Bình luận
0
Ở vùng ven biển Gò Công xưa, vào mùa khô đất rẫy bị ngập mặn bởi nước biển tràn vào, chỉ làm ruộng hay trồng trọt được vào mùa mưa. Con còng ở Gò Công bà con kêu là “còng quều”, thuộc loại cua, rạm, ba khía, cua đồng...
Con còng nhỏ hơn cua biển, cỡ ngón tay cái người lớn, có màu tím sậm. Còng bò xổm có vẻ “lều khều” quều quào, yếu ớt nên dân gian hay gọi còng quều. Mấy cô gái sắp dậy thì, chưa trổ mã, cao nghệu, đi đứng quều quào bị chê là “tướng còng quều”.
Nguyên liệu chính làm nên đặc sản mắm còng chở ra Huế tiến cung thời nhà Nguyễn là con còng bắt ở vùng Gò Công (tỉnh Tiền Giang).
Ngày trước còng biển ở Gò Công nhiều vô kể. Khi trời bắt đầu “mưa già” một chút thì còng không biết ở đâu xuất hiện ở ruộng rẫy nhiều vô số. Mấy ông chủ nuôi vịt tàu mướn người bắt cho vịt ăn. Trẻ con ra ruộng bắt chừng nửa buổi cả thùng thiếc, được trả công bằng vài trứng hột vịt, đem tới quán đổi lấy cốm, bánh ú, kẹo đậu phộng... ăn khoái chí lắm.
Con còng lột đem làm mắm gọi là mắm còng, chỉ có ở Gò Công và một ít địa phương ven biển khác ở nước ta.
Vào mùa Tết Ðoan Ngọ, con còng bắt đầu bỏ lớp vỏ cứng, lột xác thành con còng lột. Đúng ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch hằng năm là còng lột rộ, người địa phương gọi là ngày hội còng lột. Chiều hôm đó, mọi người lo chuẩn bị đèn soi còng.
Ðèn soi còng cũng là đèn soi cá, soi ếch nhái, dùng để di chuyển ban đêm rất thông dụng ở thôn quê. Ăn cơm sớm, chừng 6 giờ chiều, người lớn rủ nhau ra ruộng chờ còng lột. Bọn nhóc con cũng xách giỏ chạy theo cha mẹ, anh chị đi “bắt còng lột cho biết”.
Ngồi trên bờ ruộng người hút thuốc, người ăn trầu, nói chuyện rôm rả, đèn đêm sáng cả đồng ruộng. Chờ đến 8 - 9 giờ tối còng bắt đầu bò lên miệng hang, lột vỏ và nằm yên như chờ người đến bắt.
Ðây là lúc mọi người nhẹ nhàng đến lượm từng con còng lột mềm mại, nhớp nháp và mát rượi... cho vào giỏ. Càng về khuya còng càng rủ nhau bò lên miệng hang để lột. Mọi người không ai bảo ai, tất cả im lặng, nhẹ bước, tay cầm đèn soi, tay kia thoăn thoắt nhặt từng con còng lột đang nằm im.
Ðến gần sáng, mạnh ai nấy về nhà, trả lại cái tĩnh lặng cho ruộng rẫy; và một ngày mới bắt đầu như mọi ngày.
Còng bắt được, khi về tới nhà đem làm mắm ngay, bởi vì để tới sáng còng sẽ cứng, làm mắm mất ngon. Còng sau khi được rửa đi rửa lại bằng nước sạch (phải chích bỏ yếm, bỏ miệng và mắt, lấy cho hết các chất dơ trong bụng còng thì con mắm mới ngọt, nước mắm mới trong) và cho nó “uống rượu”, nghĩa là ngâm với rượu đế để khử mùi tanh.
Sau đó vớt còng ra, để cho ráo rồi nhẹ tay sắp từng con vào hũ cho đầy và gài chặt bằng lớp lá vông và mấy que ổi. Tiếp đó, hũ mắm được chan bằng nước mắm ngon nấu với đường, để nguội. Trời tháng năm nắng gắt, phơi độ trên mươi ngày hũ mắm bắt đầu nghe mùi thơm là dùng được.
