Đây là cách nông dân các tỉnh Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Sơn La… thoát cảnh nông sản “được mùa mất giá”

Sáng nay (9/9), Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp với Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La tổ chức tọa đàm “Nâng cao nhận thức sản xuất rau, quả an toàn” nhằm chia sẻ tổng quan về Dự án “Tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam” với mục tiêu nâng cao nhận thức và thúc đẩy sản xuất rau, quả an toàn, kết quả triển khai, và kinh nghiệm từ các địa phương.

Tham dự Tọa đàm, có ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Giám đốc dự án, các đồng chí lãnh đạo các phòng ban và Ban quản lý dự án tại Trung ương.

Về phía Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), có ông Kayano Naoki - Điều phối viên Dự án. Cùng tham dự Tọa đàm có đại diện lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Khuyến nông các tỉnh, thành phố; lãnh đạo các HTX, hội viên nông đến từ các tỉnh, thành phố Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Phòng, Ninh Bình, Sơn La.

Tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn các tỉnh phía Bắc Việt Nam

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, ông Trần Dũng Tiến - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La cho biết: Trong những năm qua, tỉnh Sơn La đã xác định phát triển nông nghiệp, đặc biệt là rau, quả an toàn, là hướng đi chiến lược.

Đến nay, toàn tỉnh Sơn La có trên 85.000ha cây ăn quả các loại. Trong đó, có 4.500 ha cây ăn quả đạt chuẩn VietGAP, hơn 200 chuỗi cung ứng nông sản an toàn, sản lượng trái cây năm 2025 đạt khoảng 510 nghìn tấn, giá trị kinh tế trên 4.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, sản xuất vẫn còn manh mún, thiếu đồng bộ, năng lực quản lý chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc còn hạn chế, gây khó khăn trong việc mở rộng thị trường xuất khẩu và nâng cao giá trị sản phẩm.

Trước thực trạng đó, Dự án JICA "Tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam" được triển khai từ năm 2022 đã có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Chỉ trong thời gian ngắn, dự án đã hỗ trợ 5 hợp tác xã nòng cốt tại Sơn La, tổ chức hàng chục lớp tập huấn về GAP, marketing, xây dựng mô hình nhà ươm giống, kỹ thuật ủ phân hữu cơ, áp dụng quy trình sản xuất an toàn, giúp nông dân giảm chi phí, tăng năng suất và mở rộng thị trường. Đây là những kết quả bước đầu rất quan trọng, góp phần thay đổi tư duy sản xuất từ nhỏ lẻ sang liên kết theo chuỗi giá trị.

Theo ông Đỗ Đà Giang - Phó Trưởng phòng Kế hoạch và Hợp tác Quốc tế, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, dự án "Tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam" do Trung tâm Khuyến nông Quốc gia thực hiện tại 7 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hưng Yên, Ninh Bình (Hà Nam, Nam Định cũ), Bắc Ninh, Hải Phòng (Hải Dương cũ), Sơn La. Thời gian thực hiện dự án từ 4/2022 - 4/2026.

Mục tiêu tổng thể là phát triển cây trồng an toàn trong vùng Dự án được thúc đẩy bền vững. Mục tiêu dự án là tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn (rau, quả) trong vùng Dự án.

Đặc biệt, điểm sáng của dự án là thay đổi cách tiếp cận truyền thống của nông dân và HTX, từ sản xuất trước, tìm đầu ra sau sang chủ động nắm bắt thông tin thị trường (nhu cầu tiêu thụ, tiêu chuẩn chất lượng trong và ngoài nước) trước khi lập kế hoạch sản xuất, từ đó thực hiện hoạt động sản xuất và tiếp thị. Nông dân và các HTX chuyển từ "trồng rồi bán" sang tư duy "trồng để bán".

Về kết quả thực hiện dự án tại tỉnh Sơn La, bà Ngần Thị Minh Thanh - Phó Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật Nông nghiệp tỉnh Sơn La cho biết: Ngành nông nghiệp đóng góp tới 37% GDP của tỉnh Sơn La, tuy nhiên phần lớn sản xuất vẫn là quy mô nhỏ, manh mún, công nghệ và quy trình sản xuất, quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc còn hạn chế. Trước khi triển khai dự án, nông nghiệp Sơn La còn gặp phải những thách thức và như quy mô sản xuất nhỏ lẻ, sản phẩm thiếu đồng đều, thiếu vốn và công nghệ.

Dự án JICA đã lựa chọn và hỗ trợ 5 HTX tại Sơn La, bao gồm Nông Xanh, Bảo Sam, Nông nghiệp Sơn La, Nông sản Sơn La và Nông nghiệp Xuân Tiến. Các HTX này chuyên sản xuất xoài, chuối, na, ớt chỉ thiên và rau an toàn, tận dụng lợi thế cây trồng của địa phương.

Các HTX này không chỉ là nơi sản xuất mà còn là trung tâm lan tỏa kỹ thuật an toàn canh tác cho nông dân trong tỉnh. Đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối nông dân với thị trường, tạo ra chuỗi giá trị bền vững.

Trong quá trình triển khai, dự án đã hỗ trợ 5 HTX chủ lực, tổ chức 10 lớp tập huấn GAP và Marketing cho 250 học viên, xây dựng 5 mô hình GAP cơ bản có giám sát dư lượng thuốc BVTV.

