Động vật hoang dã như rùa, trăn đất, rắn hổ mang, khỉ...được trả về rừng nhờ thay đổi đáng kể của người dân Lào Cai

Khi cộng đồng từ bỏ thói quen săn bắt, nuôi nhốt và chủ động giao nộp động vật hoang dã, một “lá chắn” bền vững cho thiên nhiên đang dần hình thành từ chính mỗi thôn bản.

Người dân chung tay bảo vệ động vật hoang dã từ những hành động nhỏ

Những năm gần đây, bức tranh bảo tồn đa dạng sinh học tại Lào Cai đã có nhiều gam màu sáng, trong đó nổi bật là sự thay đổi trong nhận thức và hành động của người dân đối với động vật hoang dã.

Từ chỗ coi việc săn bắt, nuôi nhốt là bình thường, thậm chí là nguồn thu nhập, nhiều người đã chuyển sang bảo vệ, cứu hộ và tự nguyện giao nộp các cá thể động vật rừng cho cơ quan chức năng.

Câu chuyện của gia đình ông Ma Văn Thế, thôn Nà Khương, xã Nghĩa Đô là một minh chứng rõ nét. Vào tháng 11/2025, trong lúc làm vườn, ông phát hiện một cá thể khỉ bị thương nặng, mất một chân sau và trong tình trạng suy kiệt.

Thay vì bỏ mặc hay tìm cách giữ lại nuôi, ông đã mang về chăm sóc tạm thời, cho ăn uống và giữ trong môi trường an toàn. Khi sức khỏe cá thể khỉ dần hồi phục, ông Thế quyết định làm đơn tự nguyện giao nộp cho chính quyền địa phương.

"Đây là động vật hoang dã, không phù hợp để nuôi giữ trong gia đình, và việc bàn giao cho cơ quan chức năng vừa đúng quy định pháp luật, vừa giúp con vật có cơ hội trở lại môi trường tự nhiên", ông Thế chia sẻ.

Cá thể khỉ ông Thế giao nộp nặng khoảng 6kg, được xác định là khỉ vàng (Macaca mulatta), thuộc Nhóm IIB – nhóm động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm cần được bảo vệ. Ngay sau khi tiếp nhận, chính quyền địa phương đã phối hợp với lực lượng kiểm lâm bàn giao cho Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên để cứu hộ, chăm sóc và đánh giá khả năng tái thả về môi trường tự nhiên.

Theo anh Vũ Quang Duy, Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm xã Nghĩa Đô, địa bàn đơn vị quản lý có diện tích rừng tự nhiên lớn nên công tác tuyên truyền bảo vệ động vật hoang dã luôn được chú trọng. Thực tế cho thấy, nhận thức của người dân đã thay đổi rõ rệt.

Nếu như trước đây, khi phát hiện động vật rừng, nhiều người có thể giữ lại nuôi hoặc bán, thì nay phần lớn đã chủ động thông báo và phối hợp với cơ quan chức năng.

Không chỉ riêng trường hợp của ông Thế, trên toàn tỉnh Lào Cai đã xuất hiện ngày càng nhiều hành động tích cực. Nhiều cá thể động vật hoang dã như khỉ mốc, khỉ đuôi dài, cu li nhỏ, rùa sa nhân, các loài chim quý… được người dân tự nguyện giao nộp. Đáng chú ý, một số người còn chủ động thả chim về tự nhiên, từ bỏ thú chơi vốn gắn bó nhiều năm.

Tăng cường tuyên truyền, kiểm soát để bảo vệ động vật hoang dã

Để đạt được những kết quả tích cực trong công tác bảo vệ động vật hoang dã, tỉnh Lào Cai đã xác định tuyên truyền là giải pháp then chốt, triển khai đồng bộ và liên tục với nhiều hình thức đa dạng.

Nội dung bảo vệ động vật hoang dã được lồng ghép vào các cuộc họp thôn, bản, hệ thống loa truyền thanh, các buổi ngoại khóa tại trường học, cũng như chia sẻ rộng rãi qua mạng xã hội.

Ở các khu vực vùng sâu, vùng xa, lực lượng chức năng còn tổ chức các buổi tuyên truyền lưu động, đến tận từng hộ dân để vận động, nâng cao nhận thức. Nhờ đó, thông điệp bảo vệ động vật hoang dã ngày càng lan tỏa mạnh mẽ, góp phần thay đổi thói quen và hành vi của cộng đồng.

Song song với công tác tuyên truyền, các lực lượng chức năng cũng tăng cường kiểm tra, kiểm soát tại các khu vực trọng điểm như bãi soi, bãi bồi ven sông, nương đồi, chợ phiên, nhà hàng, quán ăn - nơi thường xảy ra tình trạng bẫy bắt, buôn bán động vật hoang dã. Hoạt động giám sát trên các nền tảng mạng xã hội cũng được đẩy mạnh nhằm kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.

Theo thống kê của Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lào Cai, từ đầu năm 2025 đến nay, toàn tỉnh đã tổ chức hơn 860 đợt tuyên truyền với trên 44 nghìn lượt người tham gia.

Đồng thời, lực lượng Công an và Kiểm lâm đã phối hợp thực hiện gần 500 đợt tuần tra, phát hiện và xử lý nhiều vụ việc liên quan đến động vật hoang dã, đặc biệt là tình trạng săn bắt chim di cư. Hàng chục nghìn mét lưới bẫy cùng nhiều phương tiện vi phạm đã bị tháo dỡ, tiêu hủy.

Trong năm 2025 và 3 tháng đầu năm 2026, các đơn vị chức năng trên địa bàn tỉnh đã tiếp nhận hơn 80 cá thể động vật hoang dã như khỉ mặt đỏ, cu li nhỏ, rùa núi vàng, mèo rừng… Nhiều cá thể sau khi được cứu hộ đã được tái thả về môi trường tự nhiên, số còn lại tiếp tục được chăm sóc, phục hồi tại Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên.

Theo ông Lã Văn Tới, Giám đốc Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên, chỉ trong hơn một năm, đơn vị đã tiếp nhận hơn 140 cá thể động vật hoang dã do người dân và các cơ quan bàn giao. Qua đó, nhiều đợt tái thả đã được tổ chức, đưa hàng chục cá thể thuộc nhiều loài trở lại rừng, góp phần phục hồi hệ sinh thái tự nhiên.

Từ thực tế này có thể thấy, công tác bảo vệ động vật hoang dã không thể chỉ dựa vào lực lượng chức năng mà cần sự chung tay của toàn xã hội, đặc biệt là vai trò của người dân - những người sống gần rừng, gắn bó trực tiếp với tài nguyên thiên nhiên.

Tuy nhiên, vẫn còn không ít khó khăn. Tập quán nuôi chim cảnh, thói quen sử dụng thịt thú rừng như “đặc sản” hay lợi nhuận từ việc buôn bán động vật hoang dã vẫn là những rào cản lớn. Vì vậy, việc thay đổi nhận thức cần được thực hiện kiên trì, lâu dài, kết hợp chặt chẽ giữa tuyên truyền và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Khi mỗi người dân trở thành một “người gác rừng” tự giác, hành trình bảo vệ động vật hoang dã sẽ không còn là nhiệm vụ của riêng ngành chức năng, mà trở thành trách nhiệm chung của cả cộng đồng. Đây là nền tảng vững chắc cho mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học bền vững ở Lào Cai.

×