Quốc gia nào ít dân số nhất Đông Nam Á nhưng từng giàu thứ 7 thế giới?

Quốc gia chỉ hơn 400.000 dân nhưng có phúc lợi xã hội thuộc hàng cao nhất châu Á

Brunei có diện tích khoảng 5.765 km2, xấp xỉ diện tích tỉnh Quảng Ninh của Việt Nam (hơn 6.200 km2). Quốc gia này bị bang Sarawak của Malaysia chia cắt thành hai phần riêng biệt. Phần lớn lãnh thổ nằm ở phía tây, trong khi phần nhỏ hơn là khu vực Temburong ở phía đông.

Brunei giành độc lập từ Anh vào ngày 1/1/1984 và hiện được dẫn dắt bởi vương triều Bolkiah. Quốc vương hiện tại là Hassanal Bolkiah – một trong những vị vua nổi tiếng giàu có nhất thế giới.

Dù quy mô dân số cực nhỏ chỉ khoảng 469.312 người nhưng Brunei lại có lợi thế lớn về thu nhập bình quân đầu người. Theo số liệu của World Bank, GDP của Brunei năm 2025 đạt khoảng 15,7 tỷ USD, trong khi GDP bình quân đầu người vượt 34,9 nghìn đô la USD.

Điều đáng chú ý là phần lớn người dân Brunei được hưởng chính sách phúc lợi xã hội rất cao. Chính phủ hỗ trợ giáo dục, y tế, trợ cấp nhà ở và nhiều chi phí sinh hoạt khác nhờ nguồn thu khổng lồ từ dầu mỏ và khí đốt. Chính vì vậy, Brunei từng được ví bằng cái tên “Shellfare State” – nghĩa là “quốc gia phúc lợi từ dầu khí”.

Mức sống cao nhưng nhịp sống tại Brunei khá chậm rãi. Thủ đô Bandar Seri Begawan có diện tích chỉ khoảng 16 km2, không quá đông đúc hay náo nhiệt. Quốc gia này cũng không sở hữu hệ thống cơ sở hạ tầng đồ sộ như nhiều nền kinh tế phát triển khác.

Tuy nhiên, Brunei lại có tỷ lệ đô thị hóa rất cao, khoảng 78,3% dân số sống ở thành thị. Người dân chủ yếu tập trung quanh thủ đô và các khu vực ven biển, nơi ngành công nghiệp dầu khí phát triển mạnh.

Về dân số, khoảng 66% người dân Brunei là người Mã Lai. Ngoài ra còn có cộng đồng người Hoa, người Nam Á và lao động nhập cư đến từ nhiều quốc gia châu Á. Tiếng Mã Lai là ngôn ngữ chính thức, nhưng tiếng Anh và tiếng Trung cũng được sử dụng rộng rãi trong kinh doanh.

Hồi giáo là quốc giáo của Brunei. Theo thống kê, khoảng 78,8% dân số theo đạo Hồi, trong khi các tôn giáo khác như Thiên Chúa giáo và Phật giáo chiếm tỷ lệ nhỏ hơn. Quốc gia này áp dụng hệ thống pháp luật kép, gồm luật dân sự và luật Sharia.

Một trong những điểm đặc biệt của Brunei là tuổi thọ trung bình khá cao, khoảng 76,4 năm. Dân số tuy ít nhưng đang có xu hướng già hóa nhanh. Chính phủ Brunei cho rằng đây không hẳn là bất lợi, mà có thể trở thành nền tảng để xây dựng xã hội phát triển bền vững theo chiến lược “Wawasan Brunei 2035”.

Dầu mỏ và khí đốt là “mỏ vàng” đưa Brunei thành quốc gia siêu giàu

Sự giàu có của Brunei chủ yếu đến từ dầu mỏ và khí đốt tự nhiên. Quốc gia này sở hữu trữ lượng hydrocarbon lớn ngoài khơi, đặc biệt ở khu vực phía tây lãnh thổ. Ngành dầu khí hiện tạo ra hơn một nửa GDP của Brunei và đóng góp phần lớn doanh thu chính phủ. Dù chỉ sử dụng một phần nhỏ lực lượng lao động, đây vẫn là “xương sống” của toàn bộ nền kinh tế.

Hầu hết dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Brunei được xuất khẩu sang các nền kinh tế châu Á như Japan, China, South Korea, India và Singapore. Nhờ nguồn thu năng lượng dồi dào, Brunei duy trì được thặng dư thương mại liên tục trong nhiều thập kỷ. Người dân được hưởng mức thu nhập cao dù quốc gia này không có nền công nghiệp sản xuất phát triển mạnh.

