Từ vụ du khách mất tích ở Cúc Phương: Cảnh báo những vụ tai nạn đáng tiếc từ du lịch mạo hiểm

Cảnh báo những vụ tai nạn đáng tiếc từ du lịch mạo hiểm

Chiều 19/8, lực lượng tìm kiếm đã tìm thấy thi thể anh Nguyễn Quốc Mạnh (33 tuổi, quê xã Nam Sách, Hải Phòng) ở lưng chừng núi, phía sau động Sơn Cung, thuộc Vườn quốc gia Cúc Phương sau 6 ngày mất tích.

Thi thể anh Mạnh có một số thương tích, nằm cách cửa động Sơn Cung - nơi anh bỏ lại balô và vật dụng cá nhân, khoảng 500 m. Vị trí này nằm ở lưng chừng núi phía sau động, địa hình hiểm trở, thuộc vùng lõi Vườn quốc gia Cúc Phương. Do địa hình phức tạp nên dự kiến phải mất nhiều giờ mới có thể đưa thi thể ra khỏi hiện trường.

Theo người thân cho biết, anh là con thứ hai trong gia đình, chưa có vợ con, đam mê du lịch, từng nhiều lần đi rừng. Tốt nghiệp Đại học Bách khoa, anh hiện làm kỹ sư cho một tập đoàn ôtô lớn của nước ngoài. Dịp này công ty cho nghỉ một tuần nên anh đến Cúc Phương tham quan.

Trước khi đi Cúc Phương, anh không thông báo cho người thân song nhắn cho bạn bè biết kế hoạch. Anh dự kiến có hai người đồng hành nhưng họ bận việc nên anh một mình khám phá khu rừng và gặp nạn.

Theo đại diện Vườn quốc gia Cúc Phương, chiều 13/8, anh Mạnh, đến khu Bống - cách cổng vườn gần 20 km, thuê phòng nghỉ qua đêm. Sáng 14/8, anh tham quan cây chò chỉ nghìn năm, cách chỗ nghỉ khoảng 3 km. Trên đường, anh ghé động Sơn Cung, để lại balô tại cửa động. Chiều cùng ngày, nhóm du khách đi ngang qua phát hiện balô, giấy tờ tùy thân và điện thoại của anh Mạnh nên đã chụp ảnh và báo cho cơ quan chức năng.

Lãnh đạo Vườn quốc gia Cúc Phương nhận định khả năng sau khi tham quan động, lúc quay trở ra anh Mạnh đã nhầm lối. Cửa hang động Sơn Cung hình chữ V, thấp và tối, trong khi phía "cổng trời" có ánh sáng nên anh có thể đi theo hướng này ra ngoài và lạc sâu trong rừng.

Trao đổi với PV Dân Việt, PGS.TS Bùi Hoài Sơn – Uỷ viên Thường trực Uỷ ban Văn hoá, Giáo dục của Quốc hội cho hay, trong dòng chảy sôi động của đời sống hiện đại, khi con người ngày càng khao khát những trải nghiệm vượt khỏi giới hạn quen thuộc, du lịch mạo hiểm đã trở thành một cánh cửa hấp dẫn, mở ra những cung bậc cảm xúc mới mẻ, dữ dội và đầy mê hoặc.

Theo ông Sơn, Việt Nam – với những dãy núi hiểm trở, hệ thống hang động kỳ vĩ, những thác nước hùng vĩ, rừng nguyên sinh rậm rạp và đường bờ biển trải dài hoang sơ – đang sở hữu một “kho báu tự nhiên” lý tưởng để phát triển loại hình du lịch mạo hiểm đầy thách thức nhưng cũng vô cùng tiềm năng này. Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội rộng mở là những hồi chuông cảnh tỉnh từ các vụ tai nạn đáng tiếc gần đây.

“Câu chuyện phát triển du lịch mạo hiểm ở Việt Nam, vì thế, không chỉ là chuyện của ngành du lịch, mà còn là thước đo của trách nhiệm, của tư duy làm du lịch chuyên nghiệp, nhân văn và bền vững. Du lịch mạo hiểm không phải là khái niệm mới trên thế giới. Từ nhiều thập kỷ qua, những hoạt động như leo núi, trekking xuyên rừng, dù lượn, lặn biển, khám phá hang động, trượt thác… đã tạo nên sức hút đặc biệt với hàng triệu du khách quốc tế. Loại hình này không chỉ giúp người tham gia rèn luyện thể chất, chinh phục thử thách, mà còn là hành trình khám phá bản thân và hòa mình vào thiên nhiên nguyên sơ”, ông Sơn cho hay.

