Sản xuất thân thiện với môi trường, nông dân một xã ở Phú Thọ xây làng quê đáng sống

Từ tuyên truyền pháp luật đến thay đổi hành vi sản xuất

Giữa những đồi rừng xanh mướt của xã Cao Dương, nhiều mô hình nông nghiệp thân thiện với môi trường đang dần hình thành. Từ vườn cây hữu cơ, trang trại chăn nuôi an toàn sinh học đến các hợp tác xã chế biến dược liệu sạch… tất cả đều cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong tư duy sản xuất của người nông dân địa phương.

Nhờ đó, nhận thức của người nông dân từng bước thay đổi. Nhiều hộ dân hiểu rằng sản xuất nông nghiệp không chỉ nhằm tạo ra lợi nhuận trước mắt mà còn phải gắn với trách nhiệm bảo vệ môi trường sống lâu dài.

Ông Đỗ Quốc Hương – Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Mỹ Tân ở xã Cao Dương cho biết, việc sản xuất theo hướng hữu cơ và thân thiện với môi trường là yêu cầu tất yếu nếu muốn nông sản vươn ra thị trường lớn.

“Chúng tôi hướng tới các tiêu chuẩn sản xuất sạch như VietGAP, GlobalGAP và hữu cơ. Khi sản phẩm xuất khẩu sang những thị trường khó tính như Mỹ thì việc đảm bảo quy trình sản xuất thân thiện với môi trường là điều bắt buộc”, ông Hương chia sẻ.

Cũng theo ông Hương, hiện nay, Hợp tác xã Mỹ Tân quản lý diện tích sản xuất khoảng 129ha, trong đó có 86ha bưởi, 12ha ổi, 15ha chè và hơn 3ha dược liệu. Để giảm thiểu việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, hợp tác xã đã đầu tư hệ thống bẫy đèn côn trùng hiện đại, giúp dự báo và tiêu diệt sâu bệnh một cách thân thiện với môi trường.

Việc đa dạng hóa cây trồng giúp giảm rủi ro thị trường, đồng thời tạo nên hệ sinh thái nông nghiệp cân bằng hơn. Các sản phẩm như bưởi, ổi, chè của hợp tác xã đã được công nhận OCOP từ 3 - 4 sao, đồng thời từng bước xây dựng được thương hiệu trên thị trường.

Ngoài trồng trọt, hợp tác xã còn phát triển chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học với các mô hình nuôi lợn, gà, dê và cá. Nhờ quản lý tốt quy trình chăn nuôi và xử lý chất thải, mỗi năm hoạt động chăn nuôi mang lại khoảng 13 tỷ đồng doanh thu.

Đặc biệt, mô hình còn kết hợp với du lịch trải nghiệm nông nghiệp. Du khách đến tham quan không chỉ tìm hiểu quy trình sản xuất sạch mà còn được trải nghiệm đời sống nông thôn, qua đó góp phần quảng bá sản phẩm địa phương.

Nông dân chung tay xây dựng môi trường nông thôn xanh

Ngoài những quy mô sản xuất của hợp tác xã, nhiều hộ nông dân tại Cao Dương cũng đang thay đổi phương thức sản xuất để bảo vệ môi trường.

Ông Nguyễn Văn Mạnh, một chủ trang trại chăn nuôi tại địa phương cho biết, trước đây ông chỉ quan tâm đến năng suất đàn lợn. Nhưng sau khi được tuyên truyền về Luật Bảo vệ môi trường và các quy định liên quan đến xử lý chất thải chăn nuôi, ông nhận ra nếu không xử lý tốt chất thải thì chính gia đình mình và cộng đồng xung quanh sẽ chịu ảnh hưởng.

Từ suy nghĩ đó, ông mạnh dạn đầu tư hệ thống xử lý chất thải khép kín, áp dụng quy trình chăn nuôi an toàn sinh học. Nhờ đó, trang trại của ông Mạnh hiện đã được cấp giấy phép môi trường và vận hành ổn định.

Những thay đổi nhỏ từ mỗi hộ dân đang góp phần tạo nên sự chuyển biến lớn trong môi trường nông thôn.

