Chọn ngày 24/11 làm Ngày Văn hóa Việt Nam: Bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển của đất nước

PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng: Ngày Văn hóa Việt Nam sẽ trở thành ngày “Tết Văn hóa”

PGS.TS Nguyễn Toàn Thắng - nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển cho rằng: Việc Bộ Chính trị chọn ngày 24/11 hàng năm làm Ngày Văn hóa Việt Nam là một chủ trương rất đúng đắn, một bước tiến rất xa trong việc nhìn nhận vai trò của văn hóa.

Cách đây 80 năm, đúng ngày 24/11/1946, đất nước chúng ta tổ chức Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất tại Hà Nội - sự kiện được xem như “Hội nghị Diên Hồng” trong lĩnh vực văn hóa. Trong sự kiện này, Bác Hồ đã có câu nói bất hủ: “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”, khẳng định vai trò tối quan trọng của văn hóa. Văn hóa là nền tảng tinh thần, kim chỉ nam khai sáng, dẫn dắt dân tộc Việt Nam trên con đường phát triển đất nước.

Và đến nay, ngày 24/11 được chọn làm Ngày Văn hóa Việt Nam với chủ trương là ngày nghỉ, người lao động được hưởng nguyên lương, nghĩa là để nhân dân có nhiều cơ hội để thụ hưởng văn hoá, đội ngũ văn nghệ sĩ được động viên sáng tạo, toàn xã hội đề cao và thực hành lối sống văn hoá, văn minh.

Đây là dấu mốc có ý nghĩa vô cùng to lớn, là ngày mà toàn cộng đồng cùng hướng đến tôn vinh văn hóa, lan tỏa những giá trị cội nguồn và tinh thần dân tộc. Trong những ngày này, hai chữ “văn hóa” sẽ khắc sâu trong tâm khảm của người dân Việt Nam và biến sự khắc sâu đó thành những hành động cụ thể để tôn vinh văn hóa.

Đây cũng là dấu mốc mang tính thời gian để hàng năm, chúng ta cùng nhìn lại, sau 1 năm, chúng ta đã làm được gì về để phát triển văn hóa. Văn hóa đã thực sự được đặt ngang tầm với chính trị, kinh tế, xã hội… Từ đó, chúng ta sẽ đưa ra các giải pháp để nâng tầm văn hóa hơn, thúc đẩy phát triển văn hóa mạnh mẽ hơn.

Để Ngày Văn hóa Việt Nam trở thành ngày “Tết Văn hóa”, ngày mà cộng đồng được thụ hưởng những thành tựu của văn hóa, các sản phẩm văn hóa thì trên cả nước phải tốt chức rộng các hoạt động văn hóa – nghệ thuật có chiều sâu. Những không gian và sự kiện văn hóa đó phải thực sự trở thành không gian lan tỏa những giá trị văn hóa, khơi dậy niềm tự hào và ý thức giữ gìn bản sắc trong toàn xã hội.

Có thể tổ chức tuần lễ phim Việt Nam, chuỗi triển lãm mang tính trải nghiệm, các concert âm nhạc quy mô lớn, các hoạt động nghệ thuật biểu diễn mang tính tương tác, các lễ hội thời trang… Đây sẽ phải là ngày mà tất cả các lĩnh vực văn hóa – nghệ thuật phải được biểu diễn, các sáng tạo văn hóa được phát huy, các nghệ nhân – nghệ sĩ được tôn vinh… Thông qua đó, tạo cơ hội cho nhân dân được thụ hưởng; giới trẻ vừa được trải nghiệm, vừa được giáo dục về văn hóa.

Sự kiện ngày 24/11 hàng năm trở thành Ngày Văn hóa Việt Nam cũng đặt ra những yêu cầu và trách nhiệm đối với các cơ quan quản lý, giới văn nghệ sĩ và cộng đồng trong việc tổ chức các hoạt động văn hóa có chiều sâu, tránh hình thức và thương mại hóa. Đây sẽ là dịp để các cơ quan quản lý văn hóa, các đơn vị hoạt động văn hóa, các nghệ sĩ phát huy tối đa vai trò của mình đối với cộng đồng.

NSND Vương Duy Biên: Bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển của đất nước

NSND Vương Duy Biên – Phó Chủ tịch Liên hiệp các hội Văn học – Nghệ thuật Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ VHTTDL bày tỏ: Việc Bộ Chính trị chọn ngày 24/11 làm Ngày Văn hóa Việt Nam và cho người lao động được nghỉ, hưởng nguyên lương mang ý nghĩa rất sâu sắc, thể hiện bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển của đất nước. Đây không chỉ là sự ghi nhận vai trò đặc biệt của văn hóa trong đời sống xã hội, mà còn là thông điệp mạnh mẽ khẳng định văn hóa thực sự được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị và xã hội trong chiến lược phát triển con người Việt Nam.

Lần đầu tiên, văn hóa không chỉ được tôn vinh bằng các khẩu hiệu hay nghị quyết, mà được cụ thể hóa bằng một chính sách mang tính xã hội sâu rộng, tác động trực tiếp đến đời sống của mỗi người dân.

