Người xưa nói: Nhà có loài chim này làm tổ dưới mái hiên, gia đình không giàu sang cũng sung túc

Én là loài chim quen thuộc mà các gia đình ở nông thôn không chỉ được ngắm nhìn chúng chao liệng trên bầu trời mà còn được thấy chúng làm tổ ở hiên nhà.

Nhưng điều kỳ lạ là chim én chỉ chọn một số nhà ở quê để làm tổ, cho dù các gia đình nông thôn xưa thường na ná như nhau. Người xưa nói: "Én không vào nhà buồn", điều này nghe có vẻ khó hiểu nhưng là kinh nghiệm đúc kết sâu sắc của cha ông.

Điều này ngụ ý rằng chim én là loài chim thông minh, chỉ chọn đến những ngôi nhà tốt đẹp và hòa thuận. Người xưa nhìn thấy những con én dưới mái hiên, họ tin rằng những con én sẽ mang lại may mắn cho họ. Tại sao lại như vậy?

Đó là vì chim én cần một ngôi nhà có đủ đặc điểm đáp ứng yêu cầu an toàn của chúng:

Hướng hiên phải chuẩn.

Én chuộng hiên quay hướng Nam hoặc Đông Nam. Lý do đơn giản: sáng có nắng ấm để ấp trứng, chiều râm mát tránh oi. Hiên hướng Nam tạo ra tiểu khí hậu “đông ấm hè mát” tự nhiên. Ngược lại, hiên hướng Bắc lạnh ẩm quanh năm, én chê thẳng.

Kết cấu mái phải có chỗ bám.

Én cần hiên đua ra ít nhất 30cm, có xà gỗ, góc kèo gồ ghề để trát bùn. Nhà mái bằng hiện đại, hiên ngắn, tường trơn bóng thì én đành chịu. Thế nên ở quê, nhà ngói cũ, nhà gỗ có hiên sâu thường được én chọn; còn biệt thự trát phẳng lỳ thì vắng bóng.

"Nhà ăn” quanh nhà phải dồi dào.

Một con én ăn vài trăm con muỗi, côn trùng mỗi ngày. Tổ phải đặt gần ao, ruộng, mương nước trong bán kính vài trăm mét. Nơi có nước mới có muỗi, có muỗi mới có thức ăn. Xung quanh toàn bê tông, lại phun thuốc sâu liên tục thì én về làm gì, kẻo chết đói.

Môi trường phải đủ yên tĩnh.

Lúc xây tổ, én cực nhạy cảm. Dưới hiên người qua lại suốt, gà vịt kêu ầm, chó mèo rình mò là chúng bỏ đi ngay. Sân vắng, ít tiếng động, én mới dám ở.

Tóm lại, không phải én không muốn về nhà bạn, mà là “hạ tầng” chưa đạt: hướng hiên sai, mái quá ngắn, quanh nhà thiếu côn trùng, hoặc quá ồn. Dính một lỗi thôi là én sẽ không đến.

2. Người xưa nói: Chim én là máy đo cảm xúc chuẩn

Một trong những lý do chim én có chọn nhà bạn hay không chính là việc bạn đối xử với chúng thế nào. Bản năng sinh tồn khiến chúng tránh xa những nơi ồn ào, bất an.

Thính giác và thị giác của én rất nhạy. Nhà nào ngày nào cũng cãi vã, đập đồ, tiếng động lớn liên tục, én sẽ ghi nhận đó là “tín hiệu nguy hiểm”. Trong thế giới hoang dã, bất cứ thứ gì ồn, bất ngờ, bạo lực đều đồng nghĩa với rủi ro. Én chẳng đợi bị đuổi, chúng tự cho nhà đó vào “danh sách đen” từ trước khi đặt viên bùn đầu tiên.

Ngược lại, nhà cửa hòa thuận, nếp sống điều độ, ít xáo trộn thì trở thành “vùng an toàn”. Én còn có trí nhớ tổ rất dai: chỗ nào yên ổn, chúng quay lại đúng cái tổ cũ năm này qua năm khác, có khi tới cả chục năm.

Hơn nữa, thái độ của gia chủ đối với chim én cũng rất quan trọng. Nhiều người không thích én vì phân rơi bẩn sân, tổ bùn làm lem tường. Thế là vừa thấy én tha bùn về, họ lấy sào chọc bỏ, giăng lưới, treo đồ đuổi chim.

Én nhớ rất dai. Một lần bị đuổi là chúng nhớ cả địa chỉ, không bao giờ quay lại, thậm chí còn “rỉ tai” cả đàn tránh xa. Ngược lại, nhà nào để yên tổ cũ, không phá, năm sau én lại về.

Vậy nên, người xưa nói “én không vào nhà buồn” thực chất là: nhà ồn ào khiến én bất an, nhà xua đuổi khiến én từ bỏ. Không phải én “linh”, mà là én “khôn”.

3. Người xưa cho rằng, chim én vào nhà mang lại phú quý, may mắn

Như vậy, người xưa lại cho rằng, những gia đình có chim én vào sẽ trở nên "phú quý, thịnh vượng" là không phải không có căn cứ.

Nhà có én quanh năm thường thỏa mãn đủ hai điều: kiến trúc phù hợp và nếp nhà yên ấm.

Kiến trúc phù hợp là hiên sâu, xà gỗ, hướng tốt. Nếp nhà yên ấm là không ồn ào, không xua đuổi. Thiếu một trong hai, én đều không ở. Nhà đẹp mấy mà suốt ngày to tiếng, én cũng đi. Người hiền mấy mà ở nhà hộp mái bằng, én cũng không có chỗ đậu.

Một gia đình nhà cao cửa rộng, sáng sủa, sạch sẽ, vợ chồng, con cái yêu thương lẫn nhau, không cãi vã, lục đục thì làm sao có thể kém phát triển.

Do đó, theo người xưa, chim én làm tổ trong nhà ngụ ý gia đình thịnh vượng, ăn nên làm ra, hòa thuận, hạnh phúc, là cuộc sống lý tưởng mà nhiều người mong ước.

Chuyện này lại rất hợp với triết lý “thiên nhân hợp nhất”: Người với thiên nhiên không phải một chiều ban ơn, mà là chọn nhau. Bạn cho én một chốn yên, én trả bạn một mùa hè bớt muỗi. Bạn tôn trọng, chúng ở lại. Bạn xua đuổi, chúng đi mãi.

Người xưa khẳng định, én không chọn nhà giàu. Én chọn nơi “đáng để ở lại”. Mà nơi đáng để ở lại, rốt cuộc cũng chỉ gói gọn trong ba chữ: mái ấm yên, lòng người thuận, và một chỗ cho muôn loài dung thân.

×