Thứ trưởng Bộ NNMT: Doanh nghiệp cần tham gia sâu vào quá trình đào tạo nguồn nhân lực ngành nông nghiệp

Hợp tác đào tạo với doanh nghiệp, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực của thị trường lao động

Trong khuôn khổ “Ngày hội Kết nối doanh nghiệp và Cơ hội việc làm cho sinh viên năm 2026”, Học viện Nông nghiệp Việt Nam tổ chức Hội nghị thúc đẩy liên kết Nhà nước – Trường đại học – Doanh nghiệp theo tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, GS.TS Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam nhấn mạnh, Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị yêu cầu, giáo dục đại học phải gắn với nhu cầu phát triển đất nước, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và gắn với thực tiễn của thị trường lao động.

Từ những thách thức mà ngành Nông nghiệp và môi trường phải đối diện, GS.TS Nguyễn Thị Lan cho rằng, việc liên kết “3 nhà”: Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp cần đi vào chiều sâu, thực chất hơn và cùng đồng hành trong toàn bộ quá trình đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực.

Theo đó, Nhà nước không thể chỉ ban hành chính sách rồi chờ thực hiện. Nhà trường không thể chỉ đào tạo trong giảng đường. Doanh nghiệp cũng không thể chỉ tuyển dụng lao động sau đào tạo.

Những năm gần đây, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã hình thành nhiều mô hình hợp tác với doanh nghiệp như đào tạo theo đặt hàng, lớp tài năng có doanh nghiệp đồng hành, doanh nghiệp tham gia xây dựng chuẩn đầu ra và chương trình đào tạo, phối hợp đưa sinh viên thực tập tại doanh nghiệp, vùng nguyên liệu và hợp tác xã.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo Học viện, yêu cầu của Nghị quyết 71-NQ/TW đòi hỏi sự liên kết toàn diện hơn giữa Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần tham gia từ khâu xác định nhu cầu nhân lực, xây dựng chương trình đào tạo đến nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa công nghệ.

GS.TS Phạm Văn Cường, Phó Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam thông tin thêm, để đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực cho ngành nông nghiệp và môi trường, Học viện xác định phải bắt đầu từ việc truyền cảm hứng và định hướng nghề nghiệp từ sớm. Theo đó, Học viện phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo các địa phương tổ chức chuỗi Hội thảo hành trình khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo từ trung học phổ thông với sự tham gia của học sinh đến từ nhiều trường trung học phổ thông trên cả nước.

Bên cạnh đó, Học viện xác định việc hợp tác với doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo sẽ là giải pháp để cung cấp đúng và trúng nguồn nhân lực cho thị trường.

"Đến nay, Học viện hợp tác với gần 200 doanh nghiệp trong nước và hơn 25 doanh nghiệp quốc tế. Mỗi năm có 5.000-6.000 sinh viên thực tập tại trên 300 doanh nghiệp. Tỷ lệ sinh viên có việc làm trong 12 tháng sau khi tốt nghiệp đạt trên 97%. Doanh nghiệp được Học viện mời tham gia công tác đào tạo từ đầu chứ không chỉ đứng ở cuối để tuyển dụng", GS.TS Phạm Văn Cường thông tin.

Để thúc đẩy mối liên kết giữa Nhà nước - nhà trường và doanh nghiệp, GS.TS Phạm Văn Cường đề xuất mô hình "5 đồng", đó là: Đồng định hướng về nhu cầu nhân lực, công nghệ; đồng thiết kế về chương trình đào tạo, chuẩn đầu ra; đồng đào tạo; đồng nghiên cứu và đồng chịu trách nhiệm đầu ra.

Tháo gỡ "điểm nghẽn" thương mại hóa các sản phẩm khoa học công nghệ

Ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, ngành nông nghiệp và môi trường được giao mục tiêu tăng trưởng từ 3,6 - 4% trong giai đoạn tới. Để đạt mục tiêu này, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phải thực sự trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng ngành.

Theo ông Long, yêu cầu đặt ra hiện nay là mọi nhiệm vụ khoa học công nghệ phải xuất phát từ thực tiễn sản xuất, từ nhu cầu của doanh nghiệp, người dân và địa phương. “Chúng ta phải trả lời được câu hỏi thị trường cần gì, ngành đang thiếu gì để đặt hàng nghiên cứu phù hợp”, ông Long nhấn mạnh.

Cũng theo ông Long, dù số lượng nhiệm vụ khoa học công nghệ triển khai thời gian qua khá lớn nhưng hiệu quả thương mại hóa còn hạn chế. Giai đoạn 2021 - 2025, ngành đã triển khai hơn 1.200 nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp bộ, song số lượng sản phẩm thực sự đi vào sản xuất và thị trường vẫn còn thấp. Đây được xem là “điểm nghẽn” lớn của hoạt động nghiên cứu khoa học trong ngành nông nghiệp hiện nay.

Mô hình liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp có vai trò quan trọng với sự phát triển của doanh nghiệp, góp phần đáp ứng nguồn nhân lực đúng, trúng nhu cầu. Xuất phát từ thực tiễn này, ông Nguyễn Văn Minh - Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Nông nghiệp BAF Việt Nam mong muốn tăng cường các “học kỳ doanh nghiệp”, đưa sinh viên đến cơ sở sản xuất nhiều hơn để rèn kỹ năng nghề nghiệp và làm quen môi trường làm việc thực tế.

“Chúng tôi sẵn sàng tiếp nhận không giới hạn sinh viên thực tập ở nhiều lĩnh vực từ chăn nuôi, thú y, đến kinh tế, công nghệ thông tin, cơ khí công nghệ cao” – ông Minh cho biết đồng thời khẳng định sẽ hỗ trợ chi phí ăn ở và phụ cấp cho sinh viên trong quá trình thực tập, làm việc ở doanh nghiệp.

