Bình luận
0
Theo các tài liệu lịch sử, Hoàng Ngũ Phúc (Hoàng Đình Việp) sinh năm 1713. Ông có nhiều công lao nên được triều đình Lê - Trịnh (thế kỷ XVIII) rất trọng dụng. Cuộc đời, sự nghiệp của ông là tấm gương tiêu biểu cho tinh thần tận trung, tận hiếu. Đáng nói, dưới triều Nguyễn - một vương triều đã từng bị Việp Quận công đem quân tiễu phạt nhiều phen tan tác, nhưng sau khi lập lại cơ đồ, nhà Nguyễn đã bỏ qua mối tư oán mà coi ông là bậc trung thần đáng để noi theo khi phong ông là “Thượng đẳng phúc thần” để muôn đời con cháu thờ phụng.
Đúng như tác giả Hà Duy Biển, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam đã nhận định “Ba quân dễ kiếm, một tướng khó tìm”. Nhìn khắp lịch sử Việt Nam thế kỷ XVIII, cho đến trước khi khởi nghĩa nông dân Tây Sơn trở thành phong trào dân tộc, Việp Quận công Hoàng Ngũ Phúc là một trong những võ tướng nổi bật bậc nhất, cả về tài năng quân sự, vai trò, vị trí trong triều đình Lê – Trịnh cũng như những chiến công của ông trên chiến trường”.
Các tài liệu đều chép rằng, cha mẹ qua đời sớm, Hoàng Ngũ Phúc được một vị quan trong vùng là Hiển Quận công Dương Quốc Cơ (người làng Vân Cốc) nhận làm con nuôi, cho ăn học chu đáo. Khi đến tuổi thành niên, ông được nhập cung làm hoạn quan. Đến đầu năm Cảnh Hưng (1740), ông giữ chức Tả thiếu giám, tước Việp Trung hầu, sau được thăng chức Nội sai Hình phiên. Ít năm sau được giao trọng trách Thống lĩnh quân cơ đạo và trở thành một trong những trọng tướng của thời Hậu Lê. Bước ngoặt trong cuộc đời làm quan của Hoàng Ngũ Phúc được đánh dấu bằng sự kiện năm 1743, khi ông dâng lên Minh đô vương Trịnh Doanh 12 điều về quân pháp. Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú chép rằng: “Năm thứ 4 đời Cảnh Hưng, Hoàng Ngũ Phúc dâng 12 điều về quân pháp, được chúa cho thi hành. Đây là những điều ông nghiền ngẫm trong thời gian ở trong cung, được biết và hiểu rõ nội tình và những sóng gió của triều đình Lê – Trịnh đang phải đối mặt.
Rất tiếc tới nay 12 điều quân pháp mà Hoàng Ngũ Phúc đề ra chưa được làm sáng tỏ. Tuy nhiên, qua việc chúa Trịnh Doanh ngay lập tức tán đồng, mạnh dạn cử một viên Tả thiếu giám Nội sai Hình phiên như ông cầm quân ra chiến trường, sau đó lại đồng ý cho vay 1 vạn quan tiền công để chiêu mộ binh lính, có thể thấy rằng 12 điều quân pháp mà Hoàng Ngũ Phúc đề ra là có giá trị và thuyết phục được nhà cầm quyền đương thời.
Chúa Trịnh Doanh mới lên ngôi, tình hình triều chính không mấy sáng sủa, các phong trào khởi nghĩa của nông dân ngày càng lan rộng và quyết liệt. Việc dẹp yên các cuộc khởi nghĩa nông dân có quy mô lớn trong những năm giữa thế kỷ XVIII như khởi nghĩa của Nguyễn Hữu Cầu, của Nguyễn Danh Phương, của Lê Duy Mật đều có sự tham gia trực tiếp chỉ đạo và vai trò trụ cột của Hoàng Ngũ Phúc.
Sau khi cơ bản đã dẹp yên được các cuộc nổi dậy ở ngoài Bắc, năm 1774, tình hình Đàng Trong bất ổn, nội bộ chính quyền nhà Nguyễn mâu thuẫn sâu sắc. Quyền thần Trương Phúc Loan chuyên quyền độc đoán, chúa Trịnh Sâm quyết định đem quân tiến đánh Đàng Trong mở rộng lãnh thổ. Lúc này Hoàng Ngũ Phúc đã nghỉ hưu nhưng vẫn được vời ra bàn việc quân và phong ông làm Bình Nam Thượng tướng quân cùng Phó tướng Bùi Thế Đạt thực hiện Nam chinh. Chỉ sau ít tháng, dưới sự chỉ huy của Hoàng Ngũ Phúc, quân Trịnh đã phá được lũy Trấn Ninh (nay gọi là thành dài Nhật Lệ, xã Phú Ninh, huyện Phong Lộc, tỉnh Quảng Bình).