Các mô hình ươm giống, ủ phân hữu cơ tại chỗ được nhân rộng, thu hút hàng trăm hộ tham gia, tạo điểm trình diễn kỹ thuật sản xuất an toàn cho toàn tỉnh.

Dự án đã trực tiếp và gián tiếp thu hút sự tham gia của hàng trăm hộ nông dân, tạo các điểm trình diễn kỹ thuật, đồng thời hình thành một hệ thống HTX nòng cốt có khả năng lan tỏa mô hình sản xuất nông nghiệp an toàn trong tỉnh.

Tiếp tục hỗ trợ nông dân các tỉnh Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Sơn La... thay đổi tự duy sản xuất

Cũng tại Tọa đàm, theo ông Kayano Naoki - Điều phối viên Dự án “Tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam”, dự án được thực hiện nhằm thay đổi nhận thức, hành vi, tư duy sản xuất nông nghiệp. Dự án bắt đầu từ năm 2022, nhằm mục đích thay đổi tư duy của người sản xuất từ "trồng và bán" sang "trồng để bán".

Dự án áp dụng phương pháp SHEP (Nâng cao năng lực và thúc đẩy nghề làm vườn của hộ nông dân nhỏ), tập trung vào định hướng thị trường và chuyển đổi tư duy từ "sản xuất ra sản phẩm rồi tìm thị trường" sang "sản xuất theo nhu cầu thị trường"

Thời gian đầu triển khai, việc giải thích cách tiếp cận của dự án (là dự án hỗ trợ kỹ thuật, không phải cho vay hay cung cấp thiết bị) gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là việc thay đổi hành vi của nông dân truyền thống. Tuy nhiên, nhờ có sự phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và các trung tâm khuyến nông địa phương, các bên liên quan đã dần hiểu rõ cách tiếp cận của dự án và tích cực tham gia, đưa ra các sáng kiến.

"Điều đáng mừng nhất là qua dự án, các HTX mục tiêu đã hiểu được tầm quan trọng của việc tiếp cận thị trường, cụ thể là khảo sát thị trường. Họ nhận thức được rằng cần phải khảo sát thị trường để biết thị trường cần gì, muốn gì, sản phẩm ra sao trước khi xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp, từ đó bán được sản phẩm có giá trị cao hơn.

Dự án cũng đã hỗ trợ hiệu quả các HTX phục hồi sản xuất sau bão, điển hình như HTX Tân Minh Đức ở Hải Phòng đã phục hồi sản xuất tốt và liên kết với các HTX khác để sơ chế, chế biến sản phẩm.", ông Kayano Naoki - Điều phối viên Dự án chia sẻ thêm.

Đại diện ban quản lý dự án tại tỉnh Bắc Ninh, 1 trong 7 tỉnh tham gia dự án, ông Trần Xuân Dẫn - Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông và Phát triển nông nghiệp công nghệ cao Bắc Ninh nhấn mạnh: Dự án “Tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam” đã mang lại nhiều hiệu quả thiết thực.

Cán bộ khuyến nông tại địa phương được nâng cao chuyên môn rõ rệt. Người nông dân, HTX được tập huấn thay đổi tư duy, nhận thức, tiếp cận với nhiều kỹ thuật, công nghệ mới, biết được cách tiếp cận, khảo sát thị trường.

Cụ thể, trong dự án, tỉnh Bắc Ninh đã tổ chức cho các HTX tham quan các siêu thị, từ đó, nắm được quy trình sơ chế, đóng gói, xây dựng quy hoạch sản xuất, tránh tình trạng "được mùa mất giá".

Bà con được tiếp cận với nhiều kỹ thuật, đặc biệt là kỹ thuật khử trùng đất bằng năng lượng mặt trời và ủ phân yếm khí. Sau dự án, các kỹ thuật vẫn sẽ tiếp tục được lồng ghép trong các buổi tập huấn cho bà con nông dân, kết hợp tuyên truyền thêm trên các cơ quan báo, đài truyền hình Bắc Ninh.

Về phía TP Hải Phòng, ông Hoàng Anh Thư, Phó Giám đốc Hợp tác xã Tân Minh Đức, 1 trong 70 HTX được hưởng lợi từ dự án, phấn khởi: Từ khi tham gia dự án, chúng tôi được cầm tay chỉ việc, biết áp dụng kỹ thuật, công nghệ vào sản xuất rau, quả an toàn, đạt hiệu quả tốt, chất lượng nông sản được nâng cao, đồng đều.

"Đặc biệt, chúng tôi đã không còn tình trạng bị tư thương ép giá. Vì sau dự án, các thành viên đã thay đổi tư duy sản xuất, từ chỉ trồng rồi bán sang chủ động khảo sát thị trường, quy hoạch kế hoạch sản xuất. Đây là tiền đề để HTX phát triển từ 5.000m2 đến 60ha trồng dưa lưới trong nhà màng, khắc phục hậu quả thiệt hại sau thiên tai như cơn bão Yagi vừa rồi", ông Hoàng Anh Thư, Phó Giám đốc Hợp tác xã Tân Minh Đức chia sẻ thêm.

×