Theo ước tính của World Economics, GDP của Brunei theo sức mua tương đương (PPP) năm 2025 đạt khoảng 56 tỷ USD. Tuy nhiên, chính sự phụ thuộc quá lớn vào dầu khí cũng khiến nền kinh tế dễ bị tác động bởi biến động giá năng lượng toàn cầu.

Năm 2025, kinh tế Brunei rơi vào trạng thái gần như trì trệ khi giá năng lượng giảm và nhiều cơ sở dầu khí phải bảo trì. Dù sản lượng LNG phục hồi vào cuối năm, doanh thu từ dầu thô vẫn sụt giảm đáng kể.

Một vấn đề khác là Brunei phụ thuộc mạnh vào hàng nhập khẩu. Dù sở hữu đất đai màu mỡ và rừng nhiệt đới rộng lớn, quốc gia này chưa bao giờ phát triển mạnh nông nghiệp quy mô lớn. Phần lớn thực phẩm và hàng tiêu dùng đều phải nhập từ nước ngoài.

Ngay cả lĩnh vực bán lẻ và thương mại ở Brunei cũng không quá phát triển. Nhiều người từng nhận xét rằng “trung tâm thương mại lớn nhất” của nước này trông khá cũ kỹ so với các thành phố hiện đại trong khu vực. Tuy nhiên, chính phủ Brunei hiểu rõ nguy cơ phụ thuộc vào dầu khí nên đã theo đuổi chiến lược đa dạng hóa nền kinh tế trong nhiều năm qua.

Tham vọng thoát phụ thuộc dầu khí và mục tiêu Brunei 2035

Để giảm sự phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên, Brunei đang triển khai chiến lược dài hạn mang tên “Wawasan Brunei 2035”. Mục tiêu của kế hoạch này là xây dựng một nền kinh tế tri thức đa dạng, bền vững và ít phụ thuộc hơn vào dầu mỏ.

Chính phủ hiện tập trung phát triển 5 lĩnh vực trọng điểm gồm: sản phẩm halal, công nghệ đổi mới, công nghiệp sáng tạo, du lịch và chế biến dầu khí hạ nguồn. Ngoài dầu khí, Brunei cũng muốn mở rộng các ngành như tài chính, dịch vụ kỹ thuật số và logistics. Một số cải cách hành chính đã được triển khai nhằm thu hút lao động có tay nghề cao, trong đó có chính sách giấy phép cư trú dài hạn cho người nước ngoài. Dù vậy, quá trình đa dạng hóa kinh tế của Brunei vẫn diễn ra chậm hơn kỳ vọng. Các lĩnh vực phi dầu khí hiện chưa đủ mạnh để thay thế vai trò của ngành năng lượng.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, Brunei từng có bước tiến nhất định khi tự chủ được sản xuất gia cầm và trứng, đồng thời tiến gần đến khả năng tự cung rau quả. Tuy nhiên, sản lượng gạo nội địa vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng.

Ngành thủy sản cũng được chính phủ chú trọng. Brunei nằm trong nhóm quốc gia có mức tiêu thụ cá bình quân đầu người cao nhất thế giới. Nhờ các chính sách hỗ trợ, sản lượng thủy sản nội địa từng vượt lượng nhập khẩu chỉ sau khoảng một thập kỷ phát triển. Tuy nhiên, tình trạng đánh bắt quá mức hiện đã trở thành mối lo mới.

Một điểm đáng chú ý khác là hơn một nửa diện tích Brunei vẫn được bao phủ bởi rừng nhiệt đới nguyên sinh. Quốc gia này đã áp dụng nhiều biện pháp hạn chế khai thác gỗ để bảo tồn hệ sinh thái. Các chương trình trồng rừng được triển khai nhằm phục vụ nhu cầu trong nước thay vì xuất khẩu.

Theo dự báo của International Monetary Fund, kinh tế Brunei có thể tăng trưởng khoảng 2,5% trong năm 2025 và phục hồi lên khoảng 3% trong năm 2026 nếu sản lượng LNG tăng trở lại và các dự án hạ tầng mới phát huy hiệu quả. Tuy nhiên, tương lai của Brunei vẫn gắn chặt với bài toán lớn: làm sao duy trì sự thịnh vượng khi thế giới đang giảm dần phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Với dân số chưa tới nửa triệu người nhưng sở hữu nguồn tài nguyên dầu khí khổng lồ, Brunei là minh chứng đặc biệt cho mô hình “quốc gia nhỏ nhưng siêu giàu”. Dù còn đối mặt nhiều thách thức trong đa dạng hóa kinh tế, quốc gia này vẫn đang nỗ lực tìm hướng đi mới để duy trì vị thế là một trong những nước có mức sống cao nhất thế giới.

×