Đại biểu Trần Khánh Thu: Dùng AI chuẩn đoán bệnh, mẹ bị đột quỵ, con cho uống thuốc suýt mất mạng

Chiều 27/11, tại Hội trường Diên Hồng, Quốc hội cho ý kiến, thảo luận về Luật Trí tuệ nhân tạo do Chính phủ trình. Đây là lần đầu tư Dự án luật này được trình ra Quốc hội xem xét, cho ý kiến thông qua.

AI có ích cho y tế, nhưng không được lạm dụng

Bà Trần Khánh Thu, Tiến sĩ Y khoa, Đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên cho rằng, đây là một đạo luật có tính mở đường và rất quan trọng để tạo nên một nền tảng pháp lý cho lĩnh vực công nghệ, có ý nghĩa quyết định đối với năng lực cạnh tranh quốc gia trong nhiều thập kỷ tới, chủ động để tận dụng các cơ hội của làn sóng công nghệ mới.

Tuy nhiên, như đã nói ở trên, trí tuệ nhân tạo là một đạo luật hết sức mới. Ngay cả "trí tuệ nhân tạo là gì?", "sử dụng trí tuệ như thế nào để có hiệu quả, an toàn và đáp ứng được đúng yêu cầu?" cũng là một vấn đề mới cho các tổ chức, cá nhân sử dụng sau này.

Theo bà Thu, thế kỷ XXI trí tuệ nhân tạo đã trở thành một cuộc cách mạng công nghệ và tác động sâu rộng đến nhiều lĩnh vực khoa học công nghệ và đời sống. Trong đó, ngành y tế được đánh giá là một trong những lĩnh vực có nhiều tiềm năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhất với những ảnh hưởng rõ rệt lên quy trình chẩn đoán, điều trị, quản lý bệnh nhân cũng như nghiên cứu và phát triển dược phẩm. 

Việc kết hợp các phần mềm như học máy, học sâu hay dữ liệu lớn Big Data đã mở ra nhiều hướng đi mới giúp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và hiệu quả trong điều trị bệnh tật. 

Trí tuệ nhân tạo không chỉ giúp tối ưu hóa các quy trình trong ngành y tế, giảm tải công việc cho các y bác sĩ, các chuyên gia y tế mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc cá nhân hóa điều trị, từ đó cải thiện kết quả chăm sóc sức khỏe và tăng cường hiệu quả sử dụng nguồn lực. 

Tại Việt Nam, việc áp dụng trí tuệ nhân tạo trong y tế đang ngày càng phát triển. Tuy nhiên, vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức như cơ sở hạ tầng hạn chế, khả năng tiếp cận công nghệ và nhân lực y tế chưa thực sự đồng đều.

Nêu vụ việc điển hình, bà Trần Khánh Thu cho hay: Mới đây, một bệnh nhân 55 tuổi ở TP.HCM được đưa đến bệnh viện cấp cứu trong tình trạng lơ mơ, không nhận biết xung quanh.

“Theo tìm hiểu, con gái bệnh nhân cho hay trước đó thấy mẹ chóng mặt, khó thở, cô đã nhờ AI chẩn đoán. Kết quả cho thấy bị tăng huyết áp, người con thực hiện đo huyết áp cho mẹ và thấy huyết áp có tăng thật, đã ra tiệm mua thuốc về cho mẹ uống. Nhưng sau khi uống xong thì tình trạng người mẹ ngày càng tệ hơn, mệt, ói nhiều, dẫn đến không còn nhận thức thì mới đưa đi cấp cứu”, bà Thu kể.

Nữ đại biểu thông tin: Tại bệnh viện, bác sĩ xác định bệnh nhân bị tổn thương não, đột quỵ, dù được cứu qua cơn nguy kịch xong di chứng để lại là khó tránh khỏi. 

“Hiện nay Internet rất phổ biến, đặc biệt là AI là một nguồn thông tin rất tốt cho người bệnh khi muốn tìm hiểu thêm về bệnh lý của mình. Việc tìm hiểu cơ chế nguyên nhân gây bệnh và các triệu chứng để biết về bệnh của mình, chuẩn bị những câu hỏi cho bác sĩ khi chưa thực sự hiểu rõ và phối hợp với bác sĩ là điều tốt. Nhưng, tuyệt đối mọi người không dùng kết quả để tìm kiếm chẩn đoán hay kê đơn thuốc cho bản thân được”, bà Trần Khánh Thu khuyến cáo.

