Bình luận
0
Phố Ngô Thì Nhậm TP Hải Dương (cũ) mang tên một danh nhân nổi tiếng của đất nước, quân sư kỳ tài của nhà Tây Sơn, một vị quan thanh liêm có nhiều đóng góp lớn cho cả triều đình Lê - Trịnh và Tây Sơn. Đặc biệt, ông còn có nhiều đóng góp cho Hải Dương thời kỳ ông được cử về làm quan Hiến sát sứ ở đây.
Ngô Thì Nhậm tên tự là Hy Doãn, hiệu là Đạt Hiên, là một danh sĩ, nhà chính trị, quân sự, ngoại giao, nhà văn hóa lớn của Việt Nam vào cuối thế kỷ 18, đầu thế kỷ 19.
Ông sinh năm 1746 tại làng Tả Thanh Oai, huyện Thanh Oai, trấn Sơn Nam (nay thuộc Hà Nội) trong một gia đình có truyền thống khoa bảng. Cha ông là Ngô Thì Sĩ, đỗ tiến sĩ khoa Kỷ Hợi dưới triều Lê Hiển Tông, là một nhà sử học, văn sĩ và quan lại nổi tiếng thời Lê trung hưng.
Ngô Thì Nhậm đỗ tiến sĩ năm 1775, khoa Ất Mùi, dưới triều Lê Hiển Tông. Ông được bổ làm quan trong triều, giữ nhiều chức vụ quan trọng. Đặc biệt, ông được cử giữ chức Hiến sát sứ tỉnh Hải Dương, một chức vụ quan trọng tương tự như Chánh Thanh tra tỉnh kiêm Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh, kiêm Chánh án Tòa án Nhân dân tỉnh ngày nay.
Sau khi nhà Tây Sơn lật đổ nhà Chúa ở Đàng Ngoài, chúa Trịnh Khải (tức Trịnh Tông) thua chạy, bị bắt và tự sát năm 1786, chấm dứt 200 năm cầm quyền của họ Trịnh. Ngô Thì Nhậm quy phục và trở thành mưu sĩ quan trọng của hoàng đế Quang Trung.
Trong suốt quá trình làm quan từ thời Lê - Trịnh đến thời Tây Sơn, ông đều có nhiều đóng góp to lớn. Khi làm quan thời Lê - Trịnh, ông đã có chủ trương cải cách hành chính, chống tham nhũng và nâng cao hiệu quả cai trị của triều đình. Riêng thời kỳ làm Hiến sát sứ ở Hải Dương vào cuối những năm 1770, ông đã giúp tỉnh Hải Dương ổn định trật tự và xây dựng pháp luật ở địa phương. Đối với nhà Tây Sơn, Ngô Thì Nhậm đã giúp triều đình tổ chức bộ máy hành chính ở Bắc Hà, ổn định trật tự sau khi chúa Trịnh bị lật đổ.
Khi quân Thanh tràn vào nước ta với thế giặc đang mạnh theo lời cầu viện của vua Lê Chiêu Thống, ông đã có công lớn trong việc lui quân về Tam Điệp để bảo toàn lực lượng. Sau đó, ông còn dâng kế sách đánh nhanh, thắng nhanh, bí mật bất ngờ giúp đánh tan quân Thanh tại Chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa (Hà Nội) năm 1789.
Sau đại phá quân Thanh, ông còn giúp nhà Tây Sơn dùng kế sách ngoại giao mềm dẻo mà cương quyết để tránh được một cuộc chiến tranh báo thù của nhà Thanh, đồng thời vẫn giữ được độc lập, chủ quyền lâu dài cho đất nước.
