Bình luận
0
Trải qua hơn 500 năm, vùng đất Phú Yên đã chứng kiến sự thịnh, suy của nhiều triều đại phong kiến Việt Nam, trải qua nhiều cuộc chiến tranh gắn với quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc.
Mỗi giai đoạn lịch sử khác nhau lại ghi dấu những đổi thay to lớn của mảnh đất và con người nơi đây.
Phú Yên là tỉnh ven biển Nam Trung bộ, nằm ở phía Đông dãy Trường Sơn. Diện tích tự nhiên toàn tỉnh là 5.023,4 km2.
Phía Bắc giáp tỉnh Bình Định, phía Nam giáp tỉnh Khánh Hòa, phía Tây giáp tỉnh Gia Lai và Đắk Lắk, phía Đông giáp biển Đông. Phú Yên là tỉnh ven biển Nam Trung Bộ, nằm ở phía Đông dãy Trường Sơn thuộc vùng lãnh thổ Duyên hải Nam Trung Bộ và thuộc vùng kinh tế Nam Trung Bộ. Phú Yên có vị trí địa lý và giao thông tương đối thuận lợi để phát triển kinh tế - xã hội.
Tỉnh Phú Yên có 9 đơn vị hành chính cấp huyện bao gồm thành phố Tuy Hòa, thị xã Sông Cầu, thị xã Đông Hòa, huyện Đồng Xuân, huyện Sông Hinh, huyện Sơn Hòa, huyện Phú Hòa, huyện Tây Hòa, huyện Tuy An với 110 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 21 phường, 6 thị trấn và 83 xã.
Dân số Phú Yên là 876.619 người (năm 2022), mật độ dân số 174 người/km2. Có 33 dân tộc anh em, trong đó có 32 dân tộc thiểu số với 60.128 người (2020), chiếm 6,89% dân số toàn tỉnh.
Phú Yên nằm trong vùng khí hậu nóng ẩm, nhiệt đới gió mùa, chịu ảnh hưởng của khí hậu đại dương và chia làm hai mùa rõ rệt.
Mùa mưa từ tháng 9 đến tháng 12 và mùa nắng từ tháng 1 đến tháng 8, thích hợp nhiều loại cây lương thực và hoa màu như lúa, bắp, đậu, rau, dưa, bầu, bí, khoai, sắn, mía…
Cùng với thời gian, Phú Yên hiển hiện là vùng đất có lịch sử khá lâu đời và ẩn chứa những nét văn hóa đa dạng, độc đáo.
Tháng sáu năm Tân Mão (năm 1471), vua Lê Thánh Tông nhà Hậu Lê tiến hành công cuộc khẩn hoang về phương nam cho quân vượt qua đèo Cù Mông đến Đèo Cả và khắc bia trên núi Đá Bia, xác định cương vực biên giới Đại Việt.
Năm Mậu Dần (năm 1578), theo lệnh chúa Nguyễn Hoàng, Lương Văn Chánh tiến hành công cuộc khẩn hoang về phương nam, đưa dân từ các vùng Thanh- Nghệ và Thuận- Quảng đến khẩn hoang lập ấp, tạo dựng cơ nghiệp ở vùng đất Trấn Biên.
Đến năm 1597, những lưu dân do Lương Văn Chánh chiêu mộ đã đến khẩn hoang lập nghiệp trên vùng đất Cù Mông, Bà Đài, Bà Diễn.
Năm 1611, vùng đất do Lương Văn Chánh khẩn hoang chính thức được đặt tên là Phú Yên. Danh xưng Phú Yên chính thức có từ đó với cấp hành chính là Phủ trong tổ chức chính quyền bấy giờ.
Sau khi Lương Văn Chánh mất, Nguyễn Hoàng cử Chủ sự Văn Phong vào trông coi vùng đất này. Năm 1692, Văn Phong làm phản, chúa Nguyễn sai Nguyễn Phúc Vinh vào đánh dẹp, rồi đổi thành dinh Trấn Biên, Nguyễn Phúc Vinh được cử làm Trấn thủ. 18 năm sau, Phú Yên được nâng lên cấp dinh – cấp hành chính địa phương cao nhất nước.
Năm 1744, Võ vương Nguyễn Phước Khoát chia cả cõi thành 12 dinh. Dinh Trấn Biên đổi thành dinh Phú Yên.
Với một vị trí chiến lược quan trọng, vào thế kỷ XVIII Phú Yên là nơi đối đầu quyết liệt giữa nhà Tây Sơn và nhà Nguyễn.
