Vì sao Singapore là quốc gia duy nhất Châu Á từ chối đàm phán để được đi qua eo biển Hormuz?

Vì sao Singapore là quốc gia duy nhất Châu Á từ chối đàm phán để được đi qua eo biển Hormuz?

Trước đó, theo Đài CNA ngày 7/4, khi trả lời chất vấn của nghị sĩ Fadli Fawzi liên quan đến khả năng Singapore hợp tác với Iran hoặc chi trả phí để tàu thuyền được lưu thông qua eo biển Hormuz, Ngoại trưởng Vivian Balakrishnan khẳng định quyền đi lại qua các tuyến hàng hải quốc tế là “quyền đương nhiên, không phải đặc quyền”.

Lập trường này nhấn mạnh việc tuân thủ luật pháp quốc tế (UNCLOS), từ chối "mặc cả" để đảm bảo an toàn.

Ngoại trưởng Singapore nhấn mạnh nguyên tắc tự do hàng hải đã được quy định rõ trong Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) - văn kiện quốc tế mà Singapore là thành viên.

Theo công ước này, các eo biển như Hormuz, Malacca hay Singapore đều được xem là tuyến hàng hải quốc tế, nơi mọi quốc gia có quyền tự do qua lại mà không cần xin phép hoặc nộp phí. Ông Balakrishnan cũng lưu ý, nguyên tắc này mang tính phổ quát, áp dụng cả với những quốc gia chưa phê chuẩn UNCLOS.

Theo đánh giá của tờ Straits Times, Singapore gần như phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu, khiến nền kinh tế dễ bị tác động trước những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu.

Dù vậy, quốc đảo này vẫn được xem là có khả năng ứng phó tốt hơn nhiều quốc gia Đông Nam Á, nhờ hệ thống chính sách năng lượng được xây dựng linh hoạt và vận hành hiệu quả, kể cả trong bối cảnh căng thẳng liên quan đến Iran gia tăng.

Nhìn tổng thể, chiến lược ứng phó khủng hoảng nhiên liệu của Singapore dựa trên ba trụ cột chính: Bảo đảm an ninh nguồn cung thông qua đa dạng hóa và dự trữ; duy trì cơ chế giá theo thị trường đi kèm các biện pháp hỗ trợ gián tiếp; đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo trong dài hạn.

Theo Bộ trưởng Năng lượng Singapore trả lời trước truyền thông, khoảng 50% nhu cầu khí đốt của Singapore được đáp ứng qua các tuyến đường ống dẫn từ những quốc gia lân cận như Indonesia và Malaysia nên ít chịu tác động trực tiếp từ các biến động tại Trung Đông.

Phần còn lại được bù đắp bằng nguồn khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu từ nhiều đối tác khác nhau, trong đó có Mỹ và Australia. Cách tiếp cận này giúp Singapore hạn chế phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất, từ đó tăng cường khả năng ứng phó trước các cú sốc năng lượng.

Singapore khẳng định vị thế là trung tâm dầu mỏ hàng đầu châu Á, đóng góp khoảng 5% GDP và tạo ra khoảng 57 tỷ đô la Singapore (năm 2009). Quốc gia này nổi bật với công nghệ lọc dầu tiên tiến, là trung tâm giao dịch dầu mỏ vật chất lớn nhất khu vực, cung cấp 25-35% giao dịch hàng hóa châu Á, và là nơi đặt trụ sở của nhiều tập đoàn dầu khí lớn, theo Wikipedia.

Theo EIA, quốc đảo này nằm tại khu vực Đông Nam Á hải đảo, giữa mũi phía nam Malaysia và eo biển Singapore. Nhờ vị trí chiến lược gần eo biển Malacca và Biển Đông, đồng thời nằm trên các tuyến thương mại liên lục địa nhộn nhịp, Singapore đã vươn lên trở thành một trong những trung tâm giao dịch và lọc hóa dầu quan trọng của châu Á.

Hệ thống hạ tầng phục vụ lọc dầu, lưu trữ và phân phối năng lượng của nước này giữ vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Đáng chú ý, đảo Jurong là nơi quy tụ hơn 100 tập đoàn dầu khí, hóa dầu và hóa chất quốc tế.

Bên cạnh đó, Singapore còn là một trong những quốc gia dẫn đầu trong việc sản xuất và vận hành các hệ thống chuyển đổi giàn khoan nổi tiên tiến, cũng như các giàn khoan tự nâng phục vụ khai thác ngoài khơi.

Đây cũng là trung tâm giao dịch dầu mỏ vật chất lớn nhất châu Á. Ngoài ra, Singapore còn là nơi có cảng tiếp nhiên liệu lớn nhất thế giới và hai nhà sản xuất giàn khoan dầu lớn nhất thế giới là SembCorp Marine và Keppel Corporation.

Ngoài ra, Singapore là quốc gia có giá xăng cao nhất khu vực Đông Nam Á. Theo Global Petrol Prices, giá xăng tại Singapore cao chủ yếu do chính sách thuế nhiên liệu rất lớn và việc không trợ giá của Chính phủ. Quốc gia này chủ động duy trì giá xăng cao để hạn chế phương tiện cá nhân, giảm ùn tắc giao thông, và bám sát biến động giá dầu thế giới, dù là trung tâm lọc dầu lớn của thế giới.

Những quốc gia Châu Á nào được đi qua eo biển Hormuz?

Đến thời điểm hiện tại, một số quốc gia Châu Á được xem là "thân thiện" với Iran đã được cho phép đi qua eo biển Hormuz như: Trung Quốc, Nhật Bản, Pakistan, Ấn Độ, Malaysia và mới nhất là Phillippines mới đạt được thỏa thuận hồi đầu tháng 4, theo AFP.

Theo đó, Philippines nhập khẩu tới 98% dầu từ Trung Đông và là quốc gia đầu tiên tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng sau khi giá xăng trong nước tăng hơn gấp đôi kể từ khi xung đột Iran nổ ra.

Theo Báo Chính Phủ, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. viện dẫn các rủi ro đối với nguồn cung nhiên liệu trong nước và sự ổn định năng lượng do cuộc chiến Trung Đông gây ra đã tuyên bố tình trạng "khẩn cấp năng lượng quốc gia".

Tuyên bố của Tổng thống Philippines được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Bộ trưởng Năng lượng nước này cho biết Manila có kế hoạch tăng sản lượng từ các nhà máy điện than nhằm giữ giá điện ở mức thấp trong bối cảnh xung đột Trung Đông làm gián đoạn các chuyến hàng khí đốt.

Cập nhật mới nhất về tình hình tại eo biển Hormuz: Sau khi cuộc đàm phán trực tiếp với Iran tại Pakistan không đạt kết quả, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra lệnh áp dụng biện pháp phong tỏa eo biển Hormuz kể từ ngày 13-4.

CENTCOM cho biết lực lượng của họ “bắt đầu triển khai phong tỏa toàn bộ hoạt động hàng hải ra vào các cảng của Iran từ 10 giờ ngày 13-4 theo giờ miền Đông” (tức 21 giờ cùng ngày theo giờ Việt Nam), theo chỉ đạo từ Tổng thống Trump.

Theo CENTCOM, lệnh phong tỏa sẽ được thực hiện đồng đều đối với tàu thuyền của mọi quốc gia khi ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran. Tuy nhiên, lực lượng này nhấn mạnh sẽ không cản trở quyền tự do hàng hải của các tàu thuyền đi qua Eo biển Hormuz nếu hành trình không liên quan đến các cảng của Iran.

×