Quốc hội “ra tay” gỡ các điểm nghẽn trong thu hồi, định giá và đền bù đất đai

Chiều 18/11 tại Hội trường, Quốc hội nghe Tờ trình về dự thảo Luật Đất đai sửa đổi. Thừa uỷ quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng nêu 3 nhóm vấn đề sửa đổi, tháo điểm nghẽn cho Luật Đất đai.

Tháo gỡ 3 nhóm vấn đề, điểm nghẽn của Luật Đất đai mới

Tại dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, Chính phủ xác định 3 nhóm vấn đề lớn trình Quốc hội các tháo gỡ, trong đó có nhóm nội dung liên quan đến thể chế, điểm nghẽn về thu hồi đất và định giá, bồi thường với người có đất và cuối cùng là các khó khăn trong tổ chức thi hành Luật.

Liên quan đến thể chế, dự thảo Luật Đất đai quy định, căn cứ tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là giá đất theo bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ tính thu tiền sử dụng đất đối với từng loại đất theo đối tượng, hình thức sử dụng đất.

Về nội dung giải quyết các điểm nghẽn vừa được chỉ ra tại Thông báo số 08-TB/BCĐTW của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế pháp luật, dự thảo Luật Đất đai nêu ra 6 nội dung cần giải quyết.

Dự thảo Luật Đất đai đề xuất thời hạn niêm yết công khai phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là 10 ngày, thời gian đối thoại với các trường hợp không đồng tình với phương án bồi thường, tái định cư là 30 ngày.

Dự thảo Luật quy định “không bắt buộc tách thửa đối với trường hợp chuyển mục đích sử dụng một phần thửa đất; đối với trường hợp hợp các thửa đất thì không bắt buộc phải cùng mục đích sử dụng đất, hình thức sử dụng đất, thời hạn sử dụng đất.

Về tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, dự thảo Luật Đất đai tập trung tháo gỡ về việc khấu trừ số tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mà nhà đầu tư đã ứng trước;

Về tài chính đất đai, giá đất, dự thảo Luật tập trung tháo gỡ về căn cứ tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; thời điểm lựa chọn thông tin đầu vào; sửa đổi quy định về bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, Hội đồng thẩm định giá đất, miễn giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.

Tại Báo cáo thẩm tra dự thảo Luật, ông Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế - Tài chính thuộc Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho rằng: Đa số ý kiến Ủy ban cho rằng các đề xuất của dự thảo Luật nhằm tháo gỡ “nút thắt” trong việc thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất.

Ông Mãi khẳng định, cơ chế này tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư khi đã đàm phán được phần lớn diện tích đất nhưng gặp khó khăn không hoàn thành được việc giải phóng mặt bằng triển khai dự án đúng tiến độ. 

Tuy nhiên, Uỷ ban Kinh tế - Tài chính đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ hơn cơ sở đề xuất tỷ lệ diện tích và tỷ lệ số người đồng thuận; cơ chế xử lý đối với diện tích còn lại của dự án khi nhà đầu tư đã thỏa thuận được trên 75% diện tích và nhận được sự đồng thuận của trên 75% số lượng chủ sử dụng đất trong phạm vi thực hiện dự án.

Theo ông Mãi, việc xử lý diện tích đất còn lại và số người có đất còn lại cần phải bảo đảm quyền con người, quyền công dân theo quy định của Hiến pháp; hạn chế phát sinh khiếu nại, khiếu kiện.

Uỷ ban Thường vụ đề nghị cần có quy định hài hòa lợi ích khi tính tiền bồi thường, tránh khả năng phát sinh khiếu nại, khiếu kiện khi áp dụng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh để tính tiền bồi thường đối với những trường hợp còn lại vì giá đất trong bảng giá thường thấp hơn mức giá trung bình đã thỏa thuận.

Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế - Tài chính nhấn mạnh, một số ý kiến cho rằng, việc bổ sung các trường hợp thu hồi đất cần được cân nhắc thận trọng, bảo đảm quy định của Hiến pháp. Điều này tránh làm ảnh hưởng đến quyền của người dân, không nên áp dụng đại trà trước khi có đánh giá tác động cụ thể; có thể báo cáo cấp có thẩm quyền cho phép áp dụng cơ chế thí điểm đối với một số trường hợp Chính phủ đề xuất bổ sung tại các địa phương có Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù, để có căn cứ sửa đổi toàn diện Luật Đất đai trong thời gian tới.

Nhà nước thực hiện quyền kiểm soát và quyết định giá đất

Liên quan đến căn cứ tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, thời điểm xác định giá đất dự kiến của quỹ đất thanh toán dự án BT, Uỷ ban Kinh tế Tài chính thống nhất với quan điểm tại Tờ trình của Chính phủ.

Việc này “bảo đảm tính hài hòa, minh bạch và hiệu quả, tránh gây gánh nặng tài chính cho người dân và doanh nghiệp”, ông Mãi nhấn mạnh.

Tuy nhiên, đề xuất áp dụng bảng giá đất để tính thu nghĩa vụ tài chính và tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất cần phải bảo đảm mục tiêu chính của chính sách.

Uỷ ban Kinh tế - Tài chính đề nghị làm rõ hơn căn cứ tính tiền sử dụng đất, tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, bồi thường về đất, giá đất tái định cư là giá đất theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất có đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn phát triển không? Bởi hệ số điều chỉnh giá đất có ưu điểm dễ tính toán nhưng căn cứ xác định chưa rõ ràng.

Về nguyên tắc định giá đất, Ủy ban Kinh tế - Tài chính cho rằng, việc định giá đất theo nguyên tắc thị trường là cần thiết để hướng tới một thị trường bất động sản minh bạch và công bằng.

Tuy nhiên, quá trình triển khai cần được thực hiện thận trọng, có lộ trình rõ ràng, với các phương pháp định giá khoa học và khách quan. Việc củng cố cơ sở dữ liệu và tăng cường vai trò giám sát của các cơ quan độc lập sẽ giúp giải quyết các thách thức hiện tại, đảm bảo sự thành công của chính sách.

Về bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, Ủy ban Kinh tế - Tài chính thống nhất với quan điểm Nhà nước với vai trò đại diện chủ sở hữu về đất đai cần phải thực hiện quyền kiểm soát và quyết định giá đất.

“Đề nghị rà soát quy định xử lý chuyển tiếp để bảo đảm không vướng mắc khi thực hiện, đáp ứng yêu cầu tháo gỡ bất cập trong áp dụng bảng giá đất và giá đất cụ thể theo Luật Đất đai hiện hành; nghiên cứu, bổ sung nội dung có tính nguyên tắc, định hướng cụ thể hơn trong ban hành hệ số điều chỉnh giá đất”, đại diện Uỷ ban Kinh tế - Tài chính nói.

Ủy ban Kinh tế - Tài chính đề nghị rà soát, xác định đầy đủ, toàn diện các trường hợp cần chuyển tiếp, tránh tạo khoảng trống pháp lý hoặc xung đột pháp luật; bảo đảm đủ thời gian chuẩn bị các điều kiện cần thiết để thi hành Nghị quyết.

×