Nông dân Việt Nam xuất sắc đến từ Đồng Nai là người nuôi ong kiểu gì khiến cả làng phục lăn, bán mật ra chợ toàn cầu

Từ ngày du mục đến ứng dụng công nghệ cao vào nuôi ong mật

Hơn 25 năm trước, khi rời quân ngũ trở về quê nhà, chàng trai Lê Lộc Quân ở xã Hưng Lộc, huyện Thống Nhất (trước đây), nay là xã Dầu Giây, tỉnh Đồng Nai vẫn chưa biết mình sẽ đi theo con đường nào để lập nghiệp.

Cơ duyên đến một cách tình cờ. Trong một lần ghé thăm người bạn có trại ong, ông ấn tượng và say mê nhìn thấy những chú ong nhỏ bé có thể làm nên mật ngọt, sáp ong, phấn hoa, sữa ong chúa, tất cả đều quý giá cho sức khỏe con người.

Không chỉ vậy, ong còn giúp cây trái thụ phấn, làm cho mùa màng thêm xanh tốt. Từ sự tò mò ban đầu, ông thấy mình bị cuốn hút và rồi bén duyên với nghề nuôi ong vào năm 2.000.

Trong gia đình, người anh ruột của ông cũng đang theo nghề, càng tiếp thêm động lực để ông dấn thân.

Ông Lê Lộc Quân, Nông dân Việt Nam xuất sắc năm 2025 đến từ tình Đồng Nai đã có hơn 25 năm gắn bó với nghề nuôi ong; giới thiệu một góc bánh tổ ong còn nguyên mật ngọt Ảnh: Nguyên Vỹ.

Lúc mới vào nghề, ông chỉ nuôi vài đàn ong nhỏ. Mỗi lần hết mùa hoa lại phải đưa đàn đi tìm nơi khác. Xe cộ không có, anh em làm nghề phải gồng mình khiêng từng thùng ong.

“Gặp mưa gió, cả trại phải căng lều trú tạm dưới tán cao su, vườn điều. Vất vả là vậy, nhưng càng cực, tôi lại càng yêu nghề”, ông Quân nhớ lại.

Những ngày tháng rong ruổi ấy đã dạy ông nhiều bài học. Ban đầu, mật ong thu hoạch chủ yếu đem bán cho công ty, giá không cao. Ông kiên nhẫn học hỏi, từ cách chọn giống khỏe, chăm sóc đàn ong, đến việc tìm ra vùng hoa phù hợp.

Rồi ông rút ra điều quan trọng: Thay vì cứ mải miết di chuyển, tốt nhất là tìm vùng hoa ổn định, để đàn ong có thời gian gắn bó, tích lũy sức khỏe. Ong khỏe thì mật mới nhiều và ngọt đậm.

Nếu như trước kia, 1 năm ông phải chuyển đàn cả chục lần, nay chỉ còn vài lần. Cách làm này giúp đàn ong phát triển nhanh, chất lượng mật cũng nâng lên, đủ sức cạnh tranh.

Đến năm 2015, khi đã có trong tay vốn liếng và trải nghiệm, ông quyết định thành lập Cơ sở mật ong Quân Phát. Ông đi tìm bạn bè cùng nghề, đặt vấn đề hợp tác.

“Tôi sẵn sàng hỗ trợ bà con từ con giống, thùng nuôi, kỹ thuật đến tài chính, miễn là sản phẩm làm ra bán lại cho tôi. Tôi còn làm việc với chính quyền địa phương để anh em yên tâm đưa đàn ong về mà không bị làm khó”, ông kể.

Cơ sở Quân Phát được dựng lên với 1.000m² xưởng và 2.000m² trại ong, tạo việc làm ổn định cho 6 lao động địa phương. Không dừng lại ở đó, ông còn liên kết với 10 hộ nông dân địa phương, hướng dẫn kỹ thuật, bao tiêu sản phẩm, giúp mỗi hộ có thêm thu nhập 12–15 triệu đồng mỗi tháng.

Thị trường mật ong sạch, mật ong bánh tổ thì rộng lớn, nhưng cũng lắm chông gai. Hàng trăm loại mật ong bày bán, lời quảng cáo đủ kiểu, khiến người tiêu dùng nhiều khi chỉ tin vào thương hiệu lớn. Các cơ sở nhỏ như Quân Phát gặp không ít khó khăn khi gây dựng uy tín.

Bước ngoặt đến vào năm 2017, khi ông Quân tham gia hội thảo của dự án EU-Mutrap. Lần đầu tiên, ông được nghe những tiêu chuẩn khắt khe của châu Âu: Mật ong muốn xuất khẩu phải có hàm lượng nước dưới 19%, lý tưởng là 14%; chỉ số HMF phải dưới 10–15mg/kg mới giữ được hương vị và giá trị thương mại. “Tôi chợt hiểu, muốn tồn tại lâu dài thì chỉ có một con đường - đầu tư công nghệ”, ông nói.

Cuối năm 2023, ông quyết định dồn sức nâng cấp thiết bị tinh chế. Đến quý II/2024, hệ thống đi vào hoạt động thương mại. Dự án trị giá 572 triệu đồng, trong đó có 371 triệu đồng được hỗ trợ từ nguồn khuyến công địa phương.

Những chiếc máy móc mới giúp ông làm ra mật ong tinh khiết hơn, bảo quản lâu hơn và có giá bán hợp lý.

Từ mật ong bánh tổ, Quân Phát bắt đầu tung ra các dòng sản phẩm: Mật ong tinh luyện, mật ong ly tâm, rượu mật ong, nước màu mật ong… Bao bì cũng được đầu tư thiết kế hiện đại, mang lại diện mạo chuyên nghiệp.