Để việc tiến công thuận lợi, Hoàng Ngũ Phúc cho quân truyền hịch rằng, việc tiến công lần này để trừ tên gian thần Trương Phúc Loan, cứu dân và không có ý xâm chiếm. Tháng 11/1777, được chúa Trịnh Sâm trực tiếp mang quân vào Nghệ An tăng viện, Hoàng Ngũ Phúc điều quân đánh chiếm Lưu Đồn rồi tiến ra Hồ Xá. Tuy đang lúc thế và lực vượt trội hơn so với quân Nguyễn, song để “lấy lòng” dân chúng, cũng như cận thần chúa Nguyễn, Hoàng Ngũ Phúc lại sử dụng chiêu bài “trừng phạt Trương Phúc Loan chuyên quyền” để hợp pháp hóa chuyện tiến quân. Thấy không đương đầu được với quân Trịnh, chúa Nguyễn Phúc Thuần đã sai quân bắt trói Trương Phúc Loan mang đến nộp cho quân Trịnh. Sau khi xử tử Trương Phúc Loan, Hoàng Ngũ Phúc trở lại con bài “giúp chúa Nguyễn diệt quân Tây Sơn” để tiến vào Phú Xuân.
Đầu năm 1775, Hoàng Ngũ Phúc dẫn đại binh đánh chiếm Phú Xuân, rồi chiếm toàn bộ vùng đất Thuận Quảng- Đây là lần đầu tiên vùng đất này không còn thuộc về chúa Nguyễn kể từ khi Chúa Nguyễn Hoàng vào cai quản (1558). Cương thổ nhà Hậu Lê được khôi phục như thời Lê Sơ, quyền thống trị của chính quyền Lê – Trịnh vượt qua sông Gianh sau hơn 100 năm phân chia Đàng Trong – Đàng Ngoài.
Thấy Nguyễn Phúc Thuần chạy vào Quảng Nam, anh em nhà Tây Sơn mang quân chia thành hai đường thủy bộ chặn đánh. Nguyễn Phúc Thuần thua trận chạy vào Gia Định. Theo lệnh tấn công đánh chiếm Quảng Nam của Trịnh Sâm, tháng 4/1775 trên đường tiến quân, Hoàng Ngũ Phúc đã đánh bại quân Tây Sơn ở nhiều nơi. Trước tình thế đó, anh em Tây Sơn sai người mang lễ vật đến đầu hàng Hoàng Ngũ Phúc và xin làm tiên phong cho quân Trịnh trong cuộc dẹp quân Nguyễn. Trước sự việc này, Hoàng Ngũ Phúc cho rằng: Quân sĩ tham gia trận mạc nhiều tháng đã mệt mỏi và hao tổn lớn, chi bằng nhân cơ hội này mượn sức Tây Sơn diệt quân chúa Nguyễn. Chấp nhận lời hàng của Tây Sơn, Hoàng Ngũ Phúc tấn phong Nguyễn Nhạc làm “Tây Sơn trưởng hiệu tráng tiết tướng quân”. Với mưu kế “Tọa sơn quan hổ đấu”, trong cuộc đấu này nếu Tây Sơn bại trận, kiệt sức thì quân Trịnh sẽ tiến lên xóa sổ Tây Sơn, chiếm Quảng Ngãi, Quy Nhơn; ngược lại Tây Sơn thắng sẽ tranh thủ diệt gọn chúa Nguyễn.
Tiếc là mọi diễn biến trên chiến trường lại diễn ra không như tính toán của Hoàng Ngũ Phúc. Quân Tây Sơn do Nguyễn Huệ chỉ huy nhanh chóng đánh bại quân của Chúa Nguyễn, chiếm lại Phúc Yên. Hoàng Ngũ Phúc buộc phải án binh bất động tại Quảng Ngãi, đồng thời chấp nhận đề nghị của Nguyễn Nhạc phong cho Nguyễn Huệ làm “Tây Sơn hiệu tiền phong tướng quân” (Quốc sử quán triều Nguyễn).