Du lịch mạo hiểm ở Việt Nam: Đánh thức đam mê, thắp sáng trách nhiệm

Ông Sơn cho rằng, tại Việt Nam, vài năm gần đây, du lịch mạo hiểm không còn là sân chơi của riêng khách nước ngoài hay những người chuyên nghiệp. Giới trẻ Việt Nam, với tinh thần ưa khám phá, đang ngày càng tìm đến những điểm đến hoang dã, những tour du lịch “lên rừng, xuống biển” để tìm kiếm sự tự do, cảm giác vượt giới hạn và những bức ảnh đầy cảm hứng. Đó là dấu hiệu cho thấy xu hướng du lịch đang dịch chuyển mạnh mẽ từ “thụ động” sang “chủ động”, từ “ngắm nhìn” sang “trải nghiệm”.

“Không phải ngẫu nhiên mà các điểm đến như Vườn quốc gia Cúc Phương, Tà Xùa, Tà Năng – Phan Dũng, Bạch Mộc Lương Tử, Tà Chì Nhù, hang Sơn Đoòng, hang Én, thác K50, núi Chứa Chan, hay suối Yến – nơi có những cung đường dốc đứng, những đêm cắm trại giữa rừng, những con suối đá ngầm cuồn cuộn – lại trở thành ‘thánh địa’ của dân mê du lịch mạo hiểm.

Mỗi bước chân vượt núi, mỗi lần trượt thác hay lặn biển là một lần du khách được sống trọn vẹn trong hiện tại, gạt bỏ những ồn ào, mệt mỏi nơi phố thị. Ở đó, thiên nhiên không chỉ là khung cảnh mà là bạn đồng hành, là thử thách, là nơi thử thách giới hạn sức chịu đựng, lòng kiên trì và ý chí sinh tồn. Những trải nghiệm ấy, không thể có được trong những chuyến du lịch nghỉ dưỡng thông thường”, ông Sơn nhận định.

Chính bởi sự đặc thù của loại hình này, ông Sơn cho rằng yêu cầu về an toàn, hướng dẫn chuyên nghiệp, trang thiết bị, bảo hiểm, và quy trình tổ chức phải được đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, thực tế tại Việt Nam vẫn đang bộc lộ nhiều bất cập. Một số vụ tai nạn xảy ra gần đây từ tai nạn khi leo núi, trekking, trượt thác, đến tai nạn khi khám phá hang động không chỉ khiến dư luận bàng hoàng mà còn làm dấy lên những lo ngại về sự thiếu chuẩn hóa và kiểm soát trong tổ chức loại hình du lịch rủi ro cao này.

“Câu chuyện của du khách mất tích ở Cúc Phương, nữ du khách gặp nạn khi khám phá thác nước ở Lâm Đồng, hay vụ việc du khách tử vong trong hành trình trekking tại cung Tà Năng – Phan Dũng là những hồi chuông đau xót. Trong đó, nhiều nguyên nhân đến từ việc các tour được tổ chức bởi những đơn vị thiếu chuyên nghiệp, không có thiết bị cứu hộ, không có người dẫn đường được đào tạo bài bản hoặc không kiểm tra điều kiện thời tiết, sức khỏe khách trước khi khởi hành.

Có những người vì quá chủ quan, quá đam mê phiêu lưu mà mạo hiểm cả mạng sống của mình và những người khác. Những sự việc ấy không chỉ cướp đi sinh mạng, làm tan vỡ những giấc mơ mà còn gây tổn hại đến hình ảnh điểm đến, khiến du lịch mạo hiểm mang tiếng xấu, mất đi niềm tin từ du khách”, ông Sơn nhấn mạnh.

Từ câu chuyện trên, PGS Bùi Hoài Sơn cho rằng, không vì thế mà chúng ta nên lo ngại hay né tránh du lịch mạo hiểm. Thay vào đó, đây chính là cơ hội để Việt Nam nhìn lại một cách nghiêm túc về mô hình tổ chức, cơ chế pháp lý và các tiêu chuẩn an toàn trong phát triển loại hình du lịch đầy tiềm năng này. Câu hỏi đặt ra không phải là “có nên phát triển du lịch mạo hiểm không?” mà là “phát triển thế nào cho đúng, cho an toàn, cho bền vững?”.

“Trên thực tế, du lịch mạo hiểm nếu được tổ chức bài bản có thể trở thành ‘mỏ vàng’ cho kinh tế địa phương, nhất là các vùng sâu, vùng xa, nơi có địa hình núi non, rừng nguyên sinh và cảnh quan đặc sắc. Những tour trekking ở Tà Năng – Phan Dũng, khám phá hang Sơn Đoòng, đạp xe xuyên rừng Cúc Phương hay leo núi Bạch Mộc Lương Tử đã tạo ra hàng ngàn việc làm cho người dân bản địa: từ porter, nấu ăn, làm homestay, đến bán đồ lưu niệm.