Nữ đại biểu đặt dấu hỏi: “Theo quy định, người bán thuốc theo đơn AI này thì có vi phạm pháp luật không?”

Theo bà Thu, chúng ta chưa có một khung pháp lý cụ thể và đầy đủ dành riêng cho việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong y tế.

Các sản phẩm phục vụ khám bệnh, chữa bệnh dựa trên AI hiện vẫn đang tuân theo các quy trình cấp phép chung dành cho thiết bị y tế, nhưng thiếu các tiêu chuẩn và quy định riêng về trí tuệ nhân tạo cho các sản phẩm đó. 

Ngoài ra, một số vấn đề như trách nhiệm pháp lý trong trường hợp AI mắc sai sót và bảo mật dữ liệu y tế, bảo đảm an toàn cho bệnh nhân cũng chưa được đưa ra quy định rõ ràng trong các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành.

Do đó, tôi rất hy vọng trong dự thảo Luật Trí tuệ nhân tạo lần này sẽ có thêm các điều khoản khung pháp lý cụ thể hơn để quản lý các sản phẩm trí tuệ nhân tạo dành cho y tế, đặc biệt là trách nhiệm của các bên liên quan.

Ủng hộ việc lập Uỷ ban Quốc gia về AI

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) nhấn mạnh việc đào tạo, thu hút và chế độ đãi ngộ, bồi dưỡng cho các chuyên gia đầu ngành, những chuyên gia ở nước ngoài, thậm chí những chuyên gia cần thiết, khuyến khích, hỗ trợ, lôi kéo về Việt Nam để sản xuất, chế tạo, hoạt động những công nghệ AI tiên tiến giúp cho phát triển đất nước.

“Dù chế độ có cao đi nữa thì tôi nghĩ nhà nước cũng rất cần cho hoạt động này, để sử dụng những chuyên gia đầu ngành tiên tiến các nước trên thế giới. Ưu tiên đào tạo chuyên gia trong nước và ưu tiên sử dụng những chuyên gia đầu ngành của nước ngoài trong hoạt động AI thì rất phù hợp”, ông Hoà nói.

Đại biểu đề cập đến việc lập Ủy ban Quốc gia về Trí tuệ nhân tạo, đề nghị nên có phân biệt rạch ròi, cụ thể giữa Ủy ban này đối với Ban Chỉ đạo Quốc gia về chuyển đổi số, xem trong hoạt động không trùng lắp về nhân sự và hoạt động tham mưu chính sách, cho rành mạch.

Ủy ban này hoạt động như thế nào, ra làm sao? Ban Chỉ đạo về hoạt động chuyển đổi số... Tất nhiên, Ủy ban này do Chính phủ quyết định thành lập, Bộ quyết định thành lập thì nhiệm vụ quyền hạn sẽ giao cho Chính phủ thực hiện. Tuy nhiên, cũng cần rạch ròi để trong hoạt động này không trùng lắp.

Vấn đề thứ ba về phân loại trong hệ thống AI. Trước đây trong dự thảo có 4 loại, sau khi tiếp thu còn 3 loại. Tôi nghĩ rất phù hợp, chứ có một hệ thống mà phải nói là "trong hoạt động rủi ro không chấp nhận được"... Hồi trước thảo luận ở tổ tôi cũng đặt vấn đề "rủi ro không chấp nhận được" là cái gì mà cũng không có giải thích từ ngữ. Cho nên Ban soạn thảo tiếp thu bỏ phân loại thứ tư này là rất cần thiết. Tuy nhiên, tôi cũng rất quan tâm đối với hệ thống phân loại của trường hợp AI có rủi ro cao.

Đây là hệ thống quản lý, tôi đề nghị Ban soạn thảo có đánh giá từng bước, từng phần khách quan, chính xác. Vì công nghệ AI có tính rủi ro cao, nó có khả năng xảy ra dẫn đến tình trạng thiệt hại đáng kể về sinh mạng, tài sản, quyền con người, quyền lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Cho nên việc đánh giá khách quan về công nghệ rủi ro của AI này là hết sức cần thiết. 

Về trách nhiệm pháp lý, ông Hoà yêu cầu gắn trách nhiệm pháp lý của nhà phát triển, nhà cung cấp, bên triển khai và bên người sử dụng. Bốn chủ thể này phải có trách nhiệm về sản phẩm AI để cùng có trách nhiệm chung.

×