Sau gần một năm tham chiến trên chiến trường miền Trung khí hậu khắc nghiệt, điều kiện thiếu thốn, quân sĩ tiêu hao vì bệnh tật, sức chiến đấu giảm sút, bản thân Hoàng Ngũ Phúc tuổi đã cao, hơn ai hết ông biết rõ điều này rằng: “Tây Sơn bây giờ đang như ngọn lửa bốc mạnh. Ta già mất rồi, còn các tướng, ta e không phải là tay đối địch với họ được” (Phong trào Tây Sơn và anh hùng dân tộc Quang Trung (NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 2005, tr25). Vì vậy Hoàng Ngũ Phúc đã quyết định rút quân và được chúa Trịnh Sâm tán đồng. Quân Trịnh nhanh chóng rút về chiếm đóng Phú Xuân, không lâu sau đó thấy sức khỏe suy kiệt từng ngày, Hoàng Ngũ Phúc giao lại thành Phú Xuân cho Phó tướng Bùi Thế Đạt để trở ra Bắc Hà. Nhưng đến tháng 10/1775, Hoàng Ngũ Phúc đã mất ngay trên đường đi về Bắc khi ở tuổi 63.
Hơn 30 năm cầm quân chinh chiến khắp trong Nam, ngoài Bắc, Hoàng Ngũ Phúc không chỉ đã thể hiện tài thao lược quân sự mà còn là bậc trung quân ái quốc và biết nhìn xa trông rộng, biết mình, biết ta, đúng là một bậc bề tôi tiết nghĩa. Việc nhìn xa trông rộng ấy của ông được thể hiện ở chỗ, do được triều đình trọng dụng, công danh vinh hiển nên nhiều kẻ ganh ghét, đố kỵ hãm hại cho rằng ông sẽ lộng hành chiếm quyền chúa Trịnh nên tìm cách reo rắc oán thù. Có người đặt ra lời sấm: “Thảo nhất điền bát” (cỏ một ruộng tám), nghĩa là bốn chữ: Thảo, nhất, điền, bát ghép lại thành chữ Hoàng.
Lại có người đặt câu sấm: “Thổ sất vân gian nguyệt, Hoàng hoa ánh nhật hương” (nghĩa là: Mảnh đất sáng trong mây, hoa cúc ánh hương mặt trời). Trong đó chữ nhật và chữ hoa thành chữ Việp, hoàng là họ Hoàng. Ông lại có người cháu tên là Hoàng Đình Bảo, vốn tên là Đăng Bảo. Do tên Đăng Bảo có nghĩa là lên ngôi báu nên có lời đàm tiếu rằng chú cháu Việp Quận công sẽ cướp ngôi Chúa Trịnh. Rồi cũng có lời sấm: “Nhất thỉ trục quần dương” nghĩa là một con lợn đuổi cả đàn dê để ám chỉ Đăng Bảo (tuổi lợn) đuổi hai cha con chúa Trịnh Sâm và Trịnh Tông (cùng tuổi dê)... Lời đồn đại thất thiệt quá nhiều, Hoàng Ngũ Phúc bèn đổi tên cho Đăng Bảo thành Hoàng Tố Lý để an lòng chúa Trịnh. Sau đó ông xin từ quan về hưu làm quốc lão nhưng rồi sau đó có việc quân chính nên chúa Trịnh đã vời ông ra để giúp mình cáng đáng việc quân.
Đánh giá về đóng góp của Hoàng Ngũ Phúc, một số nhà nghiên cứu còn đề cao công lao mở mang đất đai Bắc Hà xuống phía Nam, lần đầu tiên đánh bật chúa Nguyễn khỏi đất Thuận – Quảng, khôi phục lại cương thổ thời Lê Sơ, điều mà bao thế hệ chúa Trịnh trước đó chưa làm được. Khi ông qua đời, Vua Lê – Chúa Trịnh ngày càng suy yếu nhưng có lẽ hương hồn Hoàng Ngũ Phúc cũng được an ủi bởi ông đã tiên đoán đúng tài năng thực lực quân sự của người Anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ.
Khởi tố chủ hộ kinh doanh K.W Sneaker vì bán giày giả nhãn hiệu “Nike”, “Adidas”, thu lợi hơn 1 tỷ đồng.
Chia sẻ
Tin mới nhất về El Nino, số liệu đo lường mới nhất đang cho thấy El Nino khả năng cao sẽ xuất hiện sớm ngay tháng 5-tháng 7 năm 2026 và kéo dài đến đầu năm 2027. Do ảnh hưởng của El Nino, nhiều khu vực bao gồm Đông Nam Á có thể khô hạn hơn bình thường, nhiệt độ có xu thế tăng.
