Trùm ma túy khét tiếng bị Mỹ truy nã gắt gao bị tiêu diệt thổi bùng bạo lực, đốt phá ở Mexico

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng này được xem là đòn giáng mạnh nhất vào các băng đảng ma túy trong một thập kỷ qua, đồng thời châm ngòi cho làn sóng bạo lực, đốt xe và phong tỏa đường sá trên diện rộng khắp Mexico.

Đòn giáng lớn nhất kể từ thời “El Chapo”

Theo thông tin từ quân đội Mexico, Nemesio Oseguera Cervantes – thủ lĩnh băng đảng Jalisco New Generation Cartel (CJNG) – đã bị bắn trong cuộc đối đầu khi lực lượng đặc nhiệm Mexico tìm cách bắt giữ ông ta ở bang Jalisco.

Đây là vụ triệt hạ có tầm ảnh hưởng lớn nhất kể từ khi trùm Sinaloa Joaquín “El Chapo” Guzman bị bắt lại cách đây 10 năm.

Ngay sau khi “El Mencho” bị tiêu diệt, các tay súng cartel đã phản ứng bằng một chiến dịch bạo lực trên toàn quốc: xe bị đốt chặn đường tại 20/32 bang, khói bốc lên dày đặc ở nhiều thành phố. Tại Guadalajara – thành phố lớn thứ hai Mexico và là thủ phủ bang Jalisco – người dân đóng cửa cố thủ trong nhà. Nhiều bang phải cho học sinh nghỉ học vào thứ Hai, lực lượng an ninh được đặt trong tình trạng báo động cao. Guatemala thậm chí tăng cường an ninh dọc biên giới với Mexico.

Vụ việc cũng có thể giúp chính phủ Mexico ghi điểm với chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, vốn gây sức ép mạnh mẽ, đe dọa áp thuế hoặc hành động quân sự đơn phương nếu Mexico không đạt kết quả rõ ràng trong cuộc chiến chống cartel.

Tuy nhiên, tác động dài hạn đối với tình hình an ninh Mexico vẫn chưa rõ ràng.

“El Mencho” là ai?

Nemesio Oseguera Cervantes, biệt danh “El Mencho”, 59 tuổi, quê ở bang Michoacán miền tây Mexico. El Mencho thạm gia các băng đảng tội phạm có tổ chức ít nhất ba thập kỷ.

Năm 1994, ông ta bị xét xử tại Mỹ vì tội buôn heroin và ngồi tù ba năm. Sau khi trở về Mexico, El Mencho nhanh chóng thăng tiến trong thế giới ngầm buôn ma túy.

Khoảng năm 2009, El Mencho thành lập Jalisco New Generation Cartel (CJNG) – tổ chức tội phạm phát triển nhanh nhất Mexico. Cartel này vận chuyển cocaine, methamphetamine, fentanyl và cả người di cư sang Mỹ, đồng thời nổi tiếng vì mức độ bạo lực “đổi mới” với việc sử dụng drone và thiết bị nổ tự chế.

CJNG từng bắn hạ trực thăng quân sự Mexico năm 2015 và thực hiện một vụ ám sát táo bạo nhưng bất thành nhằm vào cảnh sát trưởng Mexico City – người hiện là Bộ trưởng An ninh Liên bang.

Băng đảng này còn tích cực tuyển mộ qua mạng, đồng thời kiếm tiền từ trộm nhiên liệu, tống tiền và lừa đảo bất động sản nghỉ dưỡng.

Chiến dịch tiêu diệt diễn ra thế nào?

Bộ Quốc phòng Mexico cho biết, quân đội đã mở chiến dịch ở phía nam bang Jalisco, với sự tham gia của Không quân và lực lượng đặc nhiệm.

Các tay súng CJNG phản công dữ dội. Trong cuộc đụng độ, bốn thành viên cartel bị tiêu diệt, ba người bị thương – trong đó có “El Mencho”. Tên trùm sau đó tử vong khi đang được vận chuyển bằng đường không về thủ đô.

Ba binh sĩ Mexico bị thương và hai người bị bắt giữ. Tại hiện trường, lực lượng chức năng thu giữ các bệ phóng rocket có khả năng bắn hạ máy bay và phá hủy xe bọc thép.

Mỹ và Mexico cho biết hợp tác tình báo song phương đã góp phần dẫn đến chiến dịch này. “El Mencho” đang đối mặt với nhiều cáo trạng tại Mỹ, và Bộ Ngoại giao Mỹ treo thưởng 15 triệu USD cho thông tin giúp bắt giữ ông ta. Chính quyền Trump đã liệt CJNG cùng nhiều cartel khác vào danh sách tổ chức khủng bố nước ngoài từ một năm trước.

Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Christopher Landau ca ngợi chiến dịch, cho rằng “người tốt mạnh hơn kẻ xấu”.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Giới phân tích cho rằng việc tiêu diệt “El Mencho” là thông điệp mạnh mẽ gửi tới Washington rằng Mexico đang hành động quyết liệt.

Tuy nhiên, câu hỏi lớn là ai sẽ kế nhiệm ông ta – và liệu một cá nhân nào có thể thay thế vai trò thống trị tuyệt đối của ông hay không.

Theo Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA), CJNG hiện diện tại ít nhất 21 bang Mexico và hoạt động ở gần như toàn bộ nước Mỹ, đồng thời là tổ chức toàn cầu. Sự mất mát của lãnh đạo có thể ảnh hưởng vượt ra ngoài biên giới Mexico.

“El Mencho kiểm soát mọi thứ, giống như một nhà độc tài của một quốc gia”, cựu quan chức DEA Mike Vigil nhận định.

Sự ra đi của ông trùm này có thể làm chậm đà mở rộng của CJNG và khiến cartel này tạm thời suy yếu trước đối thủ truyền kiếp là Sinaloa Cartel. Tuy nhiên, Sinaloa cũng đang chìm trong cuộc tranh giành quyền lực nội bộ giữa các con trai của “El Chapo” và phe trung thành với Ismael “El Mayo” Zambada – người hiện bị giam giữ tại Mỹ.

Các chuyên gia cảnh báo, nếu người thân của “El Mencho” lên nắm quyền, bạo lực có thể tiếp diễn. Nhưng nếu phe khác tiếp quản, họ có thể chọn chiến lược kín tiếng hơn để ổn định hoạt động.

Kịch bản tồi tệ nhất là cartel chuyển sang chiến thuật khủng bố ma túy – đánh bom xe, ám sát và tấn công máy bay – tương tự Colombia những năm 1990.

Dù vậy, nhiều nhà phân tích cho rằng đây là “cơ hội vàng” để Mexico và Mỹ tăng cường phối hợp tình báo và mở một cuộc tấn công toàn diện nhằm vào các cartel, trước khi chúng kịp tái cấu trúc quyền lực.

×