Loạn thông tin về giải pháp "giảm phát thải", lãnh đạo Bộ NN&MT khẳng định sớm hoàn thiện gói kỹ thuật

Các địa phương bị "bủa vây" bởi hàng loạt giải pháp "giảm phát thải"

Tại Hội nghị Ban Chỉ đạo triển khai Đề án "Sản xuất trồng trọt giảm phát thải giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến 2050" do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức mới đây, ông Lê Quý Kha, đại diện Công ty CP Đại Thành cho biết, qua theo dõi thực tế tại các hợp tác xã và địa phương, chúng tôi nhận thấy đang có rất nhiều giải pháp công nghệ đơn lẻ như truy xuất nguồn gốc, quản lý nước tưới, đo đạc carbon, cơ giới hóa… Tuy nhiên, các giải pháp này đang được triển khai rời rạc, thiếu tính kết nối tổng thể.

"Các địa phương đang bị "bủa vây" bởi quá nhiều giải pháp đơn lẻ. Nếu mỗi doanh nghiệp đều tiếp cận địa phương một cách độc lập, lãnh đạo địa phương sẽ không có đủ thời gian để tiếp đón và thẩm định. Do đó, chúng ta cần một "nhạc trưởng" nhằm kết nối các công nghệ này thành một gói giải pháp đồng bộ, bao gồm cả các giải pháp về truy xuất nguồn gốc, tính toán carbon, cơ giới hóa, phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học, kinh tế tuần hoàn, than sinh học và các giải pháp giảm phát thải khác", ông Kha nói.

Ông Kha cũng cho rằng việc quản lý sản xuất không thể dựa mãi vào ghi chép tay mà phải tiến tới định danh kỹ thuật số và quản lý bằng chip, máy bay không người lái. Đặc biệt, vai trò của các Hợp tác xã (HTX) là cực kỳ quan trọng vì đây là nơi đưa công nghệ vào thực tiễn đồng ruộng. Hiện nay, thực trạng tại nhiều địa phương như Đồng Nai, Long An hay Phú Yên cho thấy các HTX vẫn còn lúng túng trong việc triển khai thực tế. Vì vậy, cần tiêu chuẩn hóa và chuyển đổi số mạnh mẽ cho các HTX.

"Chúng tôi cũng mong muốn các cơ quan quản lý, ban chỉ đạo và địa phương cùng tham gia sâu hơn vào quá trình triển khai thực tế, để tăng cường hiệu quả truyền thông và nhân rộng mô hình. Quan trọng nhất là cần có các số liệu định lượng rõ ràng về hiệu quả giảm phát thải, tiết kiệm phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nước tưới, để thuyết phục người sản xuất bằng dữ liệu cụ thể thay vì chỉ bằng lý thuyết", ông Kha đề nghị.

Tại hội nghị, ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền cho rằng, giảm phát thải trong trồng trọt không chỉ là câu chuyện cắt giảm đầu vào mà còn gắn chặt với sức khỏe đất, hiệu quả canh tác và khả năng tạo giá trị trên thị trường.

Ông Tâm đưa ra các dẫn chứng cụ thể từ chương trình "Canh tác lúa thông minh" do Bình Điền triển khai tại khu vực Tây Nguyên và các tỉnh phía Nam trong suốt 2 năm qua.

"Chúng tôi đã thực hiện phân tích, điều tra xã hội học trên 400 nông hộ và khảo sát hơn 1.500 chỉ tiêu đất đai tại 2 khu vực nói trên để xây dựng giải pháp phù hợp với điều kiện canh tác thực tế. Thay vì khái niệm "tiết kiệm phân bón", Bình Điền hướng tới "sử dụng phân bón hiệu quả". Theo tính toán từ Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam (VASI), kết quả bước đầu cho thấy mức giảm phát thải từ 30-40% so với phương thức canh tác truyền thống".

Bình Điền hiện đang đầu tư mạnh mẽ vào các giải pháp công nghệ sinh học để giải quyết tận gốc khí nhà kính trong canh tác lúa, cụ thể, công ty đang tài trợ cho các đơn vị nghiên cứu (như Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long) để truy tìm các vi sinh vật bản địa có khả năng ức chế phát thải khí methane ngay trên đồng ruộng.

