Nghệ An: Quyết tâm phát triển giáo dục, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Chương trình MTQG “đòn bẩy” phát triển giáo dục vùng xa

Toàn tỉnh Nghệ An hiện có hơn 400 trường tiểu học, THCS, THPT trên địa bàn các xã miền núi vùng cao, vùng đồng bào các dân tộc thiểu số. Trong số này, có 8 trường phổ thông dân tộc nội trú, 83 trường phổ thông dân tộc bán trú và hơn 50 trường có học sinh dân tộc thiểu số bán trú.

Trong những năm qua, chất lượng giáo dục có chuyển biến tích cực, tỷ lệ học sinh sau lớp 1 đọc thông, viết thạo, thực hiện tốt 2 phép tính cộng, trừ trong phạm vi đạt 95%, tỷ lệ trẻ 11 tuổi hoàn thành chương trình tiểu học đạt 96,39%, tỷ lệ trẻ đến 14 tuổi hoàn thành chương trình tiểu học đạt 99,01%; điểm trung bình thi tuyển sinh lớp 10 THPT và điểm thi tốt nghiệp THPT hàng năm chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, chất lượng giáo dục phổ thông vùng đặc biệt khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều hạn chế, chưa toàn diện, dưới mức trung bình so với mặt bằng chung của cả tỉnh, không đồng đều giữa các vùng.

Với mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục miền núi, những năm gần đây, từ nguồn ngân sách Nhà nước, các chương trình, dự án phát triển giáo dục, Chương trình MTQG về phát triển giáo dục và đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đã đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị trường học từng bước được theo hướng kiên cố, chuẩn hoá, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục.

Từ năm 2023 - 2025, thực hiện Chương trình MTQG hơn 400 tỷ đồng đã được đầu tư để xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các trường PT Dân tộc nội trú, PT Dân tộc bán trú và các trường phổ thông có học sinh bán trú.

Cùng với việc đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị trường học, ngành giáo dục cũng đã đổi mới mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục, phát triển phẩm chất, năng lực của người học. Trong đó, yêu cầu chương trình giáo dục nhà trường sát với đối tượng người học, đặc điểm tâm lý học sinh, qua đó giúp học sinh phát triển những phẩm chất, năng lực, khả năng tự học và ý thức học tập của bản thân. Thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phân hóa, bám sát đối tượng, phát triển phẩm chất, năng lực phù hợp đối tượng học sinh dân tộc thiểu số. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong các hoạt động dạy học, kiểm tra, đánh giá học sinh. Tăng cường dạy tiếng Việt cho các học sinh người đồng bào các dân tộc thiểu số, trong đó chú trọng xây dựng môi trường giao tiếp, tiếng Việt cho trẻ em và học sinh người đồng bào các dân tộc thiểu số và miền núi.

Thời gian qua, bên cạnh các chính sách của Trung ương, Nghệ An cũng đã có nhiều chính sách để phát triển và nâng cao chất lượng giáo dục vùng đặc biệt khó khăn. Các chính sách khá toàn diện, gồm chính sách đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị trường học; chính sách đối với cán bộ quản lý, giáo viên; các chính sách cho học sinh, sinh viên vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, bao gồm chính sách học bổng, miễn giảm học phí, trợ cấp xã hội, hỗ trợ học tập, chính sách ưu tiên tuyển sinh vào đại học, cao đẳng, chính sách phát triển giáo dục đối với các dân tộc rất ít người, chính sách tăng cường tiếng Việt cho trẻ em, học sinh vùng dân tộc thiểu số, thực hiện chế độ cử tuyển đang được thực hiện… Việc thực hiện các chính sách của trung ương và địa phương đã có tác dụng rất lớn, góp phần phát triển và nâng cao chất lượng giáo dục vùng đặc biệt khó khăn của tỉnh Nghệ An.

Nhiều trường học bán trú được đầu tư xây mới

Nằm ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn của huyện miền núi Quỳ Châu, học sinh chủ yếu là con em đồng bào dân tộc thiểu số, thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia, thời điểm này, hàng loạt công trình của Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Trung học cơ sở Châu Phong đã hoàn thành với tổng giá trị hơn 20 tỷ đồng. Được hỗ trợ đầu tư xây dựng mô hình trường bán trú, phụ huynh nơi đây đã yên tâm khi con em đi học xa nhà được hưởng đầy đủ chính sách của Nhà nước.

Thầy giáo Vi Hữu Tú, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Trung học cơ sở Châu Phong cho biết: Cơ sở vật chất được đầu tư giúp nhà trường duy trì ổn định sĩ số, hạn chế tình trạng học sinh bỏ học và nâng cao chất lượng giáo dục. Năm học vừa qua, trường có gần 80% học sinh thi đỗ vào lớp 10 công lập, có 2 học sinh thi đỗ vào trường nội trú của tỉnh.

Trong khi đó tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở Quế Phong, huyện Quế Phong cũ được đầu tư hơn 24 tỷ đồng để xây dựng thêm phòng ký túc xá, phòng học chức năng và khu nhà công vụ cho giáo viên. Trường có hơn 400 học sinh, chủ yếu là người dân tộc Thái, Mông và Khơ Mú. Trước khi có trường nội trú, các em học sinh chủ yếu học ở các xã vùng sâu, vùng xa, số học sinh có cơ hội để tham gia kỳ thi học sinh giỏi cấp huyện, tỉnh không nhiều. Khi có môi trường nội trú, các em có cơ hội phát huy năng lực, thể hiện bản thân và nhiều em đã đạt thành tích cao trong học tập.

