Thủ tướng Chính phủ đối thoại với nông dân Việt Nam: Nông dân mong có giải pháp hiệu quả bảo tồn giống cây trồng đặc sản

Anh Giàng Quảng Hà, tỷ phú trồng cam sành đặc sản ở thôn Vĩnh Sơn, xã Đồng Yên, tỉnh Tuyên Quang (xã Vĩnh Phúc, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang cũ) một trong những nông dân tiêu biểu từng được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen là nông dân tiêu biểu, xuất sắc trong lao động, sản xuất, kinh doanh và được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam tặng bằng khen nông dân giỏi cấp Trung ương nêu ý kiến về những khó khăn trong việc duy trì, bảo tồn giống, giá cả cho sản phẩm cam sành đặc sản của Hà Giang (cũ) nay là tỉnh Tuyên Quang.

Anh Giàng Quảng Hà, thôn Vĩnh Sơn, xã Đồng Yên chia sẻ: Gia đình tôi gắn bó với cam sành được khoảng hơn chục năm nay, từng có thời điểm diện tích cam sành của gia đình tôi lên tới 26 ha.

Thế nhưng những năm gần đây, cây cam sành bị bệnh và chết, hiện diện tích cây chết gần một nửa diện tích, số diện tích cam sành của gia đình tôi chỉ còn 14ha.

Theo anh Hà nguyên nhân cây cam sành chết là do chủ yếu một số diện tích cam đã già cỗi, thiếu kỹ thuật chăm sóc...

Cùng với đó, chi phí đầu vào giá vật tư, phân bón tăng cao nên nhiều hộ gia đình sản xuất cam không đủ kinh phí đầu tư đúng quy trình kỹ thuật cho cây cam sành.

Nhiều diện tích cam sành bị nhiễm bệnh vàng lá Greening và Tristeza dẫn đến sinh trưởng, phát triển kém, dẫn đến cam bị chết, làm giảm diện tích sản xuất vùng cam.

Để khắc phục tình trạng này, anh Hà phải tìm mua thuốc để phun, chăm bón; trồng lại thay thế giống cam sành mới hoặc một số giống cây cam khác.

Anh Hà cho biết thêm, ngoài giống cây cam bị chết, người nông dân trồng cam sành còn phải hứng chịu việc thương hiệu cam sành đặc sản địa phương bị đánh tráo khiến giá cả trượt dốc.

Sản phẩm cam sành địa phương đang bị thế chân bởi hàng nhập khẩu từ Trung Quốc hoặc bị trà trộn, mạo danh từ các vùng khác.

Tình trạng này đã đẩy giá cam sành địa phương xuống mức rất thấp, chỉ còn trên dưới 10.000 đồng/kg, trong khi có những thời điểm giá quả cam sành từng chạm mốc từ 20.000 đến 40.000 đồng/kg.

Từ những vấn đề trên, anh Hà mong muốn các cơ quan chức năng quan tâm hỗ trợ người dân về vốn vay ưu đãi để tái đầu tư, chăm sóc cây cam; có giải pháp hỗ trợ người dân khôi phục lại giống cam sành đặc sản địa phương.

Đặc biệt là việc xây dựng thương hiệu sản phẩm cam sành theo hướng VietGAP, có mã truy xuất nguồn gốc; siết chặt việc sản phẩm cam sành nhập lậu đánh tráo thương hiệu cam sành ở Tuyên Quang...

Cam sành, với hương vị chua thanh, ngọt đậm đà và màu sắc bắt mắt, từ lâu cam sành “Hà Giang cũ” từ lâu vẫn được xem là một trong những loại cam ngon được xếp vào hàng đặc sản của Việt Nam, là loại cây ăn quả nổi bật, có thế mạnh và được đông đảo người dân ưa thích. Năm 2016, Cục Sở hữu trí tuệ đã cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm cam sành “Hà Giang cũ” nổi tiếng.

Cam sành Hà Giang có đặc điểm tròn hơi dẹt, vỏ sần sùi, lớp cùi phía trong dày hơn các loại quả khác cùng chi. Khi chín vỏ màu vàng cam, màu rất tươi. Cam có mùi thơm nhẹ, vị ngọt và pha giôn giốt chua. Tép cam mọng nước, màu vàng đỏ, nhiều múi, thích hợp để ép lấy nước hoặc có thể sử dụng trực tiếp sau khi bóc vỏ.

Cam sành có được danh tiếng và đặc thù như vậy là nhờ khu vực địa lý rất thích hợp với quá trình sinh trưởng của cây cam sành và kinh nghiệm tích lũy được của người dân trồng cam.

Cây cam sành có đặc tính ưa đất vùng núi với khí hậu mát mẻ. Khu vực địa lý là vùng thuộc phía nam tỉnh Hà Giang (cũ) có khí hậu ôn hòa, mưa nhiều, mát về mùa hè và không quá giá lạnh về mùa đông.

Cam sành được người dân trồng phân bố tập trung tại 38 xã, thuộc 3 huyện Bắc Quang, Quang Bình, Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang (cũ) nay là tỉnh Tuyên Quang.

Năm 2021, là thời kỳ phát triển đỉnh cao của cây cam sành, với tổng diện tích lên đến gần 7.100 ha. Trong đó, diện tích cho sản phẩm đạt hơn 5.000 ha, năng suất bình quân 119 tạ/ha, sản lượng trên 59.500 tấn, mang lại giá trị sản xuất hơn 1.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, từ năm 2021 đến nay, do sự suy thoái dinh dưỡng đất cùng các bệnh như: Nấm, tuyến trùng hại rễ, vàng lá, khô đầu cành bùng phát khiến cây cam sành chết hàng loạt.

Niên vụ 2024- 2025, cam sành chỉ còn 2.612 ha, sản lượng khoảng 27.340 tấn. Như vậy, chỉ trong 4 năm, diện tích cam sành của tỉnh Hà Giang cũ đã giảm gần 4.500 ha, kéo theo sản lượng giảm hơn 32 nghìn tấn.

×