Giải báo chí về tam nông: Các tác phẩm phát thanh len lỏi vào đời sống nông dân và có sức hút rất riêng

Với vai trò là thành viên Hội đồng Chung khảo Giải báo chí toàn quốc về nông nghiệp, nông dân, nông thôn Việt Nam lần thứ III - năm 2025, ông nhìn nhận mặt bằng tác phẩm dự giải năm nay ra sao, cả về số lượng lẫn chất lượng?

- Tôi cho rằng năm nay trong điều kiện thực hiện Nghị quyết XVIII có nhiều thay đổi ở các đài phát thanh, truyền hình và cơ quan báo chí từ Trung ương đến địa phương, tuy nhiên, đề tài nông nghiệp, nông dân, nông thôn vẫn giữ sức hút mạnh. Những thay đổi đó không ảnh hưởng nhiều đến số lượng và chất lượng tác phẩm dự thi.

Tôi đánh giá các tác phẩm năm nay đạt cả về số lượng lẫn chất lượng, nội dung lẫn hình thức. Những vấn đề được đề cập rất rộng, bao quát toàn bộ nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Hình thức thể hiện cũng sáng tạo. Phát thanh, truyền hình, báo in, báo điện tử đều có sự đổi mới khiến những vấn đề tưởng như khô cứng lại trở nên hấp dẫn hơn. Khi đọc và chấm tổng thể, chúng tôi thấy nhiều vấn đề mà cả xã hội phải quan tâm.

Chủ đề của Giải báo chí năm nay là “Đột phá khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nông nghiệp, nông thôn theo Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị”. Theo ông, các tác giả đã thể hiện mảng này như thế nào trong tác phẩm của mình?

- Cả bốn thể loại đều có tác phẩm liên quan mật thiết đến chủ đề. Có bài viết rất cụ thể như “bí thư chi bộ 4.0”, là những người ở vùng nông thôn miền núi biết dùng thiết bị thông minh để giúp người dân đưa sản phẩm lên mạng xã hội. Có tác phẩm phân tích Nghị quyết 57 về chuyển đổi số trong nông nghiệp. Có bài nói về các tập thể, doanh nghiệp đang áp dụng chuyển đổi số để sản phẩm đạt chuẩn quốc tế.

Chuyển đổi số trong nông nghiệp giờ như một phong trào. Tác phẩm phản ánh tác động từ những việc nhỏ nhất của người nông dân đến tầm vĩ mô như chỉ đạo, giải pháp nâng hiệu quả sản xuất. Chuyển đổi số giúp nông nghiệp bớt thủ công và hiện đại, năng suất hơn.

So với mùa giải trước, ông nhận thấy những điểm mới hoặc nổi bật nào trong nội dung, cách làm báo và mức độ dấn thân của phóng viên?

- Tôi thấy có mấy nhóm vấn đề được quan tâm. Một là chính sách của Đảng và Nhà nước về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Hai là đời sống người nông dân. Ba là sự sáng tạo của nông dân và doanh nghiệp nông nghiệp trong việc tạo ra hàng hóa. Và còn một số vấn đề khác.

Về nội dung, năm nay nói nhiều hơn về những vấn đề nóng của nông nghiệp Việt Nam như chuyển đổi số, tạo việc làm ở nông thôn, tận dụng thế mạnh địa phương.

Một mảng vượt trội là tác phẩm đấu tranh chống tiêu cực, đặc biệt an toàn vệ sinh thực phẩm. Có tình trạng lợi dụng niềm tin vào nông nghiệp sạch để tuồn hàng giả, nhập lậu, sản phẩm không rõ nguồn gốc. Những bài này không chỉ phanh phui sự việc mà còn bảo vệ nông dân, doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Năm nay cũng có nhiều tác phẩm điều tra công phu. Phóng viên vào tận rừng sâu để ghi lại tình trạng phá rừng. Có bài theo ngư dân ra biển ghi nhận những khoảnh khắc lao động nhọc nhằn nhưng cũng thể hiện sự dấn thân của phóng viên.

Ngoài ra, còn những bài về chính sách phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn, nhất là xây dựng nông thôn mới. Dù năm nay số lượng không nhiều nhưng vẫn có bài tổng kết kinh nghiệm, nêu giải pháp giữ vững thành quả và giúp nơi khác học tập.

Đặc biệt là nhiều bài viết về hình ảnh người nông dân mới, biết chế tạo máy móc, giữ gìn văn hóa địa phương, bảo tồn giống cây bản địa, hỗ trợ nông dân khác sử dụng thiết bị hiện đại để sản xuất tốt hơn.

Với riêng mảng phát thanh và podcast, theo ông một tác phẩm hay cần những yếu tố nào? Trong quá trình tham gia chấm giải về mảng phát thanh nói riêng, có tác phẩm nào để lại ấn tượng sâu sắc cho ông và ông kỳ vọng gì cho mùa giải tới?

- Tổng thể, tác phẩm phát thanh đề cập nhiều vấn đề như tôi đã nói ở trên. Một số tác phẩm ấn tượng, ví dụ “Nảy mầm trên đất bạn” của VOV2. Tác phẩm này nói được nhiều vấn đề, nhiều suy nghĩ, nhiều thành tựu của nông dân và các nhà khoa học đồng hành cùng họ. Tứ bài tốt, hình thức kể chuyện bằng âm thanh và cảm xúc hiệu quả, tạo hứng thú cho người nghe.

Podcast của báo Dân Việt cũng rất tốt. Chẳng hạn tác phẩm về “Lớp học bình dân học vụ” giúp nông dân tiếp cận kiến thức, kỹ năng sử dụng thiết bị số để đưa vào công việc hằng ngày.

Nhiều đài, báo địa phương cũng có tác phẩm phát thanh chất lượng. Với tôi, phát thanh là thể loại len lỏi được vào đời sống đại đa số công chúng, đặc biệt là nông dân. Họ nghe phát thanh khi lên nương, ra đồng, lúc nghỉ trưa hay buổi tối. Vì thế tác phẩm phát thanh về nông nghiệp có tác dụng rất tốt.

Muốn có tác phẩm phát thanh hay, điều quan trọng là chọn đề tài gần gũi với nông dân. Cách kể chuyện cũng phải gần gũi, thiết thực. Không cần nói chuyện quá vĩ mô. Hãy kể những câu chuyện đời sống bằng giọng điệu thân thuộc. Và phải tận dụng thế mạnh âm thanh như tiếng động, âm nhạc gần gũi với bà con, thể hiện nét văn hóa từng vùng miền.

×