Về xây dựng và phát triển đất nước, ông dâng kế sách giúp triều đình Tây Sơn chấn hưng nền văn hóa, giáo dục, khuyến khích học tập, thi cử; sắp xếp bộ máy quan lại các cấp từ triều đình đến các châu, phủ, huyện, xã; đẩy mạnh sản xuất, buôn bán; phát triển các ngành nghề truyền thống; chấn chỉnh kỷ cương, pháp luật…
Ông còn là một nhà văn, nhà tư tưởng lớn, nhà triết học đương thời. Ông đã chủ trì cùng Ngô Gia Văn Phái viết tác phẩm Hoàng Lê nhất thống chí, ghi lại những biến động lịch sử dưới thời Lê, Tây Sơn. Ông còn viết một số tác phẩm khác như: Bình Ngô đại huấn (triết học, chính trị); Xuân Thu quản kiến (phân tích tư tưởng Nho học); Bang giao điển lục (tổng kết kinh nghiệm ngoại giao) cùng trên 300 bài thơ, tản văn…
Riêng ở thời kỳ nhà Lê, khi được bổ làm quan Hiến sát sứ ở Hải Dương, ông đã tập trung cải cách tư pháp, xử lý nghiêm minh các vụ tham nhũng, làm trong sạch bộ máy chính quyền địa phương, giúp giảm bớt oan sai cho người dân, được đông đảo nhân dân yêu mến, kính trọng.
Không chỉ quan tâm tới phát triển kinh tế, văn hóa, giáo dục ở địa phương, Ngô Thì Nhậm còn chủ trì cùng với một số trí thức, quan lại ở địa phương viết bộ sách Hải Dương phong vật chí. Đây là cuốn sách thuộc thể loại “địa phương chí”, ghi chép lại về địa lý, lịch sử, văn hóa, con người, sản vật… của Hải Dương xưa. Bộ sách được chia làm nhiều chương, dài khoảng gần 200 trang, viết bằng chữ Hán. Đương thời, bộ sách này chủ yếu lưu truyền trong giới quan lại và trí thức ở Hải Dương. Sau này, một số nhà nghiên cứu Hán Nôm và trí thức đã dịch bộ sách này ra chữ quốc ngữ vào đầu thế kỷ 20. Giá trị của Hải Dương phong vật chí giúp các thế hệ sau hiểu rõ hơn về mảnh đất, con người, truyền thống lịch sử, văn hóa, phong tục, tín ngưỡng, sản vật... của Hải Dương qua các thời kỳ. Cuốn sách cũng giúp cho việc nghiên cứu và định hướng phát triển kinh tế, văn hóa, du lịch và cả vấn đề an ninh, quốc phòng của tỉnh trong tương lai.
Có thể nói, Ngô Thì Nhậm là một nhân vật xuất sắc trong lịch sử Việt Nam. Ông vừa là một nhà cải cách, một nhà chiến lược, một nhà ngoại giao tài ba, vừa là một nhà tư tưởng, nhà văn có tầm ảnh hưởng lớn trong xã hội đương thời. Sau khi vua Quang Trung mất sớm (lúc mới 39 tuổi), nhà Tây Sơn suy yếu, ông và nhiều quan tướng Tây Sơn bị vua quan nhà Nguyễn Ánh truy bắt. Ngô Thì Nhậm bị tra tấn, trả thù bằng roi cho đến chết. Ông mất tại Văn miếu Thăng Long năm 1803.
Ngô Thì Nhậm mất đi nhưng tên tuổi và sự nghiệp của ông vẫn lưu danh hậu thế. Công lao của ông được ghi vào sử sách của dân tộc. Tên ông còn được đặt cho nhiều đường phố tại nhiều thành phố lớn trên cả nước...
4 sĩ quan hàm đại tá đã bàn giao chức vụ và tiếp nhận công tác mới sau khi được Bộ trưởng Bộ Quốc phòng điều động, bổ nhiệm.
Chia sẻ
Nữ MC Đặng Thu Huyền thu hút mọi ánh nhìn mỗi khi xuất hiện tại giải bóng chuyền VĐQG 2026 đang diễn ra ra tại Đông Anh, Hà Nội.
Chia sẻ
Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam diễn ra từ ngày 17/4 đến 19/4/2026, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội).
