Ngành trồng trọt đạt thành tựu vượt bậc, có vai trò đặc biệt của phân bón chất lượng cao, chuyên dùng

Đó là đánh giá của ông Phùng Hà, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam khi trao đổi với PV Dân Việt mới đây.

Ông đánh giá như thế nào khi gần đây, các doanh nghiệp phân bón liên tục ra mắt các sản phẩm phân bón mới, phân bón chuyên dùng, điển hình như Công ty CP Supe Phốt phát và Hoá chất Lâm Thao mới đây đã ra mắt bộ sản phẩm mới phục vụ chuyển đổi xanh trong nông nghiệp?

- Nông nghiệp nước ta được đánh giá là bệ đỡ của nền kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô. Đặc biệt trong năm 2025 vừa qua, các ngành nông - lâm - thủy hải sản đều phát triển vượt bậc, trong đó riêng ngành trồng trọt đã có nhiều sản phẩm đạt kim ngạch xuất khẩu cao kỷ lục như cà phê, rau quả và trái cây...

Có được kết quả tích cực và rất đáng ghi nhận này là nhờ nhiều yếu tố, trong đó có vật tư nông nghiệp đầu vào như giống, thuốc bảo vệ thực vật, đặc biệt là phân bón đóng vai trò quan trọng.

Theo đánh giá của FAO (Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên Hợp quốc), phân bón đóng góp khoảng 40–50% vào việc gia tăng năng suất cây trồng, tùy theo cây trồng, mùa vụ, loại cây trồng,… Phân bón cũng chiếm từ 40% đến hơn 60% giá trị vật tư đầu vào.

Phân bón đóng vai trò thiết yếu trong việc nâng cao năng suất, chất lượng cây trồng và độ phì nhiêu của đất. Việc sử dụng phân bón thích hợp không chỉ làm tăng năng suất cây trồng mà còn làm thay đổi tính chất hóa lý và sinh học của đất.

Hiện nay, "phát triển xanh, chuyển đổi xanh, nông nghiệp xanh" không phải là những khẩu hiệu hay lựa chọn nữa, mà là xu thế tất yếu của ngành nông nghiệp nước ta. Nông nghiệp là một trong những ngành phát khải khí nhà kính lớn, gây ra biến đổi khí hậu, tùy từng quốc gia, nông nghiệp có thể là ngành đứng thứ hai hay thứ ba về lượng khí phát thải nhà kính so với các ngành năng lượng, công nghiệp, giao thông vận tải,…

Phân bón gây khí phát thải nhà kính cũng như ảnh hưởng tới sức khỏe của đất ở cả 2 khâu sản xuất và sử dụng. Hiện nay tại nước ta đang có hiện tượng sử dụng bất hợp lý tỷ lệ phân bón vô cơ và phân bón hữu cơ. Việc sử dụng phân vô cơ không phù hợp, không cải tiến, sử dụng không cân đối phân bón vô cơ với phân bón hữu cơ, phân bón vi sinh sẽ tạo ra khí nhà kính và có thể có tác động tiêu cực đến sức khỏe của đất.

Để hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của phân bón, hiện nay trên thế giới có xu hướng tăng cường sản xuất và sử dụng phân bón hiệu quả cao (Enhanced Efficiency Fertilizer, EEF), phân bón hữu cơ, phân bón vi sinh. Cụ thể như sau:

Phân bón hiệu quả cao là loại phân bón làm giảm thất thoát ra môi trường và/hoặc tăng khả năng cung cấp chất dinh dưỡng so với phân bón thông thường thậm chí kiểm soát sự hấp thụ dinh dưỡng trong đất. Phân bón hiệu quả cao (bao gồm phân bón ổn định, phân bón giải phóng có kiểm soát và phân bón giải phóng chậm), trong đó phân bón ổn định là loại phân bón có các chất phụ gia làm thay đổi hoặc ức chế các quá trình vi sinh và enzym trong đất.

Phân bón hữu cơ có vai trò cung cấp dinh dưỡng, tăng vi sinh vật, kích thích phát triển, góp phần cải tạo và hạn chế xói mòn đất, tăng sự hấp thụ của cây, tăng cường đề kháng, tăng cường chất lượng nông sản, thân thiện với môi trường, tiết kiệm chi phí,…

Phân bón sinh học xét về yếu tố thân thiện với môi trường là một giải pháp thay thế phù hợp cho phân bón vô cơ và thúc đẩy nền nông nghiệp bền vững. Phân bón sinh học, khi được sử dụng cùng với phân bón vô cơ, có thể làm tăng năng suất cây trồng từ 10–40% và thay thế gần 25–30% phân bón vô cơ.