Thầy giáo Nguyễn Văn Hải, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học Cơ sở Quế Phong cho biết: Đây là ngôi trường có chất lượng giáo dục hàng đầu của tỉnh. Năm học vừa qua, trường có tỉ lệ học sinh giỏi cao nhất trong tỉnh, xếp thứ nhất các trường nội trú của Nghệ An, 90% học sinh xếp loại tốt, hơn 40% học sinh thi đỗ vào các trường Trung học phổ thông Dân tộc nội trú của tỉnh.

Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện đi đôi với đẩy mạnh giáo dục mũi nhọn, huyện Quế Phong cũ chú trọng đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị trường học. Giai đoạn 2021-2025, UBND huyện cũ đã tham mưu cấp trên và chỉ đạo các phòng, ban lồng ghép các chương trình, dự án để đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị dạy học cho ngành giáo dục với tổng số kinh phí trên 100 tỷ đồng.

Quan điểm của huyện là ưu tiên các trường nội trú, bán trú, các trường ở vùng sâu, vùng xa, khó khăn và tập trung đầu tư đồng bộ, tránh chắp vá, nhỏ lẻ. Năm 2024, huyện ưu tiên, tập trung cho các công trình giáo dục, dự kiến sẽ có nhiều công trình về đích trước thời hạn từ 3 - 5 tháng như: công trình Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở Quế Phong, Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở Thông Thụ, Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở Tri Lễ, ông Lô Văn Chiến - Trưởng Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Quế Phong nhấn mạnh.

Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện

Tính đến thời điểm này, Nghệ An có 130 xã, trong đó có hơn nữa số xã trên thuộc diện miền núi, khó khăn; số học sinh là người dân tộc chiếm tỷ lệ khá cao. Do có những đặc thù và khó khăn riêng, chất lượng giáo dục các huyện miền núi còn thấp so với mặt bằng chung và không đều giữa các vùng. Cơ sở vật chất, thiết bị trường học ở vùng đặc biệt khó khăn, dân tộc thiểu số còn thiếu, nhiều nơi chưa đáp ứng yêu cầu dạy học, nhất là dạy học theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Để nâng cao chất lượng giáo dục miền núi, thời gian qua, Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị, đề án quan trọng như: Nghị quyết số 03-NQ/TU, ngày 19/11/2021 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện giai đoạn 2020 - 2025 và định hướng năm 2030; Đề án phát triển giáo dục đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2022 - 2025, định hướng 2030…

Nhờ đó, nhiều địa phương đã xây dựng các đề án riêng với giải pháp cụ thể để nâng cao chất lượng giáo dục. Tại huyện Quỳ Châu cũ, việc triển khai đề án nâng cao chất lượng giáo dục được gắn với xây dựng cơ sở vật chất, trường chuẩn quốc gia, trường đạt tiêu chuẩn chất lượng giáo dục. Đến cuối tháng 5/2024, toàn huyện có 34/36 trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 1, đạt 94,4%.

Tỉnh cũng chỉ đạo ngành Giáo dục và các ban, ngành liên quan tiếp tục đầu tư nguồn lực cho sự nghiệp phát triển giáo dục đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; rà soát, quy hoạch hệ thống mạng lưới trường, lớp, cơ sở giáo dục phù hợp với điều kiện của từng vùng, miền, trong đó quan tâm đến việc xây dựng các trường nội trú, bán trú ở bậc tiểu học và trung học cơ sở. Đồng thời, Nghệ An phát triển và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý đảm bảo đủ về số lượng, chuẩn về nghề nghiệp, hợp lý về cơ cấu, tăng cường giáo viên là người đồng bào dân tộc thiểu số, có trình độ cả về sư phạm và kiến thức cho từng vùng, từng dân tộc. Tỉnh cũng xây dựng chế độ đãi ngộ và sử dụng đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục phù hợp với yêu cầu thực tiễn để họ yên tâm với nghề nghiệp, gắn bó với địa phương.

Trao đổi với ông Thái Văn Thành - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An cho biết, ngành Giáo dục luôn quan tâm, ưu tiên đầu tư cho giáo dục miền núi và tiếp tục rà soát, tham mưu các chính sách để đảm bảo quyền lợi cho giáo viên, học sinh và cho các trường. Mục tiêu của ngành là tập trung nguồn lực, tạo đột phá, hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng, rút ngắn khoảng cách giữa các vùng miền. Từ đó, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, ổn định chính trị, quốc phòng, an ninh... Thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018, ngành không ngừng đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phân hóa, bám sát đối tượng, phát triển phẩm chất, năng lực phù hợp đối tượng học sinh dân tộc thiểu số. Cùng với đó, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, kiểm tra, đánh giá học sinh; tăng cường bồi dưỡng tiếng Việt cho học sinh tiểu học vùng dân tộc thiểu số, chú trọng xây dựng môi trường giao tiếp, giao lưu tiếng Việt cho trẻ em, học sinh.

×