Đại biểu Quốc hội nêu việc sở có đến mười mấy phó giám đốc nhưng cấp xã lại thiếu cán bộ có chuyên môn

Sáng 21/10, Quốc hội thảo luận tại tổ về Đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025; dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026.

Bảo đảm điều kiện sinh hoạt cho cán bộ sau sáp nhập

Tham gia thảo luận, đại biểu Lò Thị Luyến (đoàn Điện Biên) cho biết, kể từ sau 1/7/2025, khi mô hình chính quyền 2 cấp vận hành, trên địa bàn tỉnh Điện Biên, cán bộ công chức nhiều xã phải di chuyển xa, các chi phí cho việc đi lại lớn do địa phương không có nhà công vụ, thậm chí, không có các dịch vụ cho thuê nhà ở xung quanh khu vực trụ sở làm việc.

Nhiều cán bộ, công chức một số xã phải dựng nhà mái tôn để ở, điều kiện sinh hoạt vô cùng thiếu thốn. Tính đến nay, tại Điện Biên đã có 1.185 cán bộ, công chức xin nghỉ việc từ sau 1/7/2025.

Mặc dù Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã có Nghị quyết 76 cho phép địa phương ban hành chính sách hỗ trợ, nhưng với một tỉnh khó khăn như Điện Biên, việc tự cân đối ngân sách là điều không thể. Trước mắt, việc tận dụng linh hoạt trụ sở cũ giúp khắc phục tình trạng thiếu cơ sở vật chất, đảm bảo hoạt động của chính quyền địa phương không bị gián đoạn. Tuy nhiên, về lâu dài, phương án này không còn phù hợp, nhất là với các xã có trụ sở ở xa trung tâm, giao thông khó khăn, gây bất tiện cho cả cán bộ và người dân.

Đại biểu đề nghị Chính phủ sớm bố trí nguồn lực để đầu tư, nâng cấp, xây dựng trụ sở làm việc mới, đáp ứng yêu cầu điều hành của cấp ủy, chính quyền và phục vụ nhân dân thuận lợi hơn. Bà cũng nhắc lại, tại kỳ họp thứ 9, Chính phủ từng báo cáo sẽ rà soát nhu cầu sử dụng tài sản công sau sắp xếp, đánh giá thực trạng hạ tầng, trang thiết bị, viễn thông để báo cáo Quốc hội phân bổ kinh phí, nhưng đến nay nội dung này chưa được cập nhật rõ trong báo cáo hiện hành.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động, đại biểu Luyến kiến nghị Chính phủ quyết liệt hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia, đảm bảo người dân "chỉ cần khai một lần" và các cơ quan nhà nước có thể cùng khai thác. Đồng thời, cần đơn giản hóa chế độ báo cáo, ứng dụng công nghệ số để giảm tải cho cán bộ xã, những người đang phải gánh chịu áp lực từ nhiều loại báo cáo chồng chéo.

Về chính sách cán bộ, đại biểu Lò Thị Luyến đề nghị Chính phủ đẩy nhanh cải cách tiền lương, sớm áp dụng trả lương theo vị trí việc làm, gắn với đánh giá kết quả và năng lực thực hiện nhiệm vụ. Bà cho rằng việc này không chỉ bảo đảm công bằng, tạo động lực làm việc mà còn giúp đánh giá hiệu quả công vụ dựa trên tiêu chí cụ thể (KPI), gắn trách nhiệm cán bộ với sự hài lòng của người dân.

Đại biểu kiến nghị Trung ương ban hành chính sách hỗ trợ đi lại và làm việc cho cán bộ, công chức, viên chức tại các địa phương khó khăn, nhất là ở những nơi phải di chuyển xa sau khi sắp xếp đơn vị hành chính.

“Các tỉnh như Điện Biên hiện vẫn phụ thuộc cân đối từ ngân sách Trung ương, rất cần có khoản hỗ trợ cụ thể để thực hiện chính sách này, chứ giao thẩm quyền mà không có nguồn kinh phí thì địa phương cũng không thể triển khai được”, bà Luyến nêu rõ.

Cùng thảo luận về nội dung chính quyền địa phương hai cấp, đại biểu Nguyễn Thị Yến (đoàn TP.HCM) nêu nghịch lý trong tổ chức bộ máy đó là cấp tỉnh đang dư thừa nhiều cán bộ, có sở lên tới mười mấy Phó Giám đốc, trong khi cấp xã lại thiếu cán bộ có chuyên môn.