Nhiều doanh nghiệp phân bón tại Việt Nam đang thực hiện chiến lược phát triển các sản phẩm phân bón thế hệ mới, phân bón đa chức năng theo hướng hữu cơ, phân bón chuyên dụng để đáp ứng nhu cầu phân bón cho nông nghiệp xanh, phát triển xanh. Công ty Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao là một trong những doanh nghiệp đầu đàn của ngành phân bón đã phát triển, đa dạng hóa sản phẩm theo xu hướng trên.

Trong 6 năm gần đây Công ty Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao đã cho ra mắt 35 sản phẩm mới theo xu thế trên và phân bón chuyên dùng cho một số loại cây trồng và một số loại đất.

Riêng năm 2026, Công ty Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao ra mắt các nhóm sản phẩm sau: Nhóm phân hữu cơ với sản phẩm HC23 Lâm Thao và HC35-241 Lâm Thao; nhóm phân bón vô cơ đơn bổ sung sinh học - vi sinh là sản phẩm Urea Lâm Thao bổ sung sinh học - vi sinh; nhóm phân bón cho từng cây trồng: Lúa, ngô, dứa, cam, vải, quế.

Tôi rất mong và tin tưởng trong các năm tới Công ty Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao cùng các doanh nghiệp phân bón khác sẽ đưa ra thị trường những loại phân bón hiệu năng cao vừa làm tăng năng suất, chất lượng của sản phẩm trồng trọt vừa giảm khí phát thải nhà kính, nâng cao sức khỏe của đất, góp phần vào việc phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp bền vững.

Ông có thể cho biết các sản phẩm phân bón dinh dưỡng chất lượng cao, hữu cơ, chuyên dùng có đóng góp như thế nào đối với việc nâng cao sản lượng cũng như chất lượng nông sản phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu thời gian qua?

- Phải khẳng định là những năm gần đây, đặc biệt năm 2025 ngành trồng trọt đã thể hiện rõ vai trò trụ đỡ của nông nghiệp, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững đất nước. Trong đó ngành hàng lúa gạo tiếp tục giữ vai trò then chốt trong cơ cấu ngành trồng trọt, sản lượng lúa không chỉ đáp ứng đầy đủ nhu cầu tiêu dùng trong nước mà còn tạo nguồn hàng ổn định cho xuất khẩu, góp phần khẳng định vị thế của Việt Nam trên thị trường lúa gạo thế giới.

Xuất khẩu gạo của Việt Nam trong năm 2025 đạt 8,06 triệu tấn, trị giá 4,1 tỷ USD, tuy có giảm về sản lượng và trị giá so với năm 2024 nhưng đã vượt qua Thái Lan, đứng thứ 2 thế giới sau Ấn Độ.

Bên cạnh lúa gạo, nhóm cây rau màu tiếp tục phát triển ổn định, sản lượng đạt gần 20 triệu tấn, tăng đáng kể so với năm trước. Thành tựu nổi bật nhất của ngành trồng trọt trong năm 2025 là giá trị xuất khẩu rau quả đạt mức kỷ lục, tới 8,6 tỷ USD, tăng khoảng 1 tỷ USD so với năm 2024.

Năm 2025 cũng ghi nhận sự tăng trưởng đáng kể cả về diện tích và sản lượng của nhóm cây ăn quả. Tổng diện tích cây ăn quả đạt trên 1,3 triệu ha, trong đó nhiều loại cây xuất khẩu chủ lực như sầu riêng, xoài, nhãn, vải, thanh long tiếp tục mở rộng vùng trồng, cà phê xuất khẩu đạt 8,6 tỷ USD, tăng hơn 52% so với năm 2024. Đặc biệt, sản lượng một số loại như sầu riêng, vải, nhãn tăng trưởng mạnh và đã trở thành điểm sáng trong cơ cấu xuất khẩu rau quả.