Nhìn lớp bọt li ti nổi trên mặt, màu nước mắm trong veo, màu con mắm còng tím sậm... là đủ biết hũ mắm thơm ngon cỡ nào.
Làm mắm còng không dễ, bởi bạn không thể làm thử, vì không có cơ hội làm lại lần thứ hai. Làm mắm còng là “nghề” của mấy bà, còn mấy cô chỉ là “thợ vịn”.
Ðược hũ mắm còng ngon chưa hẳn cho ta bữa ăn mắm ngon. Hương vị mắm còng tùy thuộc và nghệ thuật pha chế gia vị. Và còn phải biết chọn rau, chọn bún cho hợp với mắm còng.
Mắm còng không được cất giữ lâu như các loại mắm khác, vì để càng lâu thịt con còng bị phân hủy, chỉ còn lại vỏ, nhai con mắm chỉ nhai xơ, nhai xác mà thôi, ăn chẳng ngon lành.
Mắm còng khi ăn thì trút hũ mắm ra thau, trộn thêm phụ gia (tỏi, ớt, đường và khóm bằm nhuyễn sên đường). Khóm là chất xúc tác giúp cho gia vị thấm vào con mắm và làm cho mắm còng mặn mà dịu. Mắm trộn xong gia vị phải để “cách nhật” mắm mới thấm, ăn mới ngon.
Sáng dậy sớm đem ít gạo ra chợ đổi bún (phải lấy bún rời), mua cho đủ rau thơm, khế, chuối chát đem về cả nhà ăn bữa mắm còng đầu mùa. Bún, rau, khế, chuối chát bày ra trên cái xề đã lót sẵn lá chuối, mắm còng cho vào nguyên một cái tô bự, cũng không quên ra sau vườn hái mấy trái ớt hiểm chín cây...
Mỗi người tự làm cho mình một tô bún mắm còng, có người thích nhiều rau, có người ưa bún chan nước mắm còng thôi.
Mắm còng Gò Công là đặc sản của quê hương bà Từ Dũ, là món ngon dâng vua. Xưa, dưới thời nhà Nguyễn, mắm còng Gò Công được đưa ra Huế, vào cung đình, các quan, các bà mệnh phụ đều thích dùng.
Bà Từ Dũ là người phổ biến mắm còng khắp xứ Huế. Năm nào người Gò Công cũng gửi ra Huế nhiều hũ mắm còng, được xem là một trong những món ăn thượng hạng mà xứ Huế mỗi năm mới có dịp thưởng thức một lần.
Đối với người sành ăn thì xé từng con mắm còng ra làm đôi, ngắt từng lá rau thơm cho nhuyễn cho vào tô bún, chan ít nước mắm còng. Mỗi lần làm chỉ vừa một miếng mà thôi, ăn mắm với lá chùm ruột non, lá điều lộn hột, lá gừng non và lá vông lấy ra từ hũ mắm.
Tháng năm mưa chưa nhiều, đồng chưa nổi nước và vẫn còn oi bức, ăn bữa mắm còng mồ hôi mẹ mồ hôi con chảy ròng ròng... thì còn gì bằng. Với đấng mày râu hiếu bạn nhậu thì dành để nhậu riêng, ngày này qua ngày nọ, đến khi chỉ còn lại vài con mắm, thậm chí còn lại ít nước mắm thôi cũng là “mồi bén” quý đãi khách.
Mắm còng vốn hiếm, nay càng hiếm. Về lại Gò Công, nghe câu hò: “Gió đưa, gió đẩy về rẫy ăn còng...” làm ta gợi nhớ hương vị mắm còng cái thời:
Ðói thì bắt cáy bắt còng
Thờ chồng trọn đạo tam tòng là hơn.
Cựu cố vấn Lầu Năm Góc Douglas MacGregor cho biết trên kênh YouTube "Deep Dive" rằng phương Tây không hiểu Nga hy vọng đạt được điều gì bằng việc chấm dứt xung đột ở Ukraine.
Chia sẻ
Với 5 cầu thủ nhập tịch, U23 UAE được đánh giá là đối thủ khó nhằn với U23 Việt Nam ở tứ kết VCK U23 châu Á 2026.