“Một số sở có đến mười mấy Phó Giám đốc. Nguyên nhân là do chúng ta đang sắp xếp cán bộ theo cơ cấu cơ học chứ chưa thực sự theo vị trí việc làm. Chính phủ và các bộ, ngành nên nghiên cứu giải pháp để tăng cường cán bộ cho cơ sở một cách mạnh mẽ. Tuy nhiên, cũng cần tính toán đến cơ chế, chính sách vì khi điều chuyển về cơ sở, các chức vụ tương đương gần như không còn. Không thể để tình trạng cấp trên thì bộ máy cồng kềnh, không có đủ việc để làm, còn cấp cơ sở thì quá tải mà lại thiếu người có chuyên môn”, bà Yến nói.

Cần giải quyết nghịch lý nơi thừa, nơi thiếu cán bộ

Nêu ý kiến thảo luận, đại biểu Đào Chí Nghĩa (đoàn TP.Cần Thơ) cho biết, hiện nay, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, bộ máy chính quyền 2 cấp cơ bản đã đi vào ổn định. Tuy nhiên, qua giám sát và khảo sát thực tế, vẫn còn nhiều vướng mắc về nhân sự và hạ tầng phục vụ hoạt động tại cơ sở, nhất là tại các xã, phường, thị trấn có địa bàn rộng.

Đại biểu cho biết, sau sắp xếp, nhiều trụ sở làm việc chưa đáp ứng nhu cầu, hạ tầng giao thông còn hạn chế khiến việc di chuyển, thực thi công vụ của cán bộ gặp khó khăn. Với những xã có trụ sở nằm ở trung tâm cũ thì thuận lợi hơn, nhưng những xã mới hình thành hoặc địa bàn dàn trải thì trụ sở, hạ tầng và điều kiện làm việc còn nhiều bất cập.

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị Chính phủ phân tích rõ phương án tổ chức trụ sở hành chính trong thời gian tới. Nếu tiếp tục bám trụ sở ở cơ sở, cần đẩy mạnh đầu tư hạ tầng giao thông và hạ tầng công nghệ thông tin, bảo đảm kết nối thuận lợi giữa chính quyền và người dân. Nếu tổ chức trụ sở tập trung, thì cần xây dựng cơ sở vật chất đồng bộ, phù hợp với quy mô cán bộ, công chức hiện nay.

Ngoài ra, đại biểu cũng phản ánh nhiều địa phương còn gặp khó khăn do thiếu hướng dẫn cụ thể của các bộ, ngành, nhất là trong quá trình phân cấp, ủy quyền từ cấp huyện xuống cấp xã.

Ông cho biết, cử tri và chính quyền cơ sở đều mong muốn có văn bản hướng dẫn kịp thời, thống nhất, để việc vận hành bộ máy hành chính sau sắp xếp được thông suốt, tránh lúng túng trong triển khai nhiệm vụ.

Từ đó, ông đề nghị Chính phủ quan tâm tổng thể công tác tái cấu trúc bộ máy hành chính, vừa bảo đảm hiệu lực, hiệu quả hoạt động, vừa tháo gỡ các vướng mắc thực tiễn về nhân sự, cơ sở vật chất và hạ tầng tại cơ sở.

Từ một góc nhìn khác, đại biểu Hà Phước Thắng (Đoàn TP.HCM) đã đưa ra 5 kiến nghị cụ thể để nâng cao hiệu quả chính quyền cơ sở.

Ông nhấn mạnh sự cần thiết phải đồng bộ hóa dữ liệu số quốc gia để giảm thủ tục cho dân và quy định lại số lượng cán bộ cơ sở theo quy mô dân số và diện tích

Nêu thực tế sau khi tinh gọn bộ máy, một cán bộ công chức có thể phải đảm nhiệm công việc của hai, ba người. Do đó, đại biểu Thắng cho rằng việc sớm ban hành Đề án vị trí việc làm để chuẩn hóa chức năng, nhiệm vụ và yêu cầu năng lực cho từng vị trí là vô cùng cấp thiết. Đi đôi với đó là xây dựng một chính sách tiền lương và chế độ đãi ngộ tương xứng với khối lượng và chất lượng công việc. Theo ông, đây là giải pháp căn cơ để cán bộ yên tâm công tác, đồng thời thu hút được nguồn nhân lực chất lượng cao vào hệ thống công.

Một nội dung nữa được đại biểu Hà Phước Thắng nêu đó là tình trạng nhiều khu đất nông nghiệp, đất trồng cây lâu năm nằm trong quy hoạch dự án nhưng chưa được triển khai gây lãng phí.

"Đất đai bị bỏ hoang trong khi người dân lại thiếu không gian sinh hoạt công cộng”, ông Thắng nêu thực trạng.

Vì vậy, ông đề xuất Chính phủ nghiên cứu một cơ chế đặc thù, cho phép chuyển đổi tạm thời các khu đất này thành các công trình văn hóa, thể thao phục vụ cộng đồng. Khi dự án chính thức được triển khai, Nhà nước sẽ thu hồi lại. Giải pháp này, theo ông, sẽ giúp tận dụng hiệu quả nguồn lực đất đai, tránh lãng phí.

×