Chia sẻ
Khoảng 20 người ở xã Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, nhập viện với các triệu chứng nghi bị ngộ độc thực phẩm. Những trường hợp phải nhập viện đều đã ăn bánh mì tại cửa hàng trên địa bàn xã.
Chia sẻ
Ban Tổ chức Đảng ủy UBND tỉnh Gia Lai công bố quyết định chỉ định ông Trần Cang - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ UBND tỉnh, Giám đốc Sở Tài chính tham gia Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh khóa I, nhiệm kỳ 2025–2030. Đồng thời, công bố quyết định chỉ định bổ sung 7 nhân tham gia Ban Chấp hành Đảng bộ UBND tỉnh nhiệm kỳ 2025 - 2030.
Chia sẻ
Tình hình thực tế từ cuộc chiến Trung Đông đang khiến viện trợ quân sự cho Ukraine gặp khó khăn.
Chia sẻ
Nhờ nguyên liệu này món cá không chỉ nhanh mềm ngon mà còn thức nức.
Chia sẻ
Sau mâu thuẫn, đuổi vợ con ra khỏi nhà, Nguyễn Xuân Bình (sinh năm 1990) bất ngờ dùng dao tấn công cả gia đình vợ, gây thương tích cho bố mẹ vợ.
Chia sẻ
Trong khi nhiều người dân không mua nổi nhà tại Hà Nội, phường Hoàng Mai lại có 2 toà chung cư nằm trong ngõ 587 Tam Trinh đang bị bỏ hoang nhiều năm nay.
Chia sẻ
Người phụ nữ Việt duy nhất được UNESCO vinh danh "Danh nhân văn hóa thế giới" nổi tiếng với những tác phẩm thơ Nôm nổi tiếng.
Chia sẻ
Cựu "kình ngư" Nguyễn Thị Ánh Viên gây sốt mạng xã hội với đoạn video bơi cùng đàn cá mập, trong thời gian tham dự giải bơi biển quốc tế Oceanman Maldives 2026.
Chia sẻ
Trung tâm Văn hóa Khánh Hòa đề xuất biến cơ sở 46 Trần Phú thành trung tâm nghệ thuật, đáp ứng tiêu chuẩn và nâng cao đời sống văn hóa địa phương.
Chia sẻ
Hội thi “Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở giỏi” lần thứ I tại xã Phong Hải (tỉnh Lào Cai) không chỉ là sân chơi nghiệp vụ, mà là dịp quan trọng để rèn luyện, nâng cao bản lĩnh và kỹ năng thực tiễn cho lực lượng nòng cốt giữ gìn bình yên từ cơ sở.
Chia sẻ
Được Tổ giám sát số 2 - Đoàn giám sát số 1 của tỉnh Lào Cai đánh giá cao, xã Bảo Thắng đang cho thấy bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy phát triển, lấy kinh tế làm trục chính, mở ra động lực tăng trưởng nhanh và bền vững.
Chia sẻ
Với mạng lưới sông ngòi dày đặc, tỉnh Phú Thọ đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phòng, chống thiên tai từ sớm, từ xa. Những nỗ lực này không chỉ bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của Nhân dân mà còn là bệ phóng vững chắc để địa phương giữ vững thành quả xây dựng Nông thôn mới.
Chia sẻ
Xã Ngọc Sơn, tỉnh Phú Thọ có tổng diện tích tự nhiên lên đến gần 115km2, dân cư sinh sống rải rác, tình hình an ninh trật tự tiềm ẩn nhiều vấn đề phức tạp. Đứng trước thách thức đó, ngay sau khi đơn vị hành chính mới được thành lập, Công an xã Ngọc Sơn đã khẩn trương, quyết liệt triển khai nhiều giải pháp đảm bảo giữ vững ANTT trên địa bàn.
Chia sẻ
Ngày 18/4, việc tháo dỡ trạm thu phí quốc lộ 51 chính thức được triển khai tại Đồng Nai, đánh dấu bước xử lý dứt điểm các công trình “án ngữ” suốt nhiều năm trên tuyến giao thông huyết mạch nối TP.HCM với khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu.