Không chỉ tăng về sản lượng mà chất lượng các loại sản phẩm trồng trọt cũng được cải thiện rất nhiều, được xuất khẩu sang hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có nhiều thị trường khó tính. Để đạt những kết quả tích cực trên là do sự chỉ đạo chặt chẽ của Chính phủ, của các cơ quan quản lý nhà nước, sự đóng góp của các nhà khoa học, nhà quản lý, sự đồng lòng, lao động sáng tạo và tích cực của người nông dân và nguồn cung ứng kịp thời, đầy đủ và chất lượng của vật tư nông nghiệp đầu vào như giống cây trồng, thuốc bảo vệ thực vật, phân bón... theo tiêu chí “không phát triển nóng mà cần phát triển bền vững”.

Thực sự rất khó định tính phần đóng góp cụ thể của ngành phân bón đối với trồng trọt. Song tôi cho rằng sự phát triển vượt bậc trong thời gian vừa qua của ngành trồng trọt có sự chung tay góp sức của đội ngũ người lao động làm việc trong ngành phân bón thông qua việc cung cấp đầy đủ, kịp thời, các loại phân bón chất lượng cao hơn, phù hợp hơn hơn đối với cây trồng, đặc biệt là những loại phân bón chuyên dùng cho lúa, ngô, rau màu hay cà phê, sầu riêng...

Trong bối cảnh thị trường phân bón cạnh tranh gay gắt, diện tích sản xuất nông nghiệp có xu hướng giảm, theo ông những doanh nghiệp phân bón đầu ngành như Supe Lâm Thao cần có những giải pháp như thế nào nhằm vừa bảo vệ đất, vừa nâng cao chất lượng nông sản trong bối cảnh diện tích canh tác ngày càng giảm?

Theo thống kê, tại Việt Nam, diện tích đất sản xuất nông nghiệp bình quân đầu người thuộc loại thấp trên thế giới và so với khu vực. Diện tích đất canh tác ở Việt Nam hiện nay đang bị thu hẹp do các nguyên nhân sau: Xói mòn, rửa trôi đất, bạc màu và hoang hóa, nhiễm mặn, nhiễm phèn và nhất là do đô thị hóa và công nghiệp hóa. Công nghiệp hóa mang lại những lợi ích kinh tế rõ ràng, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức, đặc biệt là vấn đề thu hẹp diện tích đất trồng lúa, nguyên nhân do vị trí thuận lợi, địa hình bằng phẳng và yếu tố giá cả của đất trồng lúa.

Việc giảm diện tích đất canh tác nói chung, đất trồng lúa nói riêng ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng và an ninh lương thực, ảnh hưởng đến công ăn việc làm và thu nhập của hàng triệu nông dân.

Để giải quyết vấn đề này, tôi cho rằng cần có những giải pháp đồng bộ và bền vững từ chính sách đến các giải pháp cụ thể. Riêng về khoa học công nghệ, cần áp dụng mạnh mẽ chuyển đổi số, đổi mới khoa học công nghệ và áp dụng các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp, với mục đích nâng cao năng suất và chất lượng cây trồng trên một đơn vị diện tích.

Đối với ngành phân bón, trong đó có Công ty Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao, nhiệm vụ nhằm giải bài toán diện tích đất canh tác giảm, cạnh tranh lành mạnh, chống sự suy thoái của đất, giảm khí phát thải nhà kính có thể kể như sau:

Một là xây dựng và bảo vệ thương hiệu thông qua các sản phẩm chất lượng sản phẩm cao, thân thiện với môi trường, công nghệ xanh và thực hiện an sinh xã hội.

Hai là phát triển các loại phân bón có hiệu quả sử dụng cao, trong đó ưu tiên phân bón sinh học, hữu cơ, phân bón nhả chậm, phân bón cố định, có điều khiển; phân bón có chất tăng hiệu suất sử dụng, phân bón chuyên dùng, phân bón cải tạo đất…; các chế phẩm sinh học hỗ trợ tuần hoàn chất dinh dưỡng thông qua chuyển hóa nhanh phụ phẩm nông nghiệp.

Ba là phối hợp xây dựng và hoàn thiện các quy trình sử dụng phân bón phù hợp và hiệu quả đáp ứng nguyên tắc “đúng loại đất, đúng loại cây, đúng liều lượng, đúng thời điểm, đúng cách”.

Bốn là sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả và chuyển đổi năng lượng trong quá trình sản xuất là một trong những giải pháp hữu hiệu giúp doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất đồng thời giảm nhẹ phát thải khí nhà kính.

Xin cảm ơn ông!

×