Bình luận
0
Bây giờ, bời lời đỏ đã trở thành cây trồng phổ biến ở Gia Lai. Tuy nhiên, để thuần hóa loại cây rừng này là cả câu chuyện dài.
Giống bời lời đỏ thường mọc thành từng quần thể lớn, phát triển tốt trên hầu hết các loại chân đất, lại rất dễ trồng. Đây là loại cây không cần chăm sóc vun xới, không cần bón phân tưới nước, có độ tái sinh cao rất phù hợp với tập quán và năng lực của người dân bản địa Tây Nguyên.
Với bời lời đỏ, cứ đến chu kỳ khai thác là người ta lại hạ cây cạo vỏ, chỉ thời gian sau thì gốc phát mầm, cho thế hệ cây khác, cho chu kỳ kinh doanh tiếp theo mà không phải mất công trồng mới. Vỏ bán, thân cây bán, đến cành lá cũng bán được mà thu về tiền. Nghĩa là bời lời đỏ sau khi thu hoạch không bỏ đi bất cứ thứ gì.
Cây bời lời, ngoài lợi ích kinh tế còn có lợi ích môi sinh, che mát buôn làng, cải thiện sinh cảnh, giữ ẩm cho đất...
Dễ trồng là vậy, lợi ích là vậy, nhưng trở về với làng nó cũng phải trải qua một quá trình không ít gian nan bầm dập. Người đầu tiên đưa cây bời lời đỏ về trồng trong làng là một người đàn ông dân tộc Bahnar ở xã Lơ Pang (huyện Mang Yang), tên là H’Mêch.
Thường ngày, ông thấy cây bời lời có 2 loại: bời lời trắng và bời lời đỏ. Cây bời lời đỏ lên cao thẳng, ít cành, mọc nhanh, tạo thành quần thể. Đó là giống bời lời đọt đỏ, lá thuôn dài. Cây bời lời trắng thì cành lá sum suê, mọc độc lập mỗi cây một vùng.
Bời lời trắng đọt xanh, lá to tròn bầu, chậm lớn. Một dạo, thấy người Kinh vào rừng sâu cạo vỏ bời lời, rồi thu mua vỏ khô, nhiều người Bahnar thấy việc lột vỏ cây rừng có tiền cũng vào cuộc.
![Trồng cây lạ, cả làng sợ Yàng trách phạt, nay thành "cây thần kỳ" kiếm bộn tiền ở vùng đất này của Gia Lai - Ảnh 2.](https://danviet.ex-cdn.com/files/f1/296231569849192448/2022/6/23/images3157717ngidnxiakhilhuynchpahccancanhtrngbili-1656002220021-16560022205941835379708.jpg "Trồng cây lạ, cả làng sợ Yàng trách phạt, nay thành "cây thần kỳ" kiếm bộn tiền ở vùng đất này của Gia Lai - Ảnh 2.")
Người dân xã Ia Khươl (huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai) trồng cây bời lời đỏ trong vườn nhà. Ảnh: C.T.V
Gặp vùng bời lời, người thu hái phải hạ cả một quần thể mang tính tàn sát, lột lấy vỏ, vứt bỏ cây giữa rừng cho mục. Bời lời rừng cũng không nhiều, phải đi quá xa rất vất vả. Rồi chặt mãi, có lúc bời lời rừng cũng hết. Ông H’Mêch thấy việc làm có tiền đấy, nhưng phá hại cây rừng quá, lại lãng phí quá. Ông nảy ra ý tưởng đưa giống cây này về làng!
Lơ Pang và 5 xã Đông sông Ayun là vùng đất bazan bằng phẳng, đất rộng người thưa. Xưa nay, người dân chỉ quen trồng lúa rẫy, mì, bắp, tất cả đều là giống cũ, đủ cái ăn, nhưng không có tiền tiêu.
Nhà H’Mêch có vườn rộng, ông lẳng lặng đưa cây bời lời về trồng. Hồi ấy, chưa ai biết ươm bầu giống, muốn trồng bời lời chỉ có cách nhổ cây con từ rừng trong mùa mưa hoặc lấy hạt từ cây trong mùa chín rụng đem về gieo trực tiếp.