Chia sẻ
Người xưa lý giải, cửa chính là "lối vào khí" chính của một ngôi nhà. Nếu nó bị chặn bởi những thứ không tốt, chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến vận may của gia đình.
Chia sẻ
Nghi phạm Nguyễn Cao Bằng (45 tuổi, ngụ ấp Nguyễn Rớt, xã Hậu Thạnh, Tây Ninh) bị bắt trên đường trốn chạy để điều tra hành vi giết người liên quan vụ án mạng đặc biệt nghiêm trọng làm 3 người trong một gia đình tử vong.
Chia sẻ
Liên minh châu Âu ngày càng phụ thuộc vào khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Mỹ để bù đắp sự thiếu hụt nguồn cung từ Trung Đông. Kết quả là, Mỹ có thể vượt qua Na Uy, nhà cung cấp lớn nhất, trong năm nay. Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng việc quá phụ thuộc vào nhập khẩu từ nước ngoài là nguy hiểm.
Chia sẻ
Ngày 20/5, Trường Đại học Quảng Nam cho biết, thành phố Đà Nẵng sẽ là nơi đăng cai tổ chức kỳ thi Olympic Toán học học sinh và sinh viên toàn quốc năm 2027. Sự kiện quy mô lớn này sẽ chính thức được diễn ra ngay tại không gian học thuật của Trường Đại học Quảng Nam.
Chia sẻ
Thanh niên xuất hiện các triệu chứng đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, kèm theo tình trạng điếc tai trái đột ngột được chẩn đoán nhồi máu não cấp và u nhầy tim.
Chia sẻ
Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành các Quyết định về việc công bố thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung lĩnh vực thủy lợi, khuyến nông, thủy sản và kiểm ngư thuộc chức năng quan lý của Bộ, trong đó, nhiều thủ tục hành chính của 3 lĩnh vực trên được phân cấp về địa phương.
Chia sẻ
Nhờ người dân tích cực xây dựng mô hình: “Sức sống từ nhựa tái chế”, "ngôi nhà xanh, ngôi nhà pin"... làng quê ở xã Hương ngải, huyện Thạch Thất cũ, nay là xã Tây Phương (Hà Nội) ngày càng sáng, xanh, sạch, đẹp, an toàn.
Chia sẻ
Trong nhiều năm theo dõi môi trường kinh doanh, kể từ Luật Doanh nghiệp 1999, tôi mới thấy một Thủ tướng xử lý mạnh mẽ các “giấy phép con” đang “làm khó” cho nền kinh tế như vậy.
Chia sẻ
Theo một thương nhân ngành lúa gạo tại Thành phố Hồ Chí Minh, nguồn cung gạo trong nước đang giảm, nhưng động thái áp giá trần đối với gạo nhập khẩu của Philippines gây lo ngại. Do Philippines vẫn là thị trường xuất khẩu gạo chính của Việt Nam, bất kỳ động thái nào của quốc gia Đông Nam Á mua gạo nhiều nhất thế giới này cũng sẽ có tác động.
Chia sẻ
Sáng nay (20/5), cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã có mặt tại trụ sở TAND thành phố Hà Nội để tham gia phiên tòa với tư cách là bị cáo.
Chia sẻ
Trao đổi với PV Báo Dân Việt, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng cho biết, đã làm việc với Đoàn Thanh tra tỉnh Lâm Đồng và cung cấp những hồ sơ, văn bản liên quan đến dự án Nhà máy thủy điện La Ngâu nằm trên địa bàn xã Đồng Kho, xã La Dạ (địa phận huyện Tánh Linh, tỉnh Bình Thuận cũ).
Chia sẻ
Tỷ giá USD/VND hôm nay 20/5 ghi nhận tăng tại kênh ngân hàng. Cùng diễn biến, thị trường chợ đen tăng tới 19 đồng chiều bán lên mức 26.614 đồng.
Chia sẻ
Bộ trưởng Giao thông Vận tải Cuba cho biết do tình trạng khủng hoảng nhiên liệu (thiếu xăng dầu trầm trọng), cơ quan chức năng sẽ giảm mạnh tần suất các chuyến tàu, xe buýt và phà trên khắp cả nước. Các ưu tiên sẽ được dành cho việc vận chuyển thực phẩm, thuốc men, nhiên liệu và hàng xuất khẩu, cũng như việc dỡ hàng nhanh chóng từ tàu tại các cảng.
