Chủ tịch Hà Nội: "Thủ đô có đủ thẩm quyền quyết định và chịu trách nhiệm toàn diện với các vấn đề phát triển"

Chiều 23/4, với đại đa số đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội khóa XVI vừa thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) với hơn 190 thẩm quyền được giao cho chính quyền thành phố Hà Nội. Đây là những điểm đột phá để Thủ đô phát triển trong thời gian tới.

Về việc này, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng (Chủ tịch Hà Nội) đã trả lời phỏng vấn về những điểm đột phá cho Thủ đô phát triển trong thời gian tới.

Thủ đô Hà Nội có đủ thẩm quyền, công cụ và nguồn lực

Theo Chủ tịch Hà Nội, sự đồng thuận rất cao của các vị đại biểu Quốc hội đã thể hiện sự mong muốn Hà Nội có những cơ chế đặc để phát triển hơn nữa, xứng đáng với vị trị, vai trò Thủ đô, dẫn dắt các tỉnh, thành phố trong cả nước cùng phát triển.

Ông nhấn mạnh, Luật Thủ đô được ban hành là sự quyết tâm chính trị rất lớn của Trung ương, thành phố và toàn xã hội, nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô “Văn hiến – Văn minh – Hiện đại – Hạnh phúc”, như tinh thần của Nghị quyết 02-NQ/TW và Quy hoạch Tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

“Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này được ban hành với tư duy mới khi thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền triệt để, toàn diện gắn với cơ chế kiểm soát và trách nhiệm giải trình, bảo đảm Thủ đô có đủ thẩm quyền, công cụ và nguồn lực để chủ động quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm toàn diện đối với các vấn đề phát triển của Thủ đô. Đây chính là điểm đột phá rất lớn trong Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này”, ông Thắng nói.

Theo Chủ tịch Hà Nội, trong hơn 190 thẩm quyền được giao cho Hà Nội, một trong những thay đổi đáng chú ý là quyền tự chủ trong quản lý tổ chức bộ máy và biên chế. HĐND TP được quyết định biên chế; người đứng đầu cơ quan trực tiếp tuyển dụng, bổ nhiệm, đánh giá công chức. TP cũng có thể thiết kế cơ chế riêng trong việc lựa chọn lãnh đạo các đơn vị sự nghiệp và doanh nghiệp nhà nước.

Cùng với đó, một trong những điểm đột phá nhất là việc Hà Nội được ban hành văn bản quy phạm pháp luật tổ chức, hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội khác hoặc chưa có quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, bộ, cơ quan ngang bộ.

Luật Thủ đô (sửa đổi) còn phân quyền cho TP chủ động xây dựng các cơ chế thí điểm, thử nghiệm đối với các chính sách mới hoặc khác với quy định pháp luật hiện hành để xử lý các "điểm nghẽn" thể chế .

Cùng với phân quyền trong thí điểm chính sách, Luật Thủ đô (sửa đổi) còn phân quyền cho TP chủ động xây dựng các cơ chế thí điểm, thử nghiệm đối với các chính sách mới hoặc khác với quy định pháp luật hiện hành để xử lý các "điểm nghẽn" thể chế .

Hà Nội còn được ban hành cơ chế quản lý, sử dụng, khai thác tài nguyên rừng, tài nguyên nước, tài nguyên khác; biện pháp tái điều chỉnh đất đai; biện pháp bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; giao đất, cho thuê đất; chuyển mục đích sử dụng đất với yêu cầu tuân thủ điều kiện, nguyên tắc trong chuyển mục đích sử dụng đất và quy hoạch được phê duyệt.

Trong lĩnh vực quy hoạch và xây dựng, Hà Nội có thể chủ động xây dựng chính sách phát triển đô thị xanh, đô thị thông minh, và đặc biệt là mô hình phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Điều này mở ra khả năng tái cấu trúc không gian đô thị một cách bài bản, thay vì phát triển manh mún như trước đây.

Song song với đó, Hà Nội được chủ động cơ cấu ngân sách, quyết định các khoản tín dụng, thành lập quỹ tài chính, phê duyệt các dự án lớn. Đáng chú ý, TP có thể linh hoạt áp dụng các hình thức hợp tác công – tư (PPP), lựa chọn nhà đầu tư, và khai thác tài sản công theo cơ chế mới.

Không chỉ dừng ở kinh tế, luật còn mở đường cho các mô hình phát triển mới trong khoa học – công nghệ, giáo dục, y tế, văn hóa và an sinh xã hội.

Một điểm nhấn đáng chú ý là cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm. Luật quy định loại trừ hoặc miễn trách nhiệm pháp lý cho những người tham gia xây dựng, ban hành và thi hành Luật Thủ đô trong trường hợp không vụ lợi, đã thực hiện đúng quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục trong quá trình thực hiện nhiệm vụ nhưng vẫn xảy ra thiệt hại.

“Đây là cơ chế quan trọng để thu hút, phát triển những chuyên gia, nhà khoa học, những người có trình độ, kinh nghiệm, tâm huyết cùng tham gia xây dựng, quản lý, phát triển Thủ đô cũng như tháo gỡ tâm lý e ngại cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức khi triển khai thực hiện các chính sách đột phá trong Luật Thủ đô”, ông Thắng nhấn mạnh.