Đặc biệt, ông đã sáng chế công thức mật ong tinh luyện dạng bột khô dễ vận chuyển, phù hợp cho người kiêng đường và đang xin cấp sở hữu trí tuệ. Đây là bước đi chiến lược, mở ra hướng đi bền vững.

Nhờ vậy, doanh thu cơ sở đạt khoảng 17 tỷ đồng mỗi năm, lợi nhuận 8%, đưa ông Quân trở thành một trong những nông dân tỷ phú của Đồng Nai.

Nhưng với ông, niềm tự hào lớn hơn cả là thương hiệu Quân Phát đã có chỗ đứng. Toàn bộ sản phẩm đều đã được đăng ký thương hiệu, có mã vạch, chứng nhận an toàn vệ sinh thực phẩm, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường.

Năm 2023, sản phẩm Quân Phát được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu tỉnh Đồng Nai.

Năm 2024, 2 sản phẩm mật ong ly tâm và mật ong bánh tổ đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Cùng năm, ông Lê Lộc Quân được Hội Nông dân tỉnh tôn vinh là Nông dân tiêu biểu.

Xuất khẩu đặc sản mật ong bánh tổ

Nếu mật ong nước đã quá quen thuộc, thì vài năm nay, người tiêu dùng bắt đầu thích thú với mật ong bánh tổ – sản phẩm nguyên bánh, do ong tự xây và trữ mật ngay trong từng ô sáp.

Người thưởng thức có thể ăn trực tiếp, nhai phần sáp dẻo dai chứa keo ong, vừa ngon miệng lại vừa bổ dưỡng. Đây được coi là dòng sản phẩm cao cấp đang được nhiều thị trường quốc tế săn đón.

Ông Quân là người tiên phong phát triển sản phẩm này tại Đồng Nai. Ông kể: “Tôi bắt đầu nghiên cứu mật ong bánh tổ từ năm 2017, mất tới 5 năm mới thành công".

Nuôi ong bánh tổ không dễ. Người nuôi phải thiết kế thùng ong 2 tầng, tầng trên đặt khuôn để ong xây tổ ngay ngắn. Khi thu hoạch, người nuôi chỉ cần lấy từng bánh mật ong vuông vức, bên trong là mật cô đặc, nguyên vẹn như khi ong lưu giữ.

Khó khăn nằm ở chỗ đàn ong phải thật khỏe, gấp đôi, gấp ba so với nuôi truyền thống. Thời gian luyện mật cũng dài hơn, thay vì 8–10 ngày, phải chờ đến 25 ngày. Nhưng bù lại, mật ong giàu dinh dưỡng, được gọi là “mật ong chín”, loại mật cao cấp nhất.

Bánh mật ong giữ nguyên các thành phần quý như phấn hoa, sáp ong, keo ong. Người dùng không chỉ thưởng thức được vị ngọt đậm đà, tươi ngon mà còn cảm nhận sự thú vị khi nhai phần sáp dẻo.

Trong thành phần sáp có nhiều keo ong – chất kháng sinh tự nhiên, tốt cho hệ tiêu hóa, miễn dịch và làn da. Sản phẩm có thể dùng với bánh mì, trái cây, hồng trà...

Người nuôi ong phải đầu tư nhiều công sức hơn, từ chọn giống, chăm sóc, đến đa dạng hóa nguồn hoa cho ong hút mật. Trại ong Quân Phát trở thành nơi khách hàng Hàn Quốc, châu Âu tìm đến, kiểm tra quy trình, nếm thử sản phẩm. Họ đều đánh giá cao chất lượng, từ độ sánh, hương vị đến hàm lượng dinh dưỡng.

Để đáp ứng nhu cầu, ông Quân đã xây dựng chuỗi liên kết khoảng 30 trại ong ở nhiều tỉnh thành. Trong đó, chỉ hơn 10 trại đạt yêu cầu kỹ thuật để nuôi ong bánh tổ. Chuỗi này giúp tăng sản lượng và giữ ổn định nguồn cung.

Khách sẵn sàng trả giá cao để thưởng thức mật ong còn nguyên tổ. Giá loại này cao gấp 3–4 lần mật ong thường. Hiện nay, sản phẩm của ông phần lớn xuất khẩu sang Hàn Quốc, Nhật, Mỹ, Úc, châu Âu... với sản lượng 1000 tấn/năm. Trong nước, sản phẩm được bán ở các khu du lịch, resort, với sản lưởng khoảng 300 tấn/năm.

Không chỉ quan tâm đến sản lượng, ông Quân còn chú trọng việc quảng bá. Ông tham gia hội chợ, xúc tiến thương mại, đưa sản phẩm lên Shopee, TikTok Shop.

Ông chia sẻ: “Nhu cầu thị trường rất lớn. Tôi mong bà con có cơ hội tiếp cận vốn, kỹ thuật để nhân rộng mô hình. Tôi cũng muốn sản phẩm của mình được trực tiếp xuất khẩu dưới thương hiệu Việt Nam, chứ không chỉ gia công".

Khó khăn lớn nhất là nhiều người nuôi ong truyền thống chưa quen với mô hình mới. Ông phải đến tận trại, hướng dẫn từng bước, giám sát từng đàn ong. Nguồn vốn để hỗ trợ bà con còn hạn chế. Ông tin rằng nếu có dự án đào tạo, hỗ trợ, nghề nuôi ong bánh tổ sẽ phát triển mạnh hơn nữa.

Ông Quân kỳ vọng một ngày không xa, mật ong bánh tổ sẽ trở thành niềm tự hào của Đồng Nai và của cả Việt Nam.

Ông tin rằng với sự kiên trì, kỹ thuật ngày càng hoàn thiện và thương hiệu được xây dựng vững chắc, mật ong Việt Nam hoàn toàn có thể chinh phục thị trường thế giới.

×