Đại hội XIV của Đảng: Diện mạo mới của văn hóa lãnh đạo và quản trị quốc gia

Tối 23/1, chúng tôi bước ra khỏi Trung tâm Báo chí tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia sau lễ bế mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (Đại hội XIV) sau 5 ngày tham gia đưa tin về Đại hội, điều đọng lại không chỉ là những quyết sách lớn cho chặng đường phát triển tiếp theo của đất nước, mà còn là cảm nhận rõ nét về một kỳ Đại hội được tổ chức theo tinh thần mới: gọn gàng, hiện đại, khoa học và hướng mạnh vào hành động. Đại hội XIV của Đảng không phô trương hình thức, không kéo dài nghi lễ, mà tập trung tối đa cho nội dung, cho trí tuệ tập thể và cho hiệu quả thực chất, thực hành tiết kiệm.

Ngay từ những chi tiết tưởng như rất nhỏ, Đại hội XIV đã thể hiện một tư duy tổ chức khác biệt. Hội trường không hoa. Trên dãy bàn của Đoàn Chủ tịch không hoa. Những bông hoa trang trí khánh tiết quen thuộc của các kỳ đại hội trước được lược bỏ, không gian trang trí được tiết chế tối đa. Không gian Đại hội còn mang những nét đổi mới giàu ý nghĩa biểu tượng. Hội trường lớn với tượng Bác Hồ toàn thân đặt trang trọng, bên cạnh là cờ Tổ quốc và cờ Đảng, tạo nên bố cục trang nghiêm, chuẩn mực và giàu cảm xúc.

Đáng chú ý, bục phát biểu và bục trình bày tham luận được đặt chính giữa sân khấu, ngay phía trước Đoàn Chủ tịch, tạo cảm giác người phát biểu đứng ở “trung tâm đối thoại” của Đại hội. Cách bố trí này vừa cân xứng về thị giác, vừa làm nổi bật tinh thần trao đổi, trách nhiệm và trí tuệ tập thể. Những sự tối giản ấy không hề tạo cảm giác khô cứng, mà ngược lại mang đến một bầu không khí trang nghiêm, tập trung và kỷ luật. Ánh nhìn của hàng nghìn đại biểu không bị phân tán bởi hình thức, mà hướng trọn vẹn vào nội dung thảo luận, vào từng báo cáo, từng ý kiến đóng góp.

Tinh thần “giảm hình thức, tăng thực chất” được thể hiện rõ nét trong việc tổ chức Đại hội không giấy tờ. Lần đầu tiên, toàn bộ khối tài liệu đồ sộ của một kỳ Đại hội Đảng với khoảng 1.000 trang được chuyển hoàn toàn sang hình thức điện tử. Ngày 10/1 (9 ngày trước khi Đại hội XIV diễn ra), 1.586 máy tính bảng được phát đến các đại biểu chính thức, thay thế khoảng 1,6 triệu trang tài liệu giấy, tiết kiệm đáng kể nguồn lực về giấy, mực in, nhân công và thời gian. Quan trọng hơn, công nghệ thông tin không chỉ dừng ở việc “thay giấy bằng màn hình”, mà trở thành công cụ hỗ trợ trực tiếp cho thảo luận, tổng hợp ý kiến, bảo đảm an ninh và điều hành Đại hội.

Nhiều đại biểu dự Đại hội nhận xét, cách làm này khiến không khí Đại hội gọn gàng, khoa học, giảm hẳn cảm giác nặng nề thường thấy khi phải xử lý khối lượng lớn tài liệu giấy trong thời gian ngắn.

Quan sát trong các phiên làm việc, dễ nhận thấy hình ảnh quen thuộc của các đại biểu chăm chú nghiên cứu tài liệu trên máy tính bảng, ghi chú trực tiếp, tra cứu nhanh các nội dung liên quan. Phần lớn đại biểu đã chủ động tiếp cận tài liệu từ sớm, tạo nên sự chuẩn bị nghiêm túc và bài bản. Hệ thống phần mềm tổng hợp ý kiến phát biểu giúp các góp ý được ghi nhận đầy đủ, chính xác, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao chất lượng tiếp thu. Đây không chỉ là bước tiến về công nghệ, mà còn phản ánh một phương thức làm việc hiện đại, khoa học, phù hợp với yêu cầu lãnh đạo, quản trị trong kỷ nguyên chuyển đổi số.

Một dấu ấn nổi bật khác của Đại hội XIV là cách làm văn kiện. Báo cáo Chính trị do Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày đã tích hợp ba nội dung lớn: Báo cáo chính trị, báo cáo kinh tế – xã hội và báo cáo về công tác xây dựng Đảng. Cách tiếp cận này cho thấy sự đổi mới rõ rệt trong tư duy xây dựng văn kiện: không tách rời, không trùng lặp, không dàn trải, mà nhìn nhận các vấn đề trong một chỉnh thể thống nhất, xuyên suốt và có tính hệ thống cao.

