùy chỉnh theo yêu cầu của khách hàng và trong tương lai sẽ mở rộng sang dịch vụ đóng gói tiên tiến và kiểm thử bán dẫn. Hàn Quốc hiện là một thị trường bán dẫn trọng điểm với quy mô khoảng 87 tỷ USD (2023), tiếp tục tăng trưởng nhờ đầu tư mạnh mẽ của các tập đoàn lớn.

Tương tư, Tập Đoàn Công Nghiệp - Viễn Thông Quân Đội (Viettel) không đứng ngoài sân chơi lớn này. Viettel đã thiết kế thành công chip 5G DFE, con chip phức tạp nhất trong khu vực Đông Nam Á cho đến nay.

Đây là con chip xử lý tín hiệu vô tuyến trạm 5G, với khả năng xử lý 1.000 tỉ phép tính mỗi giây. Khi sản phẩm có kích thước nhỏ bé này được trưng bày tại Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia, có lẽ nhiều người không thể hình dung được hết giá trị của nó. Và càng ít người biết được rằng sản phẩm tưởng chừng như rất bé nhỏ này lại là thành quả cực kỳ lớn lao của Viettel, là kết quả của trên hàng chục năm tập đoàn đầu tư cho nghiên cứu phát triển (R&D).

Theo TS Nguyễn Trung Kiên, phó ban công nghệ bán dẫn của tập đoàn Viettel, bộ phận bán dẫn của Viettel hiện làm việc cùng Học viện Viettel để thiết kế một chương trình đào tạo mới cũng như đào tạo cập nhật kỹ năng cho các kỹ sư, với mục tiêu đến năm 2030 có 1.000 kỹ sư bán dẫn, trong đó có 700 nhân sự khâu thiết kế, 300 nhân sự khâu sản xuất.

Với các công nghệ đã làm chủ, Viettel tiếp tục phát triển các con chip phức tạp hơn, bao gồm chip xử lý băng gốc (baseband) - con chip phức tạp nhất trong hệ sinh thái thiết bị viễn thông 5G và chip xử lý AI tại biên.

Bán dẫn là cuộc chơi dài hơi. Nhưng cửa sổ 2025–2030 không chờ người chần chừ. Doanh nghiệp Việt không cần “ôm cả bầu trời”; chỉ cần một ngách đúng, một khách hàng mỏ neo, một chuẩn chất lượng vượt kỳ vọng, và một đội đặc nhiệm kỷ luật.

Giáo sư Nguyễn Quốc Sỹ nhận định, trong điều kiện cụ thể của Việt Nam, Việt Nam cần phải có đầy đủ các điều kiện tiên quyết. Trong khi đó, sản phẩm đào tạo đầu ra các ngành công nghệ bán dẫn và vi điện tử phải được điều tiết bằng cơ chế thị trường, trong đó có nhu cầu từ các khu công nghiệp, tập đoàn công nghệ sản xuất các sản phẩm bán dẫn và vi điện tử, thỏa mãn thị trường trên thế giới.

×