Tại Quảng Bình, loại hình du lịch khám phá hang động không chỉ giúp quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới mà còn đóng góp lớn cho ngân sách tỉnh, trở thành một thương hiệu riêng biệt của vùng đất này. Rõ ràng, nếu có tầm nhìn dài hạn và quản lý hiệu quả, du lịch mạo hiểm hoàn toàn có thể song hành giữa phát triển kinh tế, bảo tồn môi trường và bảo đảm an toàn cho du khách”, ông Sơn đánh giá.

Để làm được điều đó, theo ông Sơn, Việt Nam cần sớm ban hành bộ quy chuẩn riêng cho du lịch mạo hiểm như nhiều quốc gia đã làm. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần phối hợp với các địa phương, các hiệp hội du lịch, chuyên gia an toàn, lực lượng cứu hộ… để xây dựng tiêu chí cụ thể cho từng loại hình như trekking, leo núi, trượt thác, lặn biển, khám phá hang động…

“Mỗi tour mạo hiểm cần được cấp phép rõ ràng, có bảo hiểm trách nhiệm dân sự, có kiểm tra sức khỏe du khách, có đội ngũ hướng dẫn viên được cấp chứng chỉ. Đồng thời, cần có chế tài nghiêm khắc với những tổ chức không phép, hoạt động trái quy định, bất chấp điều kiện thời tiết để giữ uy tín cho ngành du lịch và đảm bảo tính mạng con người”, ông Sơn nêu quan điểm.

Bên cạnh đó, cũng không thể bỏ qua vai trò của chính du khách. Trong kỷ nguyên số, nơi mỗi bức ảnh được chia sẻ có thể lan tỏa đến hàng triệu người, nhiều bạn trẻ có xu hướng chạy theo trào lưu mà chưa chuẩn bị kỹ kỹ năng sinh tồn, thể lực, hiểu biết về địa hình hay các kỹ thuật ứng phó khi gặp nguy hiểm.

“Du lịch mạo hiểm không phải là cuộc dạo chơi ngẫu hứng, mà là một cuộc hành trình được tính toán kỹ lưỡng, nơi từng đôi giày, từng viên đá, từng dòng nước đều có thể trở thành thử thách. Vì vậy, người tham gia cần được tập huấn trước, cần ý thức được giới hạn bản thân và quan trọng nhất là biết tôn trọng thiên nhiên – nơi họ đang bước vào như một vị khách.

Đây cũng là lúc chúng ta cần nhấn mạnh lại triết lý phát triển du lịch bền vững: du lịch không thể chỉ vì lợi nhuận, mà trước tiên phải vì con người. Mỗi con đường mòn dẫn đến một đỉnh núi, mỗi dòng suối chảy qua khu rừng, mỗi hang động trong lòng đất là di sản của tự nhiên, là không gian văn hóa, tâm linh và sinh thái của cộng đồng. Việc khai thác du lịch phải song hành với gìn giữ, với giáo dục và lan tỏa lối sống tích cực, yêu thiên nhiên và tôn trọng sự sống. Trong hành trình khám phá thiên nhiên, chúng ta không phải là người chinh phục, mà là người bạn đồng hành”, ông Sơn nói.

Chúng ta hãy đừng quên rằng, trong những bước chân lấm bùn, trong những vết thương sau một cú ngã, trong giây phút tim đập mạnh giữa thiên nhiên hùng vĩ, là một phần tuổi trẻ của mỗi người được đánh thức, là khát khao sống trọn vẹn với đam mê, là ký ức không thể quên của những ai từng dám “sống khác”. Du lịch mạo hiểm vì thế không chỉ là một sản phẩm du lịch, mà còn là một biểu tượng của khát vọng, của bản lĩnh, của sự giao hòa giữa con người và thiên nhiên.

“Việt Nam với tiềm năng phong phú và con người giàu đam mê hoàn toàn có thể trở thành điểm đến lý tưởng của du lịch mạo hiểm trong khu vực và thế giới. Nhưng để điều đó trở thành hiện thực, mỗi bước chân phải được bảo vệ bằng luật pháp, mỗi trải nghiệm phải được dẫn dắt bởi trách nhiệm, và mỗi lời mời gọi từ thiên nhiên phải được lắng nghe bằng cả trái tim của những người làm du lịch có tâm, có tầm.

Và khi đó, du lịch mạo hiểm ở Việt Nam không chỉ là cuộc chơi của những trái tim quả cảm, mà sẽ là minh chứng cho một đất nước dám nghĩ lớn, làm mạnh, phát triển bằng chính vẻ đẹp hoang sơ và khát vọng sống sâu sắc của con người. Một hành trình mạo hiểm, nhưng không hề liều lĩnh mà là bản hòa ca giữa đam mê và trí tuệ, giữa phiêu lưu và trách nhiệm, giữa tự nhiên và con người”, ông Sơn chia sẻ thêm.

×