Ruộng lúa ở Cuba có diện tích khổng lồ, nước chảy tuồn tuột, chuyên gia Việt Nam hiến kế đắp bờ giữ nước, phân bón

Cánh đồng lúa ở Cuba có diện tích khổng lồ, thuỷ lợi được thiết kế để trồng lúa mì chứ không phải lúa nước

Trao đổi với PV Dân Việt, ông Lê Duy Nhất, Giám đốc dự án lúa gạo của Công ty TNHH Agri VMA tại Cuba cho biết, từ hàng chục năm trước, Cuba đã có những thiết bị bay nông nghiệp hiện đại mà lúc đó Việt Nam chưa hề có.

Những chiếc máy bay lớn chuyên dụng trong lĩnh vực nông nghiệp có thể đảm nhiệm nhiều chức năng như gieo hạt giống, gieo phân bón, phun thuốc bảo vệ thực vật...

Đơn cử như đối với gieo hạt giống, máy bay nông nghiệp đạt công suất lên tới 60 ha/giờ.

Tuy nhiên, do Cuba bị cấm vận kéo dài đã khiến việc vận hành hệ thống máy móc nông nghiệp gặp nhiều khó khăn vì thiếu xăng dầu, thiếu điện. Nhiều diện tích nông nghiệp bị bỏ hoang thời gian dài, cỏ dại mọc um tùm.

Đặc biệt, theo ông Lê Duy Nhất, một "nút thắt" lớn nằm ở hệ thống thủy lợi vốn được Liên Xô hỗ trợ xây dựng từ thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

Do thời đó họ thiết kế để trồng lúa mì chứ không phải lúa nước, nên khi triển khai trồng lúa nước theo kỹ thuật của Việt Nam gặp nhiều khó khăn.

Trong canh tác lúa nước, quản lý nước là yếu tố sống còn. Thế nhưng, tại Cuba, các cánh đồng thường có diện tích khổng lồ, có thửa lên tới 40ha, thậm chí cả trăm hecta, và mang độ dốc lớn theo cả hai hướng Bắc - Nam và Đông - Tây.

"Khi tưới cho ruộng lúa, cách làm truyền thống của các bạn là xả nước tràn từ trên cao xuống. Hệ quả là khi thửa ruộng cuối cùng đủ nước thì những thửa phía trên đã bị khô hạn, hoặc nếu để phía trên đủ nước thì phía dưới lại ngập úng gây chết lúa. Cách quản lý này vừa gây lãng phí tài nguyên nước, vừa tốn nhân công quản lý nước", ông Nhất phân tích.

Chuyên gia Việt Nam cùng nông dân Cuba đắp bờ giữ nước, phân bón, hiệu quả bất ngờ, giảm thất thoát nước 70%

Trước thực tế đó, để tìm ra giải pháp phù hợp với kỹ thuật trồng lúa nước của Việt Nam, các chuyên gia của Dự án hợp tác sản xuất lúa gạo Việt Nam - Cuba và các kỹ sư của Công ty Agri VMA đã mạnh dạn đề nghị chính quyền địa phương ở Cuba thay đổi quy hoạch về thuỷ lợi, chia lại ruộng và phương thức vận hành.

"Thay vì xả tràn lãng phí nước, chúng tôi đề xuất làm từ điểm thấp ngược lên cao. Cụ thể là thay đổi cách phân chia lại các ô thửa, điều tiết nước dâng dần theo sự phát triển của cây lúa bằng cách đắp bờ. Khi lúa lớn, nước lên đến đâu sẽ được giữ lại đến đó, không xả bỏ", ông Nhất cho biết.

Giám đốc Dự án lúa gạo Agri VMA đánh giá, phương pháp này đem lại lợi ích kép, vừa tiết kiệm tài nguyên nước tới 70% so với phương pháp cũ, vừa không làm thất thoát phân bón.

"Nếu theo cách cũ của người dân Cuba, khi xả nước tràn từ trên cao xuống, phân bón chưa kịp thấm xuống đất đã bị cuốn trôi mất trắng.