Theo thống kê của UBND xã Cao Dương, tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, xử lý trên địa bàn xã hiện đạt khoảng 98%, 100% người dân được sử dụng nguồn nước hợp vệ sinh. Cảnh quan nông thôn ngày càng khang trang, sạch đẹp.

Một trong những chuyển biến đáng chú ý là cách người dân tận dụng phụ phẩm nông nghiệp. Nếu trước đây rơm rạ sau thu hoạch thường bị đốt bỏ gây ô nhiễm không khí, thì nay nhiều hộ dân đã sử dụng chế phẩm vi sinh để ủ thành phân hữu cơ.

Cách làm này vừa giảm chi phí sản xuất, vừa giúp cải tạo đất và hạn chế phát thải ra môi trường.

Song song với đó, nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp gắn với bảo vệ hệ sinh thái cũng đang phát triển mạnh. Các sản phẩm OCOP như cao nghệ đen, trà thảo dược, bưởi Diễn… không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn được sản xuất theo quy trình hạn chế hóa chất độc hại.

Một điểm sáng khác tại địa phương là mô hình trồng và chế biến dược liệu của Hợp tác xã Tuyết Nhi tại thôn Đồng Bon.

Tận dụng lợi thế tự nhiên của vùng núi đá vôi, hợp tác xã đã phát triển vùng nguyên liệu xạ đen, cà gai leo và nhiều loại dược liệu bản địa. Bà Nguyễn Ánh Tuyết (sinh năm 1982), Giám đốc HTX Tuyết Nhi cho biết: Điểm đặc biệt trong quy trình sản xuất là sử dụng nguyên liệu tươi, không phơi sấy và không dùng chất bảo quản để giữ nguyên dược tính của cây thuốc.

Mỗi tháng, hợp tác xã thu mua khoảng 15–20 tấn lá dược liệu tươi từ người dân trong vùng, tạo nguồn thu ổn định cho nhiều hộ trồng dược liệu. Nhờ chế biến sâu, từ 100kg lá tươi sau quá trình nấu trong 24 giờ có thể thu được khoảng 2,7kg cao đặc sản phẩm có giá trị kinh tế cao gấp nhiều lần so với bán nguyên liệu thô.

Hợp tác xã Tuyết Nhi cũng đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong tiêu thụ sản phẩm. Các sản phẩm dược liệu được đưa lên sàn thương mại điện tử, quảng bá qua mạng xã hội và các phiên livestream bán hàng, giúp tiếp cận khách hàng ở nhiều tỉnh, thành.

Nhờ đó, những sản phẩm dược liệu của vùng núi Cao Dương đã có mặt tại nhiều thị trường lớn, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Thực tiễn từ xã Cao Dương cho thấy khi pháp luật về bảo vệ môi trường được tuyên truyền hiệu quả, người nông dân sẽ chủ động thay đổi hành vi sản xuất.

Từ những khu vườn hữu cơ, trang trại chăn nuôi an toàn sinh học đến các mô hình dược liệu sạch, nông dân nơi đây đang từng bước xây dựng một nền nông nghiệp xanh, phát triển kinh tế song hành với bảo vệ môi trường.

Đó cũng chính là tinh thần của tiêu chí số 17 về môi trường và an toàn thực phẩm trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới: môi trường nông thôn phải được bảo vệ bằng chính ý thức và hành động của cộng đồng dân cư.

Khi người nông dân trở thành chủ thể của quá trình này, những cánh đồng, khu vườn và làng quê không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn trở thành không gian sống trong lành, bền vững cho thế hệ mai sau.

Đồng thời, đẩy mạnh các mô hình tự quản bảo vệ môi trường gắn với xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu; tăng cường giám sát, phản biện xã hội đối với công tác bảo vệ môi trường.

Nhiều mô hình của nông dân tại xã Cao Dương (tỉnh Phú Thọ) đang cho thấy một hướng đi mới: phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường. Đằng sau sự chuyển biến ấy là quá trình tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu do các cấp Hội Nông dân. Khi nhận thức thay đổi, người nông dân sẽ chủ động chuyển đổi phương thức sản xuất, góp phần xây dựng môi trường nông thôn xanh sạch đẹp và bền vững.

×