Chia sẻ
Dịp Phật đản 2570, Giáo hội Phật giáo Việt Nam sẽ tổ chức rước xá lợi Phật từ chùa Quán Sứ đi qua các tuyến phố trung tâm quanh hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội).
Chia sẻ
CLB CAHN được cho là đang dành sự quan tâm đặc biệt tới tiền đạo người Brazil - Rodrigo Farofa nhằm tăng cường sức mạnh hàng công cho mùa giải mới.
Chia sẻ
Tận dụng các container vận chuyển các tấm pin năng lượng mặt trời từ Trung Quốc, Cuba đang triển khai khu nhà lắp ghép từ container tại Havana. Dự kiến sẽ có khoảng 80 nhà container được trao cho những người đang gặp khó khăn về nhà ở tại Cuba.
Chia sẻ
Hội Nông dân xã Bắc Quang, tỉnh Tuyên Quang vừa tổ chức Hội nghị tập huấn hướng dẫn cài đặt, kích hoạt và sử dụng nền tảng số Nông dân Việt Nam cho đội ngũ cán bộ Hội cơ sở trên địa bàn.
Chia sẻ
Không chỉ là bài toán quy hoạch hay chỉnh trang đô thị, siêu dự án trục cảnh quan sông Hồng còn đặt ra những thách thức lớn về chống ngập, tái định cư, sinh kế và niềm tin xã hội - những yếu tố được xem là "chìa khóa" quyết định thành bại của dự án.
Chia sẻ
Diễn viên Quỳnh Nga khoe body bốc lửa trong bộ bikini 2 mảnh, con gái H'Hen Niê thích thú khi được tắm biển... là những thông tin đáng chú ý của đời sống showbiz 24h qua.
Chia sẻ
Từ các nhà máy lọc dầu bốc cháy đến cuộc tấn công trên bộ bị đình trệ, Nga đang gặp phải nhiều vấn đề trong cuộc chiến chống Ukraine, một phần xuất phát từ sức mạnh quân sự ngày càng tăng của Ukraine: việc sử dụng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tầm trung.
Chia sẻ
Có những cây cảnh xanh mướt vốn sinh ra để nép mình trong bóng râm. Chỉ cần một buổi trưa bị “lôi” ra ban công hong nắng, lá liền loang vàng, cháy xém
Chia sẻ
Thực tiễn chọn môn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 cho thấy, học sinh đang dần rời vùng an toàn, ưu tiên các môn gắn với định hướng nghề nghiệp
Chia sẻ
Cục nóng điều hòa là bộ phận phải đặt ngoài trời nên thường xuyên chịu tác động của nắng nóng, mưa gió và bụi bẩn. Chính vì vậy, nhiều người thắc mắc có nên che chắn cục nóng điều hoà không?
Chia sẻ
Ở buổi giao lưu trực tuyến với Báo Dân Việt, trung vệ Trần Hoàng Việt đã nêu nguyên nhân khiến U17 Việt Nam phải nhận thất bại 0-3 trước U17 Australia tại vòng tứ kết giải U17 châu Á 2026.
Chia sẻ
Giá xăng dầu hôm nay 20/5, giá dầu thô thế giới biến động rất khó lường trong vài ngày trở lại đây, đẩy áp lực đối với giá xăng dầu thành phẩm thế giới và xăng dầu bán lẻ trong nước.
Chia sẻ
Tổ chăn nuôi lợn rừng lai ở xã Xuân Đài, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ (trước thời điểm sắp xếp, sáp nhập, hợp nhất) gồm có 13 hộ, phát triển kinh tế với mô hình nuôi lợn rừng. Những ngày đầu bắt tay vào thực hiện mô hình nuôi lợn rừng, các hộ không khỏi lo lắng vì kỹ thuật chăn nuôi đều thông qua học hỏi “lý thuyết” chứ chưa có kinh nghiệm nuôi lợn rừng thực tế.
Chia sẻ
Con trai của diễn viên Hiền Mai là Tony vừa tốt nghiệp loại giỏi ngành Quan hệ quốc tế - Thương mại toàn cầu tại Đại học Southern California.
Chia sẻ
Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang đã trực tiếp truyền đạt đến Lớp bồi dưỡng cho các Cục trưởng và tương đương tại các đơn vị cấp Bộ, các Giám đốc Công an các tỉnh, thành, với chuyên đề “Tư duy mới về bảo vệ an ninh quốc gia”.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Đồng Khánh