Dưới vương triều nhà Nguyễn, Phú Yên đã diễn ra nhiều thay đổi về hành chính. Trong giai đoạn 1799-1808, vùng đất này được gọi là dinh Phú Yên.
Đến năm 1808, vua Gia Long nhà Nguyễn đổi thành trấn Phú Yên. Đến năm 1831, vua Minh Mạng đổi thành phủ Tuy An thuộc trấn Bình Định.
Một năm sau (năm 1832), vua Minh Mạng nhà Nguyễn chia lại các đơn vị hành chính trong cả nước, phủ Tuy An được thăng thành tỉnh Phú Yên.
Đến năm 1853, vua Tự Đức nhà Nguyễn lại đổi tỉnh Phú Yên thành đạo Phú Yên. Hai mươi ba năm sau (năm 1876), vua Tự Đức lại nâng đạo Phú Yên thành tỉnh Phú Yên.
Dưới thời thuộc Pháp (1885-1945), Phú Yên cũng nhiều lần sáp nhập và thay đổi địa giới hành chính.
Giữa năm 1946, tỉnh Phú Yên thực hiện chủ trương của Ủy ban hành chính Trung Bộ, chấn chỉnh lại các cấp hành chính, chuyển cấp thôn thành cấp xã (84 xã). Tháng 11/1946, tỉnh Phú Yên chia làm 6 chiến khu, giữa năm 1947, tỉnh Phú Yên thành lập cấp huyện thay cho chiến khu.
Năm 1954, sau khi Hiệp định Geneva được ký kết, Phú Yên thuộc vùng kiểm soát của ngụy quyền Sài Gòn, bãi bỏ chế độ ủy ban, thay thế bằng bộ máy hành chính quốc gia, đứng đầu là tỉnh trưởng, các tên huyện được đổi thành quận.
Lúc này, Phú Yên có thêm quận Sông Cầu, quận Phú Đức, quận Sơn Hòa, quận Hiếu Xương. Tháng 9/1962, ba quận Phú Đức, Sơn Hoà, Đồng Xuân cắt về tỉnh Phú Bổn (một tỉnh ở vùng Cao Nguyên mới được thành lập).
Sau khi đất nước hoàn toàn thống nhất, ngày 3/11/1975, tỉnh Phú Yên sáp nhập với tỉnh Khánh Hoà thành tỉnh Phú Khánh.
Thực hiện Nghị quyết của Quốc hội khóa VII (kỳ họp thứ V) ngày 30/6/1989, tỉnh Phú Khánh tách thành tỉnh Phú Yên và tỉnh Khánh Hòa. Ngày 1/7/1989, tỉnh Phú Yên được tái lập.
Qua những lần thay đổi địa giới hành chính và thiết lập các đơn vị hành chính mới, từ năm 2005, tỉnh Phú Yên có 8 huyện, 1 thành phố.
Nghị quyết số 60-NQ/TW, ngày 12/4/2025 của Hội nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã quyết định hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Phú Yên, lấy tên là tỉnh Đắk Lắk, trung tâm chính trị-hành chính đặt tại tỉnh Đắk Lắk hiện nay./.
Theo bản tin lúa gạo mới nhất của Hiệp hội Lương thực Việt Nam, Ghana - quốc gia đang nổi lên là thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam trong 9 tháng năm 2025 sau khi Philippines tạm ngừng nhập khẩu gạo đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng trong ngành lúa gạo.
Nhiều bậc phụ huynh cần thay đổi tư duy dạy con.
Chia sẻ
Cựu Đại diện cấp cao của EU về chính sách đối ngoại Federica Mogherini đã bị tạm giữ hôm nay thứ Ba 2/12, khi cảnh sát tiến hành các cuộc đột kích liên quan đến một nghi án gian lận liên quan đến chương trình đào tạo các nhà ngoại giao châu Âu.
Chia sẻ
Hà Nội yêu cầu người dân hạn chế tối đa các hoạt động ngoài trời, đeo khẩu trang khi ra đường trong những thời điểm chỉ số chất lượng không khí VN_AQI tăng cao. Các trường học được khuyến nghị ngừng tổ chức hoạt động ngoài trời và có thể tạm dừng việc học nếu ô nhiễm lên mức nghiêm trọng.
Chia sẻ
Khởi nghĩa khăn vàng là cuộc nổi dậy của nông dân ở Trung Quốc chống lại nhà Hán, kéo dài suốt 21 năm và gây ra những hậu quả sâu rộng, đánh dấu sự khởi đầu của thời kì Tam quốc.