Đặc biệt, với công nghệ bọc phân vô cơ, kết hợp quy trình canh tác ướt - khô xen kẽ (AWD) có thể giảm tới 45% lượng khí thải quy đổi so với canh tác truyền thống.

Chương trình "Canh tác lúa thông minh" do Bình Điền triển khai đã được lựa chọn triển khai thực hiện Dự án Khuyến nông Trung ương, với sự đồng hành của Trung tâm khuyến nông, dịch vụ nông nghiệp các tỉnh, các nhà khoa học và các doanh nghiệp đối tác trong chuỗi sản xuất lúa gạo từ đầu vào đến đầu ra.

Với những kết quả từ mô hình, ông Phan Văn Tâm đề xuất Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật sớm hình thành các nhóm liên kết để xây dựng nhãn hiệu phát thải thấp cho lúa gạo và đặc biệt là cà phê – mặt hàng đang chịu áp lực lớn từ các quy định về môi trường của châu Âu.

"Dù trước mắt có thể chưa làm tăng giá bán ngay lập tức, nhưng việc có nhãn hiệu phát thải thấp sẽ tạo ra tiền đề và giá trị cạnh tranh vững chắc trên thị trường quốc tế", ông Tâm nhận định. Và để giải quyết tình trạng "nhiễu" thông tin về các giải pháp công nghệ hiện nay, ông Tâm cho rằng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cần sớm chuẩn hóa các quy trình, giải pháp để địa phương và nông dân áp dụng theo, tránh sự lúng túng khi có quá nhiều doanh nghiệp tiếp cận đơn lẻ.

Hoàn thiện hành lang kỹ thuật, bộ tiêu chí canh tác "giảm phát thải"

Đồng tình với ý kiến này, ông Trần Thanh Hiệp, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang cho biết, khó khăn lớn hiện nay là thị trường chưa tạo được sự khác biệt rõ ràng giữa lúa sản xuất theo quy trình giảm phát thải với lúa sản xuất thông thường. Giá thu mua gần như tương đương khiến người dân chưa thực sự có động lực tham gia. Dù vậy, chúng ta vẫn cần sớm triển khai dán nhãn gạo phát thải thấp để tạo lợi thế thị trường. Người dân thấy hiệu quả, thấy lợi ích thì sẽ đồng tình làm theo.

Để thực hiện hiệu quả đề án, theo ông Hiệp, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ hoàn thiện hạ tầng sản xuất, đổi mới phương thức canh tác, giảm chi phí vật tư đầu vào đến thúc đẩy cơ giới hóa và phát triển kinh tế tập thể theo hướng “đi chung, mua chung, bán chung”. Đây được xem là hướng đi cần thiết để nâng cao sức cạnh tranh của ngành hàng lúa gạo.

Lắng nghe các ý kiến góp ý, đề xuất của các đại biểu và doanh nghiệp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung cho rằng, sản xuất giảm phát thải không chỉ là giải pháp môi trường mà cần trở thành định hướng phát triển mới của ngành trồng trọt.

"Thời gian tới, Bộ sẽ hoàn thiện hành lang kỹ thuật thông qua xây dựng quy chuẩn kiểm kê khí nhà kính, bộ tiêu chí canh tác giảm phát thải, nhãn hiệu nông sản phát thải thấp và hệ thống dữ liệu phục vụ truy xuất, đo đếm phát thải", ông Trung khẳng định.

Bộ cũng ưu tiên phát triển các mô hình sản xuất có liên kết chuỗi, khả năng nhân rộng; đồng thời tăng cường đào tạo cho hệ thống quản lý, khuyến nông, hợp tác xã và nông dân. Song song với đó, Bộ sẽ huy động sự tham gia của doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và các quỹ khí hậu nhằm hỗ trợ tài chính, công nghệ, phát triển mô hình sản xuất phát thải thấp và từng bước tham gia thị trường carbon.

Theo Thứ trưởng Hoàng Trung, địa phương giữ vai trò quyết định trong tổ chức thực hiện đề án giảm phát thải trong trồng trọt, từ lựa chọn mô hình, huy động nguồn lực đến tổ chức lại sản xuất theo chuỗi liên kết. Hiệu quả của Đề án phải được thể hiện bằng những thay đổi thực chất trong sản xuất và chuỗi giá trị nông sản tại từng địa phương.

×