Khi vườn của ông H’Mêch đã mọc xanh dày kín những cây bời lời đỏ, dân làng mới ngớ ra. Làng thấy việc trồng cây lạ thì rất sợ Yàng quở phạt. Cả làng cương quyết phạt vạ H’Mêch để tạ lỗi với Yàng. Ý định trồng bời lời của H’Mêch coi như thất bại.
Người Tây Nguyên, đặc biệt là người Bahnar từ xa xưa sống theo truyền thống từ tổ tiên truyền lại. Họ rất coi trọng nếp cũ, tục cũ. Chẳng ai dám phá bỏ. Chẳng ai dám làm trái. Chẳng ai dám chống lại! Kẻ làm sai với tổ tiên sẽ bị Yàng trừng phạt. Hơn nữa xưa nay, làng Bahnar thường cư trú ven các sườn đồi, bãi trống quang đãng. Trong vườn không có bóng cây để đề phòng thú dữ và mòng muỗi ẩn nấp.
Việc trồng bời lời đỏ mãi đến khi ông Y Bliu (làng Chưp, xã Lơ Pang) lúc ấy là Chủ tịch UBND xã vào cuộc mới thành công. Ông Y Bliu trăn trở: Đây là cây cho tiền. Nó là cây rừng, cây dễ trồng, lại cho ăn lâu dài, đưa về được làng là có tiền, giàu có, phải quyết tâm làm cho bằng được, để người Bahnar thấy. Ông tin rồi dân làng sẽ hiểu, sớm muộn cũng làm theo!
Đến lượt ông Y Mik (làng Roh, xã Lơ Pang, nguyên là cán bộ kháng chiến) trồng hẳn 2 ha thì cây bời lời thực sự được khẳng định. Cây bời lời mọc lên xanh tốt như rừng.
Chỉ mấy năm sau, thấy nguồn thu từ vườn bời lời đỏ của ông Y Mik quá lớn, ai cũng thèm, ai cũng muốn. Thế là ước mơ của ông H’Mêch ngày nào có cơ hội thành hiện thực. Xã Lơ Pang trồng bời lời, Kon Thụp trồng bời lời, rồi các xã Đê Ar, Kon Chiêng, Đak Trôi cũng trồng bời lời. Cả vùng 5 xã Đông sông Ayun nghèo khó rần rần đua nhau trồng bời lời.
Cũng từ đây, cây bời lời như một phát kiến của “nền kinh tế vườn”. Nó như một cây trồng thần diệu giúp xóa đói giảm nghèo, phủ xanh đất trống đồi núi trọc. Nó là cây của Chương trình 327, cây của Chương trình 135... Các trung tâm nghiên cứu cây lâm nghiệp, rồi các vườn ươm bắt đầu xây dựng quy trình thu hái hạt, ươm bầu cây giống bời lời đỏ. Nhiều nhà vườn ở thành phố mọc lên thu bộn tiền bởi giống cây bời lời giai đoạn đang lên ngôi.
Được Nhà nước hỗ trợ cây giống ươm bầu, hướng dẫn kỹ thuật, nông dân các làng tận dụng đất vườn bất cứ chỗ nào trống là cắm cây bời lời xuống, cho xanh làng mát nhà, quên đi mấy năm lại cho một khoản tiền kha khá! Người dân tộc thiểu số Tây Nguyên coi như một cơ hội thoát nghèo!
Cây bời lời đỏ đã gắn với vườn định cư trên toàn tỉnh, phát triển sang cả các tỉnh lân cận. Ở tỉnh Gia Lai ngày nay, huyện trồng nhiều bời lời nhất là Chư Păh, nơi có diện tích bời lời vượt xa 5 xã Đông sông Ayun, mảnh đất khai nguyên ra giống cây thần kỳ ấy!
Phiên 13/2 chứng kiến nhóm bất động sản phân hóa mạnh. Dù không còn “nổi sóng”, chỉ số ngành vẫn nhích 0,36%, trong khi VN-Index bất ngờ bật tăng 10 điểm vào phút cuối trước kỳ nghỉ Tết.