Chia sẻ
Ban Quản lý toà nhà khu HH Linh Đàm (Hà Nội) vừa phát thông báo về việc tạm dừng và tiến tới ngừng hoàn toàn hoạt động tiếp nhận, trông giữ xe máy điện và xe đạp điện tại các tầng hầm.
Chia sẻ
Fashion Show “Hello Cosmo From Vietnam” trước Ngọ Môn Huế chiều 2/12 đưa khán giả vào bữa tiệc thời trang đầy sắc màu, với sự xuất hiện của 72 thí sinh Miss Cosmo 2025 đến từ khắp thế giới.
Chia sẻ
Sự biến Tĩnh Khang là một biến cố lớn trong lịch sử Trung Quốc xảy ra vào năm 1127, đánh dấu sự diệt vong của vương triều Bắc Tống dưới tay nhà Kim.
Chia sẻ
Mỹ và Nga gần đây đều đe dọa nối lại các vụ thử hạt nhân, làm dấy lên quan ngại toàn cầu và đe dọa phá vỡ chuẩn mực quốc tế vốn đã hình thành suốt nhiều thập niên qua, các chuyên gia cho biết.
Chia sẻ
Sáng 7/12, Đoàn Thể thao Việt Nam sẽ chính thức lên đường sang Thái Lan tham dự SEA Games 33, dưới sự dẫn dắt của Trưởng đoàn Nguyễn Hồng Minh – Phó Cục trưởng Cục Thể dục Thể thao Việt Nam. Dự kiến sẽ có khoảng 200 thành viên đại diện cho Việt Nam tham gia Lễ khai mạc được tổ chức tại Bangkok vào ngày 9/12.
Chia sẻ
Nguyễn Đình Bắc tiết lộ, anh đã nói với HLV Polking rằng, đây là kỳ SEA Games đầu tiên của mình, người hâm mộ rất chờ đợi giải đấu này. Ngay sau đó, HLV Polking đã đồng ý để Nguyễn Đình Bắc lên tập trung U22 Việt Nam sớm hơn dự kiến.
Chia sẻ
Nguyễn Tân là 1 trong 3 thủ môn của U22 Việt Nam tham dự môn bóng đá nam SEA Games 33 bên cạnh Trần Trung Kiên và Cao Văn Bình.
Chia sẻ
Các binh sĩ Ukraine chiến đấu ở chiến trường miền Đông cho biết họ hoài nghi bản thỏa thuận hòa bình đang được đàm phán có thể ngăn Nga tấn công Ukraine lần nữa.
Chia sẻ
Chỉ sau 6 ngày công chiếu tại Trung Quốc, "Zootopia 2" đã phá 60 kỷ lục, một mình càn quét phòng vé, chiếm 90% tổng doanh thu điện ảnh.
Chia sẻ
Bộ GDĐT vừa công bố dự thảo Thông tư ban hành quy định về tiêu chuẩn, quy trình chuyển thể và tổ chức thẩm định sách giáo khoa (SGK) điện tử biên soạn theo chương trình giáo dục phổ thông để lấy ý kiến góp ý rộng rãi.
Chia sẻ
Andriy Yermak - nhân vật quyền lực thứ hai tại Ukraine – đã bị “hạ bệ” chỉ vài giờ sau khi Cục Chống tham nhũng Quốc gia Ukraine (NABU) khám xét nhà riêng và điều tra vai trò của ông trong bê bối tham nhũng năng lượng trị giá 100 triệu USD. Diễn biến này được cho là giúp mở đường cho Ukraine có thể tiến tới một thỏa thuận hòa bình để chấm dứt chiến tranh.
Chia sẻ
Tiền đạo U17 Việt Nam lập kỷ lục ghi bàn đáng kinh ngạc; M.U đón tin vui từ Matheus Cunha; LV U22 Thái Lan quyết tâm giành HCV; Lineker ký hợp đồng béo bở; Boateng chỉ ra điểm mạnh của Ronaldo và Messi.
Chia sẻ
Nghệ sĩ nhân dân Thu Hà bước sang tuổi mới và gần về hưu nhưng vẫn giữ được nhan sắc xinh đẹp rực rỡ. Mới đây, chị khoe ảnh đi du lịch Nhật Bản và diện trang phục Kimono.