Chia sẻ
Một đường dây buôn bán hàng giả với tang vật là 25 tấn mỹ phẩm nguồn gốc từ Trung Quốc vừa bị Công an tỉnh Quảng Trị chủ trì, phối hợp Công an thành phố Hà Nội, Ninh Bình triệt phá.
Chia sẻ
Sáng ngày 14/1, xã Vũ Thư, tỉnh Hưng Yên (địa phận huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình trước đây) tổ chức lễ khởi công xây dựng đường số 2 kéo dài đoạn từ đường tránh S1 đến tỉnh lộ 454 với tổng mức đầu tư gần 390 tỷ đồng.
Chia sẻ
Trước đây, theo tập tục và thói quen, người dân vùng cao tỉnh Lào Cai thường chăn thả gia súc trên núi, nên tình trạng trâu bò bị chết rét mỗi khi mùa đông đến vẫn còn xảy ra. Những năm gần đây, bà con vùng cao đã biết xây chuồng trại, tích trữ thức ăn, giúp đàn gia súc không bị ảnh hưởng mỗi khi đông về.
Chia sẻ
Công ty cổ phần Tập đoàn DABACO Việt Nam (Dabaco, mã: DBC) vừa thông qua kế hoạch kinh doanh năm 2026 với mục tiêu doanh thu dự kiến đạt 29.311 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế ước đạt 1.117 tỷ đồng.
Chia sẻ
Giữa nhịp sống hối hả của phố cổ Hà Nội những ngày gần Tết Bính Ngọ 2026, một quán cà phê nhỏ trên phố Hàng Mã bất ngờ trở thành điểm hẹn gợi nhiều hoài niệm khi tái hiện trọn vẹn không khí Tết xưa của người Hà Nội.
Chia sẻ
Khi đang neo đậu tại sông Trà Bồng, thôn Mỹ Tân, xã Bình Sơn, 4 tàu cá của ngư dân Quảng Ngãi đã bất ngờ bốc cháy dữ dội.
Chia sẻ
Sáng 15/1, nhà chức trách cho biết, nghi phạm sát hại 2 phụ nữ rồi cướp tài sản ở Hưng Yên đã ra đầu thú tại cơ quan công an.
Chia sẻ
Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng” là hoạt động văn hóa - chính trị khẳng định thành công rực rỡ của Đại hội XIV của Đảng.
Chia sẻ
Tỷ giá USD/VND hôm nay 15/1 tại thị trường trong nước ghi nhận không biến động ở cả thị trường chính thức và thị trường "chợ đen".
Chia sẻ
Sau sáp nhập, nhiều xã biên giới tại tỉnh Nghệ An có dân cư đa phần là đồng bào dân tộc thiểu số, điều kiện sinh hoạt khó khăn nhưng vẫn nằm ngoài diện được hưởng chế độ phụ cấp đặc biệt theo thông tư 24/2025/TT-BNV. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của cán bộ, viên chức, lực lượng vũ trang đang làm việc tại đây.
Chia sẻ
Thủ tướng Hungary Viktor Orbán đã chỉ trích gay gắt kế hoạch cho vay của Ủy ban châu Âu dành cho Ukraine trên mạng xã hội.
Chia sẻ
Liên quan đến vụ nhóm thanh niên dùng hung khí rượt đuổi, đánh người ở gần cầu Ba Son, Công an TP.HCM đã khởi tố, bắt tạm giam 3 đối tượng.
Chia sẻ
Chưa có tiền đạo nào của Việt Nam đá với các cầu thủ hàng đầu châu Á mà tự tin sử dụng tốc độ, sức mạnh như một thế mạnh của mình như Nguyễn Đình Bắc cả.
Chia sẻ
Giá vàng hôm nay 15/1, vàng SJC và nhẫn đồng loạt phá đỉnh cùng lập cột mốc mới ở mức 163,5 triệu đồng/lượng. Trong khi, vàng thế giới cũng lập thêm đỉnh và duy trì ổn định.