Trong khi đó, Anh hùng lao động Trần Mạnh Báo, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn ThaiBinh Seed cho biết, nhiều năm qua, Tập đoàn luôn phối hợp hiệu quả với Học viện Nông nghiệp Việt Nam trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. "Hiện nay, các vị trí chủ chốt trong tập đoàn đều đã từng được đào tạo ở Học viện", Anh hùng lao động Trần Mạnh Báo khẳng định.

Liên kết "3 nhà" trong đào tạo nguồn nhân lực, đòi hỏi tất yếu

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị nhấn mạnh: Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra yêu cầu rất rõ: phải lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao làm động lực then chốt cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị cũng chỉ ra một số mặt còn hạn chế, đó là: Nhiều kết quả nghiên cứu khoa học chưa đi được vào thực tiễn sản xuất. Không ít đề tài nghiên cứu vẫn còn nặng tính hàn lâm, chưa xuất phát từ nhu cầu của thị trường và doanh nghiệp.

Hoạt động chuyển giao công nghệ còn phân tán; đào tạo nguồn nhân lực trong một số lĩnh vực chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ và yêu cầu thực tiễn.

Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn chưa mạnh dạn đầu tư cho nghiên cứu phát triển, chưa coi đổi mới sáng tạo là động lực cốt lõi để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Do vậy, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, liên kết “3 nhà” hiện nay không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu của phát triển.

"Nhà nước giữ vai trò kiến tạo phát triển, xây dựng thể chế, chính sách và tạo môi trường thuận lợi. Các trường đại học, viện nghiên cứu là nơi tạo ra tri thức mới, công nghệ mới, nguồn nhân lực mới. Doanh nghiệp là trung tâm của đổi mới sáng tạo, là nơi ứng dụng công nghệ, thương mại hóa sản phẩm khoa học và mở rộng thị trường", Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị nói.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị, nếu ba chủ thể này không gắn kết chặt chẽ với nhau thì nghiên cứu sẽ khó đi vào thực tiễn; doanh nghiệp sẽ thiếu động lực đổi mới công nghệ; còn người dân sẽ khó được hưởng lợi đầy đủ từ thành tựu khoa học công nghệ, đồng thời đề nghị các cơ quan, đơn vị, Học viện, viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp tập trung vào một số định hướng.

Thứ nhất, phải đổi mới mạnh mẽ tư duy liên kết theo hướng thực chất, hiệu quả và cùng tạo ra giá trị. Liên kết không phải chỉ để ký kết hợp tác cho có hình thức, mà phải tạo ra sản phẩm cụ thể, công nghệ cụ thể, mô hình cụ thể và hiệu quả cụ thể. Các trường đại học cần chuyển mạnh sang mô hình đại học đổi mới sáng tạo, đại học khởi nghiệp và đại học gắn với doanh nghiệp, với thị trường.

Chương trình đào tạo phải cập nhật nhanh với xu hướng công nghệ mới, tăng thực hành, tăng trải nghiệm thực tế và tăng năng lực thích ứng cho sinh viên.

Doanh nghiệp cần coi trường đại học là đối tác chiến lược về tri thức, công nghệ và nhân lực; chủ động đặt hàng nghiên cứu, tham gia đào tạo, tiếp nhận sinh viên thực tập và đầu tư cho nghiên cứu phát triển.

"Tôi cho rằng, điều chúng ta cần nhất hiện nay là biến tri thức thành năng suất, biến kết quả nghiên cứu thành sản phẩm hàng hóa và biến khoa học công nghệ thành sức cạnh tranh quốc gia", Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị nhấn mạnh.

Thứ hai, tập trung phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ nông nghiệp xanh, sinh thái và bền vững. Ngành nông nghiệp hiện nay không chỉ cần tăng sản lượng, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng.

Vì vậy, cần ưu tiên các lĩnh vực có tính nền tảng và đột phá như: công nghệ sinh học, công nghệ giống, nông nghiệp số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ môi trường, công nghệ chế biến sâu, kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp carbon thấp và hệ thống truy xuất nguồn gốc.

Thứ trưởng đề nghị các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp cùng xây dựng các chương trình nghiên cứu chung; các phòng thí nghiệm dùng chung; các trung tâm đổi mới sáng tạo dùng chung; các mô hình trình diễn công nghệ gắn với vùng sản xuất và nhu cầu thực tiễn của địa phương.

Thứ ba, đặc biệt quan tâm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành nông nghiệp và môi trường.

Trong thời đại kinh tế số và kinh tế xanh, nguồn nhân lực sẽ quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Chúng ta cần đào tạo ra những kỹ sư, nhà khoa học và nhà quản trị không chỉ giỏi chuyên môn mà còn có tư duy đổi mới sáng tạo, tư duy toàn cầu và khả năng thích ứng với sự thay đổi rất nhanh của công nghệ.

Doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo thông qua đặt hàng nhân lực, cấp học bổng, hỗ trợ nghiên cứu và đầu tư cơ sở thực hành.

Cũng tại Hội nghị, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, lãnh đạo Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đại diện các doanh nghiệp đã cùng nhấn nút khai mạc Ngày hội Kết nối doanh nghiệp và cơ hội việc làm cho sinh viên năm 2026. Đây là hoạt động thường niên của Học viện Nông nghiệp Việt Nam, thu hút hàng trăm doanh nghiệp tham gia tư vấn, ứng tuyển nguồn nhân lực.

×