Chia sẻ
"Thành công của một trường đại học, trường cao đẳng không chỉ là tỉ lệ sinh viên có việc làm đúng chuyên môn mà là bao nhiêu sinh viên có khả năng trở thành những người “tạo việc làm” – những cá nhân có thể tự tạo ra giá trị mới và cơ hội cho người khác", Bộ trưởng Bộ GDĐT Hoàng Minh Sơn cho biết.
Chia sẻ
Trong những lần PV Dân Việt gặp Phạm Tuấn Toàn (còn gọi là Toàn tép) - chủ lò mổ ở Yên Nghĩa, người này không ngần ngại kể chi tiết cách thức hoạt động của cả đường dây từ trộm cắp, thu mua đến giết mổ thú cưng ngay tại Hà Nội.
Chia sẻ
Bộ Quốc phòng đang tìm nhà đầu tư dự án Nhà ở cho gia đình lực lượng vũ trang trong Quân đội tại phường Phương Liệt với tổng số vốn 1.020 tỷ đồng để xây dựng 3 tầng hầm, 25 tầng nổi, bố trí 336 căn hộ.
Chia sẻ
Dù được coi là đứng đầu trong giang hồ, nhưng Thiếu Lâm tự cũng từng bị nhiều cao thủ bên ngoài khiêu chiến.
Chia sẻ
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thừa nhận rằng Iran kiểm soát eo biển Hormuz, sau khi Tehran tuyên bố tuyến đường biển quan trọng này đã được mở lại cho hoạt động vận tải, theo Dailybeast.
Chia sẻ
Ca sĩ Trizzie Phương Trinh – vợ cũ Bằng Kiều hé lộ thông tin về điều trùng hợp giữa Kasim Hoàng Vũ và cố ca sĩ Phi Nhung.
Chia sẻ
Nữ NSƯT này không sở hữu visual theo chuẩn mỹ nhân, nhưng lại ghi điểm nhờ cách diễn tự nhiên, tiết chế và gần gũi. Sau ánh hào quang của một thời rực rỡ, ở tuổi 62 bà vẫn chọn cho mình một lối đi lặng lẽ.
Chia sẻ
Giá vàng hôm nay trưa 18/4, vàng SJC và nhẫn đồng loạt tăng mạnh trở lại. Số lượng người mua vàng ngày càng giảm, một cơ sở của Bảo Tín Minh Châu bất ngờ đóng cửa.
Chia sẻ
Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi-Hồ Văn Niên yêu cầu tiếp tục rà soát, sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập và tổ chức bộ máy ở cơ sở; khẩn trương triển khai sắp xếp thôn, tổ dân phố gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ người hoạt động không chuyên trách, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Chia sẻ
Nguyễn Thành Chung trong sự nghiệp là trụ cột của Hà Nội FC cũng như các đội tuyển bóng đá Việt Nam. Tuy nhiên, cầu thủ này đang có dấu hiệu giảm sút phong độ.
Chia sẻ
Sở GDĐT TP.HCM kiến nghị Sở An toàn thực phẩm ưu tiên đẩy nhanh tiến độ xét nghiệm, nhằm sớm công bố nguyên nhân chính thức vụ ngộ độc tại Trường Tiểu học Bình Quới Tây.
Chia sẻ
Chủ tịch UBND cấp xã được trao thêm thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ trẻ em với nhiều biện pháp mạnh như cảnh cáo, phạt tiền đến đình chỉ hoạt động. Quy định mới không chỉ làm rõ mức phạt tối đa, phạm vi xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã mà còn thay thế hoàn toàn các quy định cũ liên quan.
Chia sẻ
Chương trình hạt nhân của Iran trong nhiều năm qua luôn là tâm điểm chú ý của cộng đồng quốc tế. Không chỉ vì yếu tố công nghệ, mà còn bởi quy mô dự trữ uranium làm giàu của quốc gia này– một tài sản chiến lược có thể thay đổi cán cân quyền lực khu vực
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Khúc Kim Tính (Theo Báo Hải Dương)
