“Thần dược” 8.000 USD/lọ từ Thuỵ Sĩ về Đà Nẵng cứu 3 người ngộ độc cá ủ chua có gì đặc biệt, vì sao lại cực hiếm?

Vì sao “thần dược” 8.000 USD/lọ từ Thuỵ Sĩ về Đà Nẵng cứu 3 người ngộ độc cá ủ chua lại hiếm có?

Ngày 11/3, Cục An toàn Thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã hỗ trợ khẩn cấp thuốc giải độc Botulism Antitoxin Heptavalent (BAT) nhằm cứu 3 người ngộ độc cá ủ chua nguy kịch ở TP.Đà Nẵng.

Dự kiến 15h30 chiều nay, thuốc giải độc sẽ về đến sân bay Nội Bài (Hà Nội). Sở Y tế Đà Nẵng đã cử người ra Hà Nội tiếp nhận và vận chuyển ngay trong tối cùng ngày để kịp điều trị cho các bệnh nhân.

Trước đó, Sở Y tế TP.Đà Nẵng cho biết, đã đề nghị Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam xem xét, hỗ trợ khẩn cấp 5 lọ thuốc Botulism Antitoxin Heptavalent từ nguồn dự trữ quốc tế để kịp thời cứu chữa cho các bệnh nhân bị ngộ độc sau khi ăn cá ủ chua trên địa bàn.

Sau khi tiếp nhận đề nghị của ngành y tế TP.Đà Nẵng, Tổ chức Y tế Thế giới đồng ý hỗ trợ khẩn cấp và đang vận chuyển nguồn thuốc trên từ Thụy Sĩ về Hà Nội.

Chia sẻ về loại thuốc này, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai) cho hay, thuốc giải độc Botulism Antitoxin Heptavalent là loại thuốc cực hiếm và đắt đỏ, có giá khoảng 8.000 USD/lọ (tương đương hơn 200 triệu đồng/lọ).

Đây là thuốc đặc trị dùng để điều trị ngộ độc tố Clostridium Botulinum (ngộ độc botulinum), thường cần nhập khẩu khẩn cấp từ nước ngoài. Thuốc do Canada sản xuất, hạn sử dụng 8 năm. Theo bác sĩ Nguyên, đây là loại thuốc rất hiếm do bệnh lý này ít khi xảy ra nhưng đã xảy ra thì thường bệnh cảnh rất nặng. Những trường hợp nặng cần phải có thuốc đặc hiệu.

"Thuốc BAT nằm trong nhóm thuốc hiếm được gọi là "thuốc mồ côi". Các công ty sản xuất thuốc giải độc này không có lãi, không muốn kinh doanh, chỉ số ít công ty sản xuất khi có chỉ thị của chính phủ, của nhà nước", bác sĩ Nguyên chia sẻ.

Thuốc BAT được chế phẩm từ huyết thanh ngựa (tiêm giải độc tố vào ngựa sau đó lấy huyết thanh ra để bào chế). Thuốc cũng có những tác dụng phụ. Liều dùng khác nhau phụ thuộc đối tượng (như người lớn/trẻ em (từ 1-17 tuổi) hay trẻ dưới 1 tuổi). Về hiệu quả của thuốc, nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng thuốc giúp giảm thời gian nằm viện, điều trị, giảm tỉ lệ tử vong, giảm chi phí.

Bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên cho biết vi khuẩn Clostridium botulinum là loại vi khuẩn yếm khí, thường trong thực phẩm đóng kín trong chai lọ, túi… vi khuẩn phát triển sinh ra độc tố, đặc biệt ảnh hưởng, tổn thương thần kinh, gây liệt cơ, đặc tính gây liệt nặng nề, kéo dài, có thể phải thở máy nhiều tháng, trong thời gian đó bệnh nhân có thể sẽ tử vong. Chất độc này rất mạnh, gắn chặt đến dây thần kinh, gây liệt tất cả các cơ, liệt vùng đầu, mặt, cổ, lan xuống tay, chân.

Thời gian ủ bệnh từ 12-34 tiếng, người bệnh sẽ có biểu hiện bất thường, nhưng cũng có người 8 ngày mới có triệu chứng. Biểu hiện của bệnh là đau họng, khó nói, khó nuốt, sụp mi, mắt không mở được to, yếu tay, yếu chân, không có rối loạn cảm giác, 50% người bệnh có đồng tử giãn. Để bệnh nhân hồi phục được phải mất rất nhiều thời gian, bởi tổn thương cũ không hoạt động được nữa mà phải tái tạo lại.

Vi khuẩn botulinum sinh ra từ đâu?

Trao đổi với PV Dân Việt, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, Chuyên gia về Công nghệ sinh học và Thực phẩm cho rằng, không chỉ món cá ủ muối chua, tất cả các thực phẩm nếu không đảm bảo, ở trong môi trường yếm khí thì đều có nguy cơ để vi khuẩn botulinum phát triển.