Chia sẻ
Cảnh sát liên bang Bỉ đã tiến hành khám xét một số tòa nhà của Ủy ban châu Âu hôm thứ Năm 12/2, trong khuôn khổ cuộc điều tra về các nghi vấn bất thường liên quan đến những giao dịch bất động sản được thực hiện trong năm 2024.
Chia sẻ
Theo thông báo của Thành ủy Hà Nội, ông Nguyễn Trọng Đông, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, thôi đảm nhiệm chức danh Phó Bí thư Thành ủy phụ trách xây dựng tổ chức cơ sở đảng để giữ chức Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội.
Chia sẻ
Trong khi phần lớn gameshow đẩy cao nhịp dựng, kịch tính hóa tình huống để cạnh tranh với nền tảng số, show "Gia đình Haha" xuất hiện vào năm 2025 như một lựa chọn đi ngược dòng, nhưng lại chạm đúng vào mạch cảm xúc của đông đảo khán giả.
Chia sẻ
Mới đây, trong cuộc gặp gỡ viễn diễn viên Phi Phụng và Phương Dung, vợ ca sĩ Tô Thanh Phương khiến nhiều người xót xa khi nghẹn ngào chia sẻ tình trạng sức khỏe nghiêm trọng của chồng.
Chia sẻ
Giữa dòng xe hối hả cận Tết, hình ảnh CSGT túc trực ngày đêm, trao nước, sữa, bánh mì…, hướng dẫn từng lượt xe đã tiếp thêm sự yên tâm cho người dân trên đường về quê sum họp với gia đình.
Chia sẻ
Phòng Cảnh sát Kinh tế (Công an tỉnh Thái Nguyên) vừa đấu tranh triệt phá một đường dây nhập lậu xe mô tô phân khối lớn.
Chia sẻ
Một ngày sau khi các nhân viên y tế tại Trung tâm Y tế khu vực Phước Long, tỉnh Cà Mau phát trực tiếp trên mạng xã hội tuyên bố không trực trong những ngày Tết nếu không được chi trả lương, ngành chức năng tỉnh này đã chi hơn 8,7 tỷ đồng để chi trả lương và các chế độ theo quy định.
Chia sẻ
Tiến Linh vừa có nghĩa cử đẹp khi gửi tặng Đông Á Thanh Hóa 50 triệu đồng và người hâm mộ của đội bóng này đã có những bình luận vừa cảm xúc, vừa mang tính hài hước liên quan đến chân sút của CLB Công an TP.HCM.
Chia sẻ
Mới đây, một vụ việc "thật như đùa" của một gia đình đã xảy ra trên đường về quê Thanh Hóa ăn Tết Nguyên đán 2026, gây xôn xao mạng xã hội.
Chia sẻ
Gần 5 năm sau khi xin ra khỏi ngành để tố cáo tiêu cực tại Công an quận Đồ Sơn (cũ), TP. Hải Phòng, cựu thiếu tá Công an Trịnh Văn Khoa đã bắt đầu cuộc sống mới với cơ sở chế biến suất ăn cho công nhân, tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương.
Chia sẻ
Năm nay, ngày Valentine 14/2 rơi vào 27 Tết Nguyên đán. Khi nhiều người bắt đầu dọn dẹp nhà cửa, tất bật hoàn thành công việc cuối năm hoặc chuẩn bị về quê, không khí ngày lễ này vì thế cũng trầm lắng hơn so với mọi năm.
Chia sẻ
Trong căn phòng trọ ven đường Trần Vỹ (phường Phú Diễn, Hà Nội), anh P.M.T một nhân viên văn phòng ngồi lặng bên chiếc điện thoại cũ, anh vừa trải qua ác mộng sau khi bấm vào ứng dụng vay 3,5 triệu đồng lúc túng thiếu.
Chia sẻ
TP Hà Nội thống nhất lập danh sách 39 người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và 205 người ứng cử đại biểu HĐND TP Hà Nội nhiệm kỳ 2026-2031; không có trường hợp tự ứng cử.
Chia sẻ
Những người thân cận với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky lo ngại rằng Kiev đang bỏ lỡ "cơ hội vàng", và đất nước sẽ phải gánh chịu hậu quả của cuộc chiến với Nga trong nhiều năm tới nếu không đạt được thỏa thuận dàn xếp vào mùa xuân này - theo tạp chí Mỹ The Atlantic.