Hà Nội chủ động đồng bộ nhiều giải pháp nhằm sớm đưa luật vào cuộc sống

Theo Chủ tịch UBND TP Hà Nội, Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ nhằm phát triển riêng Hà Nội mà còn tạo động lực lan tỏa cho toàn bộ Vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước.

Với vai trò “trái tim của cả nước”, Hà Nội được kỳ vọng trở thành cực tăng trưởng, trung tâm đổi mới sáng tạo và đầu mối kết nối khu vực. Việc trao quyền mạnh cho Thủ đô vì vậy cũng là chiến lược phát triển quốc gia, không đơn thuần là ưu tiên địa phương.

Đặc biệt, Luật cho phép Hà Nội thí điểm các mô hình phát triển mới trong nhiều lĩnh vực như khoa học – công nghệ, chuyển đổi số, giáo dục, y tế, văn hóa và nông nghiệp đô thị. Những mô hình này nếu thành công có thể nhân rộng ra cả nước.

Làm rõ nội dung "giải pháp bảo đảm việc thực thi đúng, hiệu quả và minh bạch khi áp dụng Luật Thủ đô (sửa đổi)", người đứng đầu chính quyền Hà Nội cho biết, quan điểm tại Nghị quyết 02-NQ/TW là “Thực hiện nghiêm quy định về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, thực hành tiết kiệm; nâng cao tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền các cấp, cá thể hoá trách nhiệm cá nhân, tạo động lực thúc đẩy tinh thần đổi mới sáng tạo...”.

Theo đó, các cấp chính quyền, các tổ chức, cá nhân phải tuân thủ nghiêm Luật, các văn bản hướng dẫn thi hành cùng với hệ thống pháp luật chung. TP Hà Nội sẽ thực hiện đồng bộ các giải pháp sau: Một là, xác định rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền của các cơ quan, đơn vị thuộc thành phố trong việc tổ chức thi hành Luật.

Hai là, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn, kịp thời tháo gỡ, giải quyết vướng mắc, khó khăn phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện.

Ba là, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của Luật Thủ đô (sửa đổi) thuộc phạm vi quản lý, xử lý nhiệm về những vi phạm, yếu kém xảy ra trong công tác xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô.

Bốn là, thực hiện nghiêm các quy định về công khai, minh bạch, tăng cường trách nhiệm giải trình về sử dụng quỹ đất, thực hiện dự án đầu tư, thủ tục hành chính và các nội dung khác theo quy định của pháp luật để nhân dân được biết, tham gia ý kiến, giám sát việc thực hiện các quy định của Luật này.

Năm là, nghiêm túc chấp hành các quy định trong Luật Thủ đô (sửa đổi) giám sát, báo cáo, kiểm tra, thanh tra của cơ quan Trung ương trong quá trình thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi) và trách nhiệm giải trình của chính quyền TP.

Cũng theo người đứng đầu UBND TP Hà Nội, Luật Thủ đô (sửa đổi) được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026 (riêng khoản 4 Điều 8, khoản 6 Điều 36 có hiệu lực thi hành kể từ ngày Luật Thủ đô được thông qua). Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn nhìn nhận: Luật Thủ đô (sửa đổi) mới chỉ là quy định khung, còn vận hành được là những cơ chế, chính sách trong Luật khi được Trung ương phân quyền phải được thể chế hóa chi tiết cụ thể.

Để chuẩn bị triển khai Luật Thủ đô (sửa đổi), Chủ tịch Hà Nội cho biết, TP sẽ chủ động thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp nhằm sớm đưa luật vào cuộc sống.

Trước hết, sẽ ban hành ngay các kế hoạch tổ chức thi hành, tập trung vào công tác tuyên truyền, phổ biến và tập huấn. Trọng tâm là xây dựng, ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành bảo đảm đúng tiến độ, chất lượng và bám sát tinh thần của luật. HĐND TP Hà Nội sẽ tổ chức các kỳ họp chuyên đề và định kỳ để xem xét, thông qua các nội dung thuộc thẩm quyền, theo nguyên tắc “rõ đến đâu làm ngay đến đó”, những nội dung phức tạp sẽ triển khai theo lộ trình phù hợp.

Song song, TP đã rà soát toàn bộ các nội dung cần quy định chi tiết. Các chính sách kế thừa từ Luật Thủ đô trước đây sẽ được tiếp tục thực hiện ngay nhằm bảo đảm tính liên tục, trong khi các chính sách mới được xây dựng đồng bộ. Đáng chú ý, hơn 110 trong tổng số hơn 150 nội dung được giao thẩm quyền đã được chuẩn bị từ sớm; phần còn lại sẽ tiếp tục hoàn thiện theo yêu cầu thực tiễn.

"Hà Nội đã chuẩn bị nguồn lực tài chính và nhân sự, đồng thời chú trọng nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, huy động chuyên gia, nhà khoa học tham gia quá trình xây dựng và thực thi chính sách. TP cũng tăng cường công khai, minh bạch, giám sát và đặc biệt là sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị nhằm bảo đảm triển khai luật thống nhất, hiệu quả", Chủ tịch Hà Nội Vũ Đại Thắng nói rõ.

×