Danh tướng nước Việt từng làm phò mã nhà Tần là ai?

Hành trình kỳ vĩ của “người khổng lồ” từng làm phò mã nhà Tần

Đình Chèm thuộc xã Thụy Phương, huyện Từ Liêm, cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 12km về phía tây bắc. Xưa kia là làng Thụy Hương là 1 trong 8 xã thuộc tổng Phú Gia, huyện Từ Liêm, Quốc Oai, trấn Sơn Tây. Theo thần phả, đình Chèm thờ đức thánh Chèm là Lý Thân, hay Lý Ông Trọng. Cũng có sách gọi là đền Chèm.

Tại đình còn lưu giữ được nhiều di vật như cuốn sách chữ Hán ghi các đạo sắc, lễ nghi, văn tế, 3 đạo sắc phong thời Nguyễn, 4 tấm bia đá, trong đó: 1 bia thời Lê Cảnh Hưng và 3 bia thời Nguyễn; 2 chuông đồng thời Nguyễn, 15 câu đối, 8 bức hoành phi, 10 pho tượng tròn, trong đó tượng vợ chồng Lý Ông Trọng cao tới hơn 3m, hệ thống máng đồng đúc từ năm Cảnh Hưng thứ 9 (1748), Cảnh Hưng thứ 17 (1756), Cảnh Thịnh thứ 7 (1799) và Minh Mệnh thứ 5 (1824)...

Chuyện rằng ở làng Thụy Phương, huyện Từ Liêm, đất Giao Chỉ, vào cuối đời Hùng Vương thứ 18 có người họ Lý, tên Thân còn gọi là Lý Ông Trọng. Lúc sinh ra, Lý Thân đã to lớn, dần cao đến 2 trượng 3 thước, sức khoẻ hơn người, khí chất cứng rắn, mạnh mẽ. Lúc trẻ, ông làm mạt quan, chức nhỏ ở huyện ấp đã bị vua quở phạt. Lý do ông bị quở phạt có sách ghi: Vì ông thấy một tên lính đánh đập dân phu nên đã tức giận giết chết tên lính đó; có sách ghi: Vì ông phá kho thóc chia cho dân nghèo đang đói. Vua thương ông là người khoẻ và tài giỏi nên không bắt giết.

Lúc bấy giờ Hùng Duệ Vương tuổi đã cao, việc triều chính bỏ bê trễ, chủ bộ Ai Lao là Thục An Dương Vương kéo vào đánh phá cướp ngôi báu. Có thuyết cho là Hùng Duệ Vương không có con trai nối dõi mới nhường ngôi cho Tản Viên Sơn Thánh, nhưng có thuyết cho là Tản Viên khuyên nên nhường ngôi cho An Dương Vương. Lý Thân thấy cảnh tượng vua quan như thế mới bỏ sang nước Tần, thi đỗ Hiếu Liêm, Tần Thuỷ Hoàng phong làm Tư lệnh hiệu uý. Có sách còn nêu rằng sang thời đầu An Dương Vương, Lý Thân phải đưa sang cống cho nhà Tần; lại có sách ghi ông được cử sang sứ nhà Tần.

Ông là bậc dũng sĩ văn võ song toàn, văn đạt Hiếu liêm, võ đạt Hiệu úy - từng giúp vua Hùng Duệ Vương chặn giặc giữ yên bờ cõi Văn Lang. Đến đời An Dương Vương giúp vua với nhiều công trạng. Khi được cử làm sứ sang Tần thì giúp Tần đuổi giặc Hung Nô. Vua Tần cảm kích phong làm Vạn Tín hầu và trở thành phò mã của Tần Thủy Hoàng khi kết hôn với công chúa Bạch Tĩnh Cung.

Vì lưu luyến quê cha đất tổ, Lý Thân xin về nước, rồi không sang Trung Quốc nữa. Hung Nô dò biết được chuyện đó mới cất quân trở lại quấy nhiễu, Tần Thuỷ Hoàng nhớ đến Lý Thân, cho người sang triệu, nhưng Lý Thân không đi, bỏ trốn vào rừng sâu. Vua nhà Tần đưa thư quở trách, An Dương Vương cho quân đi tìm nhưng không tìm thấy.

Triều đình lo sợ bàn nhau lập mưu nói dối là Lý Thân đã bị bệnh tả mà chết. Tần Thuỷ Hoàng không tin lại cho sứ sang đòi được khám xét. Lý Thân lo sợ, phải tự vẫn mà chết, An Dương Vương sai lấy thuỷ ngân rắc lên xác rồi đem nộp vua nhà Tần. Lúc bấy giờ vua Tần mới chịu tin là chuyện thật. Để đối phó với quân Hung Nô, Tần Thuỷ Hoàng bèn sai quan mở kho lấy đồng đem đúc thành tượng Lý Thân đặt ở cửa Tư Mã, đất Hàm Dương. Tương truyền, tượng rất to, có cơ cấu máy móc làm cho tượng cử động như người thật. Hung Nô tưởng quan Tư lệ Hiệu uý lại được cử ra trận ải, sợ mà rút quân.

Sách Lĩnh Nam chích quái có chép một bài thơ vịnh Lý Ông Trọng (bản dịch):

Võ giỏi văn tài đất trượng phu

Hàm Dương đồng tượng khiếp quân

Hồ Vĩnh Phương ứng mộng bàn kinh tuyên

Hương lửa trời Nam vững để đồ.

×