Khi người lao động được nghỉ để hưởng thụ, tham gia và suy ngẫm về các giá trị văn hóa, điều đó góp phần nuôi dưỡng đời sống tinh thần, bồi đắp nhân cách, lối sống và bản sắc Việt Nam trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Đây cũng là cách để khẳng định rằng, phát triển không chỉ đo bằng tăng trưởng kinh tế, mà còn bằng chất lượng đời sống văn hóa và con người.

Tuy nhiên, điều quan trọng là Ngày Văn hóa Việt Nam không nên chỉ dừng lại ở một ngày nghỉ lễ. Nếu thiếu sự chuẩn bị bài bản, thiếu các hoạt động văn hóa có chiều sâu và sức lan tỏa, ngày này rất dễ trở thành hình thức. Vì vậy, cần có sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, đặc biệt là ngành văn hóa, giáo dục và các tổ chức xã hội để tổ chức những hoạt động thiết thực, gần gũi với cộng đồng: tôn vinh di sản, khuyến khích sáng tạo, lan tỏa các giá trị đạo đức, lối sống đẹp trong gia đình và xã hội.

Quyết định này cũng đặt ra trách nhiệm lớn đối với đội ngũ văn nghệ sĩ. Đây là cơ hội để văn nghệ sĩ phát huy vai trò dẫn dắt, bằng những tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật, góp phần nâng cao thẩm mỹ, khơi dậy niềm tự hào và tình yêu văn hóa dân tộc.

Đồng thời, Ngày Văn hóa Việt Nam cũng cần trở thành dịp để mỗi người dân tự soi chiếu lại cách mình sống, ứng xử và gìn giữ các giá trị văn hóa trong đời sống hàng ngày, để văn hóa thực sự thấm sâu và bền vững trong xã hội.

Nghệ sĩ Nhân dân Quốc Hưng: Một chủ trương rất có tầm nhìn và giàu ý nghĩa nhân văn

Tiến sĩ, Nghệ sĩ Nhân dân Đỗ Quốc Hưng – Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam chia sẻ: “Việc Bộ Chính trị quyết định lấy ngày 24/11 là Ngày Văn hóa Việt Nam là một tin rất vui đối với những nghệ sĩ như chúng tôi. Đây là một chủ trương rất có tầm nhìn và giàu ý nghĩa nhân văn. Việc này không chỉ khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của văn hóa trong đời sống xã hội, mà còn đặt văn hóa ngang hàng với kinh tế, chính trị trong chiến lược phát triển con người Việt Nam toàn diện.

Ở góc độ giáo dục và đào tạo nghệ thuật, tôi nhìn thấy trong quyết định này một thông điệp sâu sắc: văn hóa không phải là phần “phụ trợ”, mà là cốt lõi để hình thành nhân cách, thẩm mỹ và bản lĩnh dân tộc.

Khi xã hội dành riêng một ngày để tôn vinh văn hóa, người dân có thêm không gian để lắng lại, để thưởng thức nghệ thuật, tìm hiểu truyền thống, hướng con em mình đến những giá trị tốt đẹp. Điều đó đặc biệt quan trọng trong bối cảnh đời sống hiện đại đang chịu nhiều tác động từ công nghệ, thị trường và xu hướng giải trí nhanh.

Tuy nhiên, với tư cách người làm nghề, tôi cũng cho rằng, ý nghĩa của Ngày Văn hóa Việt Nam chỉ thực sự trọn vẹn khi được “lấp đầy” bằng các hoạt động thiết thực, có chiều sâu, có tính lan tỏa và bền vững.

Ngày nghỉ này cần đi kèm với các hoạt động nghệ thuật chất lượng cao, các chương trình biểu diễn, giáo dục, trải nghiệm văn hóa dành cho công chúng, đặc biệt là giới trẻ. Nếu không, sẽ rất dễ rơi vào tình trạng nghỉ lễ thuần túy mà thiếu chiều sâu văn hóa. Các cơ sở đào tạo nghệ thuật, nhà hát, đoàn nghệ thuật cần chủ động tham gia, coi đây là dịp để đưa nghệ thuật hàn lâm và nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với xã hội.

Với đội ngũ nghệ sĩ, giảng viên và sinh viên âm nhạc, quyết định này cũng là một sự nhắc nhở về trách nhiệm nghề nghiệp. Chúng tôi không chỉ đào tạo những người biểu diễn giỏi, mà còn phải nuôi dưỡng những nghệ sĩ có ý thức văn hóa, có khả năng lan tỏa giá trị dân tộc thông qua âm nhạc.

Tôi kỳ vọng Ngày Văn hóa Việt Nam sẽ trở thành điểm hẹn tinh thần, nơi nghệ thuật chân chính được tôn vinh, để từ đó văn hóa thực sự sống động trong đời sống, chứ không chỉ nằm trên các diễn đàn hay văn bản”.

×