Chia sẻ
Dây chuyền sản xuất pháo hoa của Nhà máy Z121 đang vận hành hết công suất, để kịp tung ra thị trường 12 triệu giàn pháo hoa phục vụ nhân dân, gấp đôi sản lượng so với năm ngoái.
Chia sẻ
Tổng Bí thư Tô Lâm bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc công lao to lớn của Thủ tướng Chính phủ Phạm Văn Đồng, người học trò xuất sắc, người đồng chí tin cậy, gần gũi của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Chia sẻ
Tại nhiều khu vực ở Hà Nội, theo ghi nhận của PV Dân Việt ngày 26 Tết, giá rửa xe máy, ô tô tăng gần 3 lần so với ngày thường. Thợ rửa xe không có phút nghỉ tay ăn cơm trưa. Mức giá này dự kiến sẽ còn tiếp tục tăng trong 1, 2 ngày tới.
Chia sẻ
Tiềm năng doanh thu tiền tỷ là mô hình liên kết trồng khoai tây trắng trên đất vụ Đông của chị Trần Thị Lê ở xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn (địa phận huyện Hữu Lũng trước đây). Giống khoai tây này trời rét cây càng mọc tốt um, cuối vụ đào lên toàn củ to bự...
Chia sẻ
Giá vàng hôm nay trưa 13/2, vàng SJC và nhẫn đồng loạt giảm mạnh. Người dân vẫn xếp hàng dài mua vàng, trong khi, nhà vàng giới hạn bán ra.
Chia sẻ
Tiền đạo Lê Minh Bình là cầu thủ trường thành từ lò đào tạo HAGL và hiện đang khoác áo Becamex TP.HCM.
Chia sẻ
Những ngày cận Tết Nguyên đán, làng cá nướng Thạch Kim (xã Lộc Hà, Hà Tĩnh) rực lửa từ tinh mơ đến khuya muộn. Hơn 40 hộ dân tất bật làm việc tới 16 tiếng mỗi ngày, kịp hoàn thành cả nghìn đơn hàng cá nướng phục vụ thị trường cuối năm.
Chia sẻ
Ngày 26 tháng Chạp, người dân TP.HCM bắt đầu rời Thành phố về quê ăn Tết Bính Ngọ 2026, khiến các cửa ngõ, bến xe đông đúc, giao thông nhiều nơi ùn ứ.
Chia sẻ
Thời gian trôi như dòng sông bất tận. Ký ức mỗi người cứ đầy thêm bao kỷ niệm buồn vui. Một sớm đi chợ Đằng Lâm (Hải Phòng), gặp bà lão bán rau tập tàng ngay rìa đường (rau tập tàng gồm các loại rau khác nhau, trong đó có rau dại), tôi như gặp lại một phần ký ức tuổi thơ ngọt ngào.
Chia sẻ
Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình vừa thông báo lịch hoạt động của các khu, điểm du lịch trên địa bàn trong dịp Tết Nguyên đán 2026. Đáng chú ý, nhiều địa danh nổi tiếng như: Tràng An, Tuyệt Tịnh Cốc sẽ tạm dừng đón khách trong hai ngày quan trọng nhất của kỳ nghỉ.
Chia sẻ
Cuối năm, nhiều gia đình thực hiện lễ tảo mộ, tạ mộ để tri ân tổ tiên và chuẩn bị đón Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ nghi lễ.
Chia sẻ
Vị tướng nào trong Tam quốc diễn nghĩa đã khiến Quan Vũ, Trương Phi bị trấn áp, Mã Siêu cũng phải nể phục?
Chia sẻ
Những ngày Tết Bính Ngọ, Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) sẽ phát hàng loạt chương trình đặc sắc, mang đến một “đại tiệc Tết” rực rỡ.
Chia sẻ
Một bé gái 10 tuổi ở Trung Quốc được mệnh danh là “thiên tài đầu tư” nhờ quyết định dùng tiền lì xì mua vàng từ 3 năm trước, thời điểm giá vàng còn ở mức thấp.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Hà Nội hôm nay 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Phạm Đức Long