Theo ông Thịnh, thực tế, đã có nhiều trường hợp nguy kịch phải nhập viện do ngộ độc botulinum. Clostridium botulinum là vi khuẩn kỵ khí, có nghĩa là môi trường càng đóng càng kín bao nhiêu thì nó càng sinh nhiều chất độc bấy nhiêu. Do vậy các loại thực phẩm đóng hộp, kể cả thực phẩm bảo quản trong túi hút chân không đều có nguy cơ nhiễm vi khuẩn này.

"Tất nhiên, không phải loại thực phẩm nào đóng hộp cũng có botulinum, mà chỉ khi quá trình chế biến, sản xuất, đóng gói… nhà xưởng, người làm không đảm bảo vệ sinh. Một điều kiện khác cũng khiến thực phẩm dễ bị nhiễm botulinum đó qua quy trình sản xuất không được diệt khuẩn sẽ khiến vi khuẩn sinh sôi và sinh ra độc tố", ông Thịnh thông tin.

Chuyên gia thực phẩm cũng nhấn mạnh, vi khuẩn Clostridium botulinum có khả năng tự tạo ra nha bào, nằm lẫn trong đất cát. Khi có điều kiện thuận lợi, nhất là trong thức ăn đóng hộp, nha bào sẽ tái hoạt động, sinh sản, phát triển và tạo ra độc tố botulinum.

Để phòng ngộ độc botulinum, Bộ Y tế khuyến cáo việc sản xuất thực phẩm, nhất là thực phẩm đóng hộp phải đảm bảo điều kiện an toàn, tiệt trùng dụng cụ ở nhiệt độ cao, nấu trong điều kiện thủ công sẽ khó diệt được vi khuẩn. Với việc sử dụng túi hút chân không, việc này có thể bảo quản thực phẩm được lâu hơn, tuy nhiên cần bảo quản đông đá, nếu để ở nhiệt độ bình thường hoặc ngăn mát thì sử dụng trong thời gian ngắn.

Đặc biệt, Bộ Y tế khuyên người dân khi chế biến món ăn cần phải được nấu chín, vì độc tố botulinum không bền với nhiệt, bất hoạt ở 80 độ C và phân hủy ở nhiệt độ 100 độ C trong 15 phút. Loại vi khuẩn này không phát triển được trong môi trường có độ pH dưới 4,6, do vậy khi người dân muối dưa, muối cà, măng… cần phải che đậy kín, đảm bảo đủ độ chua, mặn mới dùng.

Khi thực phẩm hết chua không nên ăn. Nếu ăn phải thực phẩm nhiễm botulinum từ 12-36 giờ, cơ thể sẽ bắt đầu xuất hiện các biểu hiện lâm sàng. Tuy nhiên có những trường hợp phát tác chậm có thể kéo dài 6-8 ngày.

Các triệu chứng ban đầu bao gồm nôn, buồn nôn, chướng bụng, đau bụng, sau đó liệt ruột cơ năng, táo bón. Biểu hiện đặc trưng của ngộ độc botulium là liệt thần kinh đối xứng hai bên, xuất phát từ vùng đầu mặt, cổ lan xuống tay, chân. Trên mặt có thể có biểu hiện sụp mi, nhìn đôi, nhìn mờ, đau họng, khó nói, khó nuốt, khàn tiếng, khô miệng. Sau đó liệt tay, liệt các cơ vùng ngực, bụng và liệt hai chân…

Trước đó, ngày 9/3, Bệnh viện Đa khoa khu vực miền núi phía Bắc Quảng Nam (TP.Đà Nẵng) đã tiếp nhận và điều trị 5 bệnh nhân ngộ độc thực phẩm sau khi ăn cá ủ chua, nghi do độc tố Botulinum (trong đó có 1 bệnh nhân xác định dương tính với vi khuẩn Clostridium botulinum).

Hiện tại, 3 bệnh nhân H.N.T. (15 tuổi), H.Q.B. (11 tuổi), H.Q.N. (7 tuổi) đang diễn tiến nặng, đe dọa tính mạng. Tuy nhiên, nguồn thuốc kháng độc tố Botulinum tại TP.Đà Nẵng không có.

Trước tình huống khẩn cấp này, Sở Y tế TP.Đà Nẵng đã có văn bản đề nghị WHO tại Việt Nam xem xét, hỗ trợ khẩn cấp 5 lọ thuốc Botulism Antitoxin Heptavalent (BAT) từ nguồn dự trữ quốc tế để kịp thời cứu chữa bệnh nhân.

Sau khi tiếp nhận đề nghị của ngành y tế TP.Đà Nẵng, WHO đồng ý hỗ trợ khẩn cấp và đang vận chuyển nguồn thuốc trên từ Thụy Sĩ về Hà Nội.

×