Trong khi chúng tôi hướng dẫn họ một kỹ thuật đơn giản đó là đắp bờ để giữ lại nước trong ruộng, giúp phân bón cũng được giữ lại trong đất, tăng hiệu quả sử dụng giúp lúa đẻ nhánh mạnh, trĩu bông", ông Nhất chia sẻ.

TS. Nguyễn Xuân Dũng – Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển giao Công nghệ & Khuyến nông (Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam - VAAS), Phó Giám đốc Dự án hợp tác Việt Nam – Cuba phát triển sản xuất lúa gạo tại Cuba, cho biết: Trước kia, nông dân Cuba có thói quen gieo hạt khô trực tiếp xuống ruộng.

Cách làm này vừa tốn nhiều lúa giống, khoảng 170-180kg giống/ha, vừa khiến tỉ lệ nảy mầm thấp, cây lúa sinh trưởng yếu, và lại tạo điều kiện cho cỏ dại phát triển mạnh. Chúng tôi hướng dẫn bà con cày bừa đất kỹ lưỡng, giữ mực nước thích hợp, lựa chọn hạt giống tốt rồi ngâm ủ đến khi hạt nứt nanh, nảy mầm mới đem gieo.

"Và chỉ sau một vụ, sự khác biệt đã hiện rõ trên cánh đồng nước bạn: Cây lúa lên đều, ruộng xanh mướt, bông chắc hạt, năng suất tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba so với trước", ông Dũng chia sẻ.

Anh Nguyễn Chí Vượng, Trưởng nhóm chuyên gia Việt Nam tại điểm vùng Sancti Spíritus cho biết thêm, tập quán canh tác lạc hậu là một trong những nguyên nhân khiến hiệu quả sản xuất lúa tại Cuba còn thấp.

Trong khi đó, hệ thống ruộng đồng được quy hoạch thành các thửa rất lớn, có nơi lên đến hàng trăm ha, nhưng nước tưới lại chảy tràn từ ruộng này sang ruộng khác, dẫn tới xói mòn và thất thoát phân bón.

Chưa kể là bờ ruộng không được cố định, nông dân lại phải mất nhiều công sức để đắp lại sau mỗi vụ mùa.

Trước thực tế đó, các chuyên gia Việt Nam đã kiên trì áp dụng nhiều biện pháp cải tiến.

"Hàng ngày chúng tôi cùng người dân Cuba ra đồng, cầm tay chỉ việc, hướng dẫn cách chọn hạt giống, ngâm ủ cho hạt nứt nanh; dùng máy bừa làm đất và san phẳng mặt ruộng bằng thanh gạt.

Trong điều kiện Cuba đang bị khủng hoảng vì thiếu xăng dầu, thiếu điện, máy móc gần như phải đắp chiếu thì các chuyên gia Việt Nam hướng dẫn bà con gieo sạ, bón phân thủ công để kịp mùa vụ", ông Lê Duy Nhất, Giám đốc Dự án lúa gạo Công ty TNHH Agri VMA tại Cuba nói với PV Dân Việt.

Ông Nhất khẳng định, dù Cuba đang trong hoàn cảnh thiếu thốn, gặp khó khăn do bị thiếu điện và nguyên vật liệu triền miên, song các chuyên gia nông nghiệp Việt Nam vẫn kiên trì bám trụ, cùng nông dân nước bạn cần mẫn làm việc trên cánh đồng.

"Việt Nam cũng từng trải qua giai đoạn dài khó khăn về an ninh lương thực, người dân thiếu gạo ăn song đã từng bước trở thành cường quốc xuất khẩu gạo. Thực tế, hiện nay nhiều nơi ở nước ta vẫn gieo cấy thủ công, thích nghi với mọi hoàn cảnh nên chúng tôi rất tin tưởng dự án lúa gạo ở Cuba sẽ thành công.

Điều này cũng nhằm hiện thực hóa chủ trương đã thống nhất giữa Tổng Bí thư Tô Lâm và lãnh đạo Nhà nước Cuba về tăng cường phối hợp nghiên cứu và đề xuất triển khai mô hình mới về hợp tác sản xuất nông nghiệp, nhằm hỗ trợ Cuba gia tăng sản lượng và năng lực sản xuất tại chỗ", ông Lê Duy Nhất bày tỏ.

×