Chia sẻ
Nghị quyết 79 đặt doanh nghiệp Nhà nước vào tuyến đầu của đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, với mục tiêu hình thành các “Big Tech quốc gia” trong hạ tầng số và công nghệ lõi. Nhưng để dẫn dắt thị trường thay vì chỉ thi hành mệnh lệnh, Việt Nam phải tháo gỡ nỗi sợ rủi ro, cải cách quản trị và xây dựng những nền tảng mở, cạnh tranh thực sự.
Chia sẻ
Hà Nội đề xuất quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm, xác lập mô hình phát triển đa cực với 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực chiến lược.
Chia sẻ
Theo chính quyền địa phương, tính đến thời điểm hiện tại, nhờ thời tiết thuận lợi nên làng hoa Xuân Quan xã Phụng Công, Hưng Yên (địa phận xã Xuân Quan, huyện Văn Giang, Hưng Yên trước đây) đã tiêu thụ được khoảng 60% sản lượng hoa Tết, nhiều chủ vườn lãi lớn, nhanh hơn nhiều so với các năm trước.
Chia sẻ
Tôm càng xanh nếu bán tươi sống chỉ có giá khoảng 100.000 đồng/kg. Để tăng thu nhập, chị Nguyễn Thị Lan Hương, ngụ xã U Minh, tỉnh Cà Mau đã nghĩ ra cách chế biến mặt hàng này thành tôm khô, bán với giá hơn 1 triệu đồng/kg.
Chia sẻ
Bà Phan Thị Thu Hường-Giám đốc Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu TDTT Hà Tĩnh bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra sai phạm trong quản lý, sử dụng ngân sách Nhà nước gây thiệt hại gần 640 triệu đồng.
Chia sẻ
Không chỉ bày bán thức ăn chăn nuôi “nhiều không”, khi thâm nhập thị trường chăm sóc thú cưng, PV báo điện tử Dân Việt còn phát hiện nhiều petshop, bệnh viện thú cưng sử dụng, kinh doanh cả vaccine dành cho thú cưng (chó, mèo) chưa được cấp phép lưu hành tại Việt Nam.
Chia sẻ
Kể từ ngày thành lập đến nay, Đảng ta đã trải qua 13 kỳ đại hội. Trong đó, đại hội duy nhất tổ chức ở nước ngoài là Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ I, diễn ra từ ngày 27 đến 31/3/1935 tại Ma Cao, Trung Quốc.
Chia sẻ
NSND Hồng Vân chụp ảnh tại vườn nhà, Hòa Minzy tặng tiền người hâm mộ... là những tin showbiz nổi bật trong 24h qua.
Chia sẻ
Theo người xưa, trồng 3 loại cây cảnh này trong nhà, gia đình sẽ thịnh vượng, chưa giàu có cũng dư dả, một cây còn có thể bảo vệ nhà cửa, xua đuổi tà ma.
Chia sẻ
Tuyên bố mới của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen về việc phân bổ khoản vay cho Kiev có thể gây ra vấn đề nghiêm trọng cho ngân sách Ukraine, theo báo cáo của Strana.ua.
Chia sẻ
Sáng nay 15/1, Khu liên hợp thể dục thể thao Quốc gia Rạch Chiếc tiến hành lễ động thổ để biến cánh đồng hoang thành biểu tượng thể thao TP.HCM.
Chia sẻ
Chia sẻ với PV Dân Việt, ông Nguyễn Tiến Quang – bố trung vệ Nguyễn Hiểu Minh của U23 Việt Nam cho biết, thường ngày dạy con trai rằng dù có nổi tiếng cũng không được mắc bệnh ngôi sao. Hơn nữa phải biết khiêm nhường, hòa đồng, tập luyện phải chăm chỉ, thi đấu phải cống hiến hết mình.
Chia sẻ
Giá xăng dầu hôm nay ngày 15/1, bất ngờ lao dốc sau nhiều phiên tăng giá, song nhờ lực đẩy trên thị trường nên giá xăng dầu thành phẩm có thể được điều chỉnh tăng trong kỳ điều hành chiều nay.
Chia sẻ
Bác sĩ giải mã sức hút "chết người" của bóng cười khiến nhiều bạn trẻ biết rõ tác hại mà vẫn chơi, vẫn nghiện và chịu nhiều hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Hà Nội hôm nay 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Ths Lê Hồng Quân