Báo cáo ngắn gọn hơn, nhưng không vì thế mà giản lược nội dung. Trái lại, các vấn đề cốt lõi được chắt lọc, diễn đạt súc tích, dễ đọc, dễ nhớ, dễ triển khai. Bài phát biểu của Tổng Bí thư không dài, không nhiều thuật ngữ phức tạp, nhưng hàm chứa tư duy chiến lược rõ ràng, thông điệp nhất quán và định hướng hành động cụ thể với những thông điệp có sức lan tỏa cao như việc tổ chức thực hiện “nói ít – làm nhiều – làm đến cùng”. Điều này tạo nên sự đồng thuận cao trong đại hội, đồng thời giúp cán bộ, đảng viên và nhân dân dễ tiếp cận, dễ hiểu tinh thần nghị quyết sau Đại hội.

Tinh thần ấy tiếp tục lan tỏa trong cách trình bày tham luận của các đại biểu tại Đại hội. Nếu như ở nhiều kỳ Đại hội trước, tham luận thường dài thì tại Đại hội XIV, mỗi tham luận đều được chuẩn bị kỹ, trình bày ngắn gọn, đi thẳng vào trọng tâm. Chỉ trong một ngày, Đại hội đã nghe tới khoảng 30 tham luận của các đại biểu đại diện cho Đảng bộ các cơ quan Đảng Trung ương, Đảng bộ Chính phủ, Đảng bộ Quốc hội, Đảng bộ Quân đội, Đảng bộ Công an Trung ương, Đảng bộ MTTQ, các đoàn thể Trung ương; Đảng bộ của các tỉnh, thành, Đảng bộ phường, xã, đặc khu – con số hiếm thấy. Điều này cho thấy kỷ luật thời gian được siết chặt, đồng thời phản ánh sự thay đổi trong tư duy phát biểu: nói ít hơn nhưng trúng hơn, ngắn hơn nhưng hàm lượng thông tin và giá trị gợi mở cao hơn.

Một điểm mới đáng chú ý là nghị quyết Đại hội đi kèm chương trình hành động. Không chỉ nêu mục tiêu và định hướng, Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu cụ thể hóa ngay từ đầu: việc gì cần làm, cách làm ra sao, trách nhiệm thuộc về ai, lộ trình thực hiện thế nào. Đây là bước chuyển quan trọng từ “ban hành nghị quyết” sang “tổ chức thực hiện nghị quyết”, thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ trong việc đưa chủ trương nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Thời gian tổ chức Đại hội cũng in đậm dấu ấn của tinh thần đổi mới. Đại hội XIV đã rút ngắn chương trình làm việc 1 ngày rưỡi (theo dự kiến ban đầu là 6 ngày rưỡi từ 19 đến 25/1/2026); nhiều nội dung còn được hoàn thành sớm hơn kế hoạch. Rút ngắn thời gian không đồng nghĩa với làm qua loa, mà là kết quả của sự chuẩn bị công phu, phối hợp nhịp nhàng và kỷ luật tổ chức nghiêm túc. Đại hội diễn ra khẩn trương nhưng không vội vã, tiết kiệm thời gian nhưng không giảm chất lượng.

Phát biểu với báo chí ngay sau lễ bế mạc chiều 23/1, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, Đại hội XIV của Đảng “đã thành công rực rỡ, thành công rất tốt đẹp”. Đây là mốc son trong lịch sử 96 năm Đảng Cộng sản Việt Nam và trong dòng chảy lịch sử của đất nước. Tổng Bí thư Tô Lâm đã khái quát những “từ khóa” của Đại hội XIV như: đoàn kết, dân chủ, kỷ cương, đột phá, phát triển, trách nhiệm, tâm huyết, trí tuệ, khoa học, vì dân; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tự hào dân tộc; vì một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Những từ khóa ấy không chỉ nằm trong văn kiện, mà được hiện thực hóa ngay trong cách tổ chức và điều hành Đại hội.

Nhiều đại biểu và nhà báo cùng chung nhận định: Đại hội XIV là một kỳ Đại hội “nhẹ hình thức, nặng nội dung”. Việc ứng dụng công nghệ, rút gọn thời gian và kỷ luật phát biểu giúp tăng hiệu quả thảo luận, giảm áp lực, tạo điều kiện để báo chí tác nghiệp nhanh, chính xác và toàn diện hơn. "Đại hội XIV của Đảng đã dành một phút mặc niệm dành cho cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và các Ủy viên Trung ương đã từ trần trong nhiệm kỳ XIII là điểm lắng trang trọng, thể hiện sự tri ân sâu sắc của Đại hội".

Tổng thể, Đại hội XIV của Đảng không chỉ là một sự kiện chính trị trọng đại, mà còn là thông điệp rõ ràng về cách làm mới của Đảng: hành động hơn, khoa học hơn, tiết kiệm hơn và gần với thực tiễn hơn. Chính những đổi mới ấy tạo nền tảng quan trọng để các nghị quyết sớm đi vào cuộc sống, đáp ứng kỳ vọng của nhân dân về một Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và hạnh phúc.

Bên lề Đại hội, triển lãm sách, báo, ảnh tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia đã hệ thống lại những thành tựu nổi bật trên các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, giúp đại biểu nhìn lại chặng đường đã qua để thêm vững tin vào chặng đường phía trước. Ở khu vực khánh tiết bên ngoài, hoa được sử dụng tiết chế, bố trí gọn gàng, màu sắc nhã nhặn, tạo không gian thoáng, hiện đại nhưng vẫn trang trọng, đúng tầm vóc một sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng.

×