Dân số và chất lượng sống của người dân Hà Nội thay đổi như thế nào trong tầm nhìn 100 năm?

Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm vừa được Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng phê duyệt, dân số Hà Nội trong tương lai sẽ không còn phát triển theo kiểu “phình to vô hạn” như nhiều đô thị siêu lớn trên thế giới, mà được định hướng theo mô hình tăng trưởng có kiểm soát, phân bố lại không gian cư trú và tái cấu trúc đô thị theo hướng đa cực, xanh và bền vững.

Dân số tăng mạnh, khống chế ở mức 20 triệu dân

Điểm đáng chú ý nhất trong quy hoạch lần này là Hà Nội không lựa chọn con đường phát triển theo kiểu tập trung toàn bộ dân cư vào khu vực nội đô lịch sử. Thay vào đó, thành phố xác lập cấu trúc “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục phát triển chiến lược.

Điều đó đồng nghĩa với việc dân số sẽ được phân bổ lại mạnh mẽ ra các cực tăng trưởng mới ở phía Bắc, phía Đông, phía Nam, phía Tây và phía Tây Bắc Thủ đô. Các khu vực như Đông Anh - Mê Linh - Sóc Sơn, Hòa Lạc, Xuân Mai, Phú Xuyên, Sơn Tây hay Vân Đình - Đại Nghĩa sẽ không còn chỉ là “vùng ven”, mà trở thành những trung tâm đô thị mới với chức năng riêng biệt.

Theo quy hoạch, riêng khu đô thị hữu ngạn sông Hồng – tức khu vực lõi trung tâm hiện nay sẽ duy trì diện tích tương đối ổn định, dân số đến năm 2045 khoảng 6,365 triệu người và đến năm 2065 khoảng 6,455 triệu người. Điều này cho thấy Hà Nội chủ trương hạn chế gia tăng dân số quá mức ở khu vực nội đô lịch sử để giảm áp lực hạ tầng, giao thông và môi trường.

Thay vì tiếp tục “nén dân” vào lõi đô thị cũ, thành phố sẽ thúc đẩy chiến lược giãn dân thông qua hệ thống vành đai, đô thị vệ tinh và các trung tâm hạ tầng xã hội cấp vùng. Đặc biệt, Vành đai 3.5 và Vành đai 4 được xác định là không gian thu hút dân cư mới, phát triển các đô thị hiện đại đồng bộ để kéo giãn áp lực dân số khỏi khu vực trung tâm.

Một trong những nội dung thể hiện tư duy quy hoạch dài hạn là Hà Nội lần đầu tiên đặt ra “trần dân số” cho tương lai 100 năm.

Theo quy hoạch, đến sau năm 2085, Thủ đô sẽ khống chế dân số tối đa không vượt quá 20 triệu người. Trong trường hợp tính cả khách vãng lai, người tạm trú, học tập, làm việc, du lịch…, ngưỡng chịu tải tối đa của đô thị khoảng 22-25 triệu người.

Đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển đô thị. Nếu trước đây Hà Nội thường đối mặt với áp lực nhập cư cơ học lớn, phát triển nhà ở tự phát và quá tải hạ tầng, thì trong quy hoạch mới, dân số trở thành yếu tố được quản trị chặt chẽ cùng với không gian, tài nguyên và môi trường.

Việc kiểm soát quy mô dân số cũng gắn với chiến lược phát triển đô thị “nén - xanh”. Theo đó, đất xây dựng đô thị sẽ tăng dần nhưng vẫn dành phần lớn diện tích cho hành lang xanh, mặt nước, rừng và không gian sinh thái. Đến năm 2065, tỷ lệ đất xây dựng đô thị khoảng 55-60%, phần còn lại được bảo vệ nghiêm ngặt nhằm duy trì tỷ lệ rừng và cấu trúc hành lang xanh của Thủ đô.

Dân số đông nhưng chất lượng sống cao

Điểm khác biệt trong quy hoạch lần này không nằm ở con số dân số, mà ở mục tiêu chất lượng sống đi kèm.

Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2035 có tuổi thọ trung bình 79 tuổi, chỉ số hạnh phúc đạt 9,2/10; đến năm 2045 tuổi thọ đạt 80 tuổi, chỉ số hạnh phúc đạt 9,5/10; đến năm 2065 thuộc nhóm 10 thủ đô hạnh phúc nhất thế giới.

Điều này cho thấy thành phố không hướng tới một “siêu đô thị đông dân” đơn thuần, mà là một đô thị có khả năng cung cấp dịch vụ sống chất lượng cao cho người dân.

Để đạt mục tiêu đó, quy hoạch xác định hàng loạt nhiệm vụ trọng tâm như xử lý triệt để ô nhiễm không khí và nguồn nước; hồi sinh các dòng sông nội đô; phát triển mạnh giao thông công cộng và đường sắt đô thị; mở rộng không gian xanh; kiểm soát phương tiện cá nhân; tái cấu trúc các khu dân cư cũ; phát triển đô thị theo mô hình TOD gắn với giao thông công cộng.

Đặc biệt, Hà Nội sẽ phát triển mô hình đô thị đa tầng, trong đó mở rộng mạnh không gian ngầm cho giao thông, thương mại, bãi đỗ xe và hạ tầng kỹ thuật. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2045, không gian ngầm khu vực trung tâm đạt tối thiểu 20% diện tích đất đô thị và đạt 40% vào năm 2065.

Trong tầm nhìn 100 năm, sự thay đổi dân số Hà Nội không chỉ là tăng về số lượng mà còn là thay đổi về địa lý cư trú.

Các trục động lực như Nhật Tân - Nội Bài, Hồ Tây - Cổ Loa - Gia Bình, Đại lộ Thăng Long, Quốc lộ 5 hay Đại lộ cảnh quan sông Hồng sẽ hình thành những “dòng chảy dân cư” mới. Người dân sẽ có xu hướng sống xa trung tâm hơn nhưng di chuyển thuận lợi hơn nhờ hệ thống đường sắt đô thị, đường sắt liên vùng và các tuyến vành đai.

Trong tương lai, thay vì dồn vào khu vực hồ Gươm, Ba Đình hay các quận lõi lịch sử, dân cư Hà Nội có thể phân bố thành nhiều cụm đô thị hiện đại: đô thị sân bay phía Bắc, đô thị khoa học công nghệ Hòa Lạc, đô thị logistics Phú Xuyên, đô thị sinh thái Xuân Mai hay chuỗi đô thị dọc sông Hồng.

Đi cùng dân số là mục tiêu tăng mạnh quy mô kinh tế. Hà Nội đặt mục tiêu GRDP giai đoạn 2026-2035 tăng trên 11%/năm, quy mô nền kinh tế đạt khoảng 200 tỷ USD vào năm 2035, GRDP bình quân đầu người đạt tối thiểu 18.800 USD.

Đến năm 2045, GRDP dự kiến đạt khoảng 640 tỷ USD, GRDP đầu người tối thiểu 42.000 USD. Đến năm 2065, quy mô kinh tế hướng tới khoảng 1.920 tỷ USD, GRDP đầu người tối thiểu 95.000 USD. Sau năm 2085, GRDP đầu người được định hướng đạt tối thiểu 200.000 USD.

Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2035 trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao và hội nhập quốc tế sâu rộng. Thành phố hướng tới môi trường sống an toàn, thân thiện, người dân hạnh phúc; đồng thời hình thành các trung tâm giáo dục, y tế, tài chính, thương mại và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương, giữ vai trò hạt nhân liên kết phát triển vùng.

Đến năm 2045, Hà Nội phấn đấu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của châu Á - Thái Bình Dương, nơi hội tụ tri thức và công nghệ, với hạ tầng và quản trị đô thị hiện đại, chất lượng sống cao.

Tầm nhìn đến năm 2065, Hà Nội sẽ là thành phố toàn cầu phát triển bền vững, thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và chỉ số hạnh phúc hàng đầu thế giới.

Xa hơn, đến năm 2085 và sau đó, Thủ đô được định hướng trở thành siêu đô thị bền vững tiêu biểu của khu vực châu Á - Thái Bình Dương và thế giới, có sức ảnh hưởng lớn về đô thị thông minh, kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo.

×