Chia sẻ
Bốn tháng sau chuyển đổi mô hình, nhiều địa phương gặp khó khăn về nhân sự, phân bổ vốn và triển khai chính sách giảm nghèo. Tuy vậy, chuyên gia cho rằng sáp nhập cũng mở ra cơ chế chia sẻ nguồn lực và thiết kế chính sách phù hợp từng địa phương.
Chia sẻ
Ít ai ngờ giữa thềm biển Đông Bắc lại tồn tại một vùng chè độc đáo đến vậy. Trà Đường Hoa, kết tinh giữa khí núi và hơi biển, đang mở ra cơ hội phát triển kinh tế mới cho người dân địa phương. Câu chuyện chuyển đổi mô hình sản xuất sạch, gắn với OCOP và du lịch, đã đưa Đường Hoa trở thành điểm sáng của chương trình giảm nghèo bền vững.
Chia sẻ
Ngày 2/12, TP.HCM phát động Cuộc thi Thiết kế linh vật (VIFA EXPO) năm 2025 nhằm tôn vinh ngành thủ công mỹ nghệ Việt Nam. Cuộc thi kéo dài đến ngày 10/2/2026.
Chia sẻ
Năm 2025, kinh tế tỉnh Đồng Nai bứt phá mạnh mẽ, GRDP vượt mục tiêu Chính phủ giao, tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế của vùng Đông Nam Bộ và cả nước.
Chia sẻ
Trước việc chất lượng không khí Hà Nội đang bị ô nhiễm rất cao, chỉ số AQI từ đỏ đến tím, chuyên gia môi trường đã lên tiếng cảnh báo người dân nên hạn chế tối đa việc ra ngoài, tạm dừng các hoạt động ngoài trời và chuyển sang sinh hoạt trong nhà.
Chia sẻ
Tử vi ngày mai cho rằng, cuối năm, 4 con giáp gặt hái được thành quả xứng đáng cho những nỗ lực của mình, có cơ hội thăng tiến và mức lương tăng đáng kể.
Chia sẻ
Cá lòng tong do 'tạo hóa' sinh ra, thuộc một chủng loại thừa, không có giá trị khả dụng trong đời sống xã hội lẫn đời sống con người. Quả thật, dân gian vô cùng chính xác khi gọi tên chúng là… cá lòng tong, bởi khi nghe cái tên đã biết nó không có giá trị gì.
Chia sẻ
Chiều ngày 2/12, tại Sa Pa (Lào Cai), Đoàn đại biểu của Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu và Đoàn đại biểu của Bộ đội Biên phòng khu vực Mông Tự (Trung Quốc) tổ chức hội đàm công tác nghiệp vụ lần thứ 16.
Chia sẻ
Những năm gần đây, xã Bản Lầu, tỉnh Lào Cai xác định chuyển đổi số không chỉ là xu hướng tất yếu, mà còn là cơ hội quan trọng để bứt phá, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân, tạo nền tảng vững chắc cho xây dựng nông thôn mới theo hướng thông minh, hiện đại và bền vững.
Chia sẻ
Theo báo cáo mới của UNDP, AI có thể làm gia tăng bất bình đẳng toàn cầu, nhưng Việt Nam Việt Nam đang có vị thế tốt để tận dụng AI cho tăng trưởng bền vững và bao trùm.
Chia sẻ
Trước ý kiến Giáo sư Nguyễn Anh Trí đề nghị miễn viện phí sớm cho bệnh nhân thận mạn thay vì chờ đến năm 2030, nhiều người lên tiếng ủng hộ.
Chia sẻ
Từ ngày ba xã Xá Nhè, Mường Đun và Phình Sáng hợp nhất thành xã Sáng Nhè (tỉnh Điện Biên), vùng đất nơi lưng chừng núi này bỗng sôi động hẳn lên. Bà con vẫn đi nương, vẫn quen leo dốc từ sáng sớm, nhưng câu chuyện trên nương không còn xoay quanh cây ngô, cây sắn như trước nữa. Những mô hình trồng mắc ca, cà phê, sa nhân… bắt đầu phủ thêm màu xanh mới lên các triền đồi.
Chia sẻ
Cựu VĐV điền kinh Nguyễn Thị Huyền (SN 1993, tỉnh Ninh Bình), người từng giành đến 13 HCV SEA Games đã có những chia sẻ độc quyền với PV Dân Việt về cuộc sống hiện tại và những ký ức đẹp trong sự nghiệp lẫy lừng của mình, ngay trước thềm khai mạc SEA Games 33.
Chia sẻ
Tin tức 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Hà Nội hôm nay 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Vietnam+ 
