Chiếm hơn 70% tổng chiều dài đường sắt toàn cầu, hệ thống đường sắt cao tốc của Trung Quốc "khủng" cỡ nào?

Trung Quốc dẫn đầu thế giới về quy mô đường sắt cao tốc

Từ khi ban hành “Quy hoạch mạng lưới đường sắt trung và dài hạn” (năm 2004), chỉ sau hai thập kỷ, Trung Quốc đã nhanh chóng xây dựng nên một mạng lưới đường sắt kết nối rộng khắp các khu đô thị lớn và hiện đại hàng đầu thế giới, với tỷ lệ kết nối đến các thành phố có 200.000 dân cư trở lên đạt 99%; hơn 130 địa phương cấp huyện trên toàn quốc đã có đường sắt.

Hiện, tổng chiều dài đường sắt vận hành của Trung Quốc đã tăng từ 68.700 km trong năm 2000 lên 165.000 km hiện nay, tương đương khoảng 2,4 lần.

Đặc biệt, dù xây đường sắt cao tốc sau những nước khác hàng chục năm, Trung Quốc phát triển thần tốc và hiện đứng đầu thế giới về quy mô và mạng lưới đường sắt cao tốc.

Năm 2008, tuyến đường sắt cao tốc đầu tiên của Trung Quốc bắt đầu hoạt động, kết nối Bắc Kinh và Thiên Tân, rút ngắn thời gian di chuyển từ 70 phút xuống còn 30 phút.

Trong tổng chiều dài 165.000 km đường sắt của Trung Quốc thì đường sắt cao tốc có khoảng 54.000 km, chiếm hơn 70% tổng chiều dài đường sắt cao tốc toàn cầu.

Mới đây nhất, ngày 26/12/2025, Trung Quốc đã đưa vào vận hành hàng loạt tuyến liên vùng như Nghi Xương - Vũ Hán, Hàng Châu - Cù Châu và Tây An - Diên An đã giúp quốc gia này củng cố vị thế dẫn đầu thế giới về đường sắt cao tốc.

Cùng thời điểm, hầm Thiên Sơn Thắng Lợi ở độ cao hơn 3.000m cũng chính thức mở cửa, giúp rút ngắn đáng kể thời gian vượt dãy Thiên Sơn.

Trung Quốc vạch ra lộ trình đến hết năm 2035 sẽ hình thành mạng lưới giao thông hiện đại, chất lượng cao, với tổng chiều dài khoảng 700.000 km. Trong đó, đường sắt đạt tổng chiều dài 200.000 km, đóng vai trò chủ đạo trong tổng thể hệ thống giao thông, qua đó kết nối toàn bộ các đơn vị hành chính cấp huyện trở lên, cửa khẩu biên giới, các khu vực cơ sở hạ tầng quan trọng.

Việc đầu tư phát triển vào hạ tầng giao thông tốc độ cao, điểm khác biệt của Trung Quốc so với nhiều nước khác nằm ở cách họ triển khai trên diện rộng và có cấu trúc rõ ràng với mạng lưới được quy hoạch theo các trục dọc và ngang trải đều bốn hướng đông - tây - nam - bắc, theo khung lưới bốn dọc - bốn ngang rồi lên tám dọc - tám ngang, tạo thành một hệ thống liên thông tương đối đồng bộ.

Song song với đường sắt cao tốc, Trung Quốc cũng mở rộng mạng lưới cao tốc đường bộ tại những khu vực địa hình đặc biệt phức tạp, tiêu biểu là hầm Thiên Sơn Thắng Lợi dài 22,13km, nằm trên tuyến cao tốc G0711 nối thành phố Urumqi với huyện Weili - khu vực vùng sâu ở phía nam Tân Cương.

Công trình này được xây dựng ở độ cao trên 3.000m, nơi nhiệt độ mùa đông có thể xuống dưới -40 độ C, với địa tầng phức tạp, nhiều đứt gãy và áp lực đá lớn.

Khi đi vào khai thác, hầm cao tốc này có thể rút ngắn thời gian vượt dãy Thiên Sơn từ khoảng 3 tiếng xuống còn 20 phút, giúp việc di chuyển giữa phía bắc và phía nam Tân Cương trong một ngày trở nên khả thi.

Ra mắt tàu cao tốc nhanh nhất thế giới, tốc độ 600km/h

Trung Quốc hiện đã trở thành người dẫn đầu thế giới về đường sắt cao tốc, không chỉ ở quy mô mà còn ở mức độ làm chủ tới 95% toàn bộ chuỗi cung ứng. Không dừng lại ở đường ray bánh chạy truyền thống, Trung Quốc còn phát triển thành công hệ thống tàu đệm từ đạt vận tốc 600 km/h.

Theo đó, hồi tháng 7/2025, tàu đệm từ do Trung Quốc chế tạo được ra mắt công chúng tại Bắc Kinh. Tàu trở thành phương tiện giao thông mặt đất nhanh nhất từ trước đến nay của Trung Quốc, giúp giảm đáng kể thời gian di chuyển và củng cố vị thế của nước này là quốc gia dẫn đầu thế giới về mạng lưới đường sắt cao tốc.

Tàu sở hữu tốc độ tối đa 600km/h, được Tổng Công ty Đường sắt Trung Quốc (CRRC), phát triển, có thiết kế khí động lực học với mũi nhọn để giảm lực cản từ không khí. Video từ đài truyền hình nhà nước CCTV cho thấy nội thất mang phong cách tương lai.

Giai đoạn kỹ thuật đầu tiên đã hoàn thành vào tháng 7/2024. Các thử nghiệm về tuyến đường, an toàn và đánh giá tính khả thi kỹ thuật sẽ được tiến hành trước khi tàu có thể đi vào hoạt động thương mại.

Với tốc độ tối đa 600km/h, tàu đệm từ siêu tốc chỉ mất 2,5 giờ để di chuyển 1.200 km từ Bắc Kinh đến Thượng Hải - so với 5,5 giờ như tàu cao tốc hiện tại. Ông Shao Nan, kỹ sư cao cấp của CRRC cho biết, con tàu mới kết hợp độ chính xác và an toàn của vận tải đường sắt với tốc độ của hàng không. CRRC kỳ vọng con tàu "lấp đầy khoảng cách tốc độ giữa đường sắt cao tốc và hàng không trong phạm vi 2.000 km".

Công nghệ đệm từ siêu dẫn điện tốc độ cao hứa hẹn mang lại phương tiện giao thông thân thiện với môi trường và hiệu quả về năng lượng hơn. Các lợi ích bao gồm tốc độ cao hơn, tiếng ồn vận hành thấp hơn và không phát thải. Ngoài ra, chi phí bảo trì dài hạn cũng thấp hơn do hệ thống không tiếp xúc giảm ma sát và hao mòn cơ học.

Công nghệ đệm từ sử dụng cảm ứng điện từ giữa nam châm siêu dẫn trên tàu và đường ray, cho phép tàu lơ lửng sau khi đạt tốc độ 150km/h. Trước ngưỡng này, bánh xe cao su sẽ chịu trách nhiệm di chuyển tàu.

"Mô hình này được trang bị chức năng lái tự động hoàn toàn, đòi hỏi tích hợp nhiều công nghệ như truyền thông 5G, thu thập video AI, cảm biến âm thanh và triển khai các loại cảm biến dọc theo tuyến đường," ông Shao nói.

×