Đề xuất táo bạo từ CEO BKAV Nguyễn Tử Quảng: Chấp nhận tài sản công nghệ làm tài sản thế chấp nhưng có dễ thực hiện?

Mới đây, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo lấy ý kiến góp ý hoàn thiện dự thảo Luật Công nghệ cao (sửa đổi).

Đóng góp ý kiến tại hội thảo, ông Nguyễn Tử Quảng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn BKAV, đã nêu nhiều đề xuất nhằm tháo gỡ rào cản cho doanh nghiệp công nghệ Việt Nam.

Gỡ nút thắt vốn cho doanh nghiệp công nghệ

Theo ông Nguyễn Tử Quảng, giá trị cốt lõi của doanh nghiệp công nghệ không nằm ở tài sản hữu hình mà ở chất xám và tri thức như mã nguồn, mô hình AI, công nghệ lõi, nền tảng phần mềm… Đây là những tài sản có giá trị lớn, thậm chí hàng nghìn tỷ đồng, nhưng lại không được coi là “tài sản đảm bảo”.

Ông Nguyễn Tử Quảng kiến nghị: Cần chấp nhận doanh nghiệp thế chấp tài sản công nghệ để vay vốn.

Điều này dẫn đến nghịch lý, rằng doanh nghiệp công nghệ dù có sản phẩm tốt, thị trường rộng nhưng không vay được vốn để mở rộng sản xuất hay tăng tốc đổi mới sáng tạo.

CEO Nguyễn Tử Quảng cũng nhấn mạnh, chỉ cần một phần giá trị công nghệ được ngân hàng công nhận là tài sản đảm bảo, doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn vốn đủ lớn để đầu tư R&D, mở rộng sản xuất, thu hút nhân lực trình độ cao và tăng tốc thương mại hóa công nghệ.

Đặc biệt, ông Nguyễn Tử Quảng đề xuất nghiên cứu xây dựng một Quỹ Bảo lãnh Tín dụng, hoặc một cơ chế tương tự như những mô hình Hàn Quốc và Trung Quốc đã triển khai thành công, nhằm chuyển "tài sản vô hình" (công nghệ) thành tài sản có thể thế chấp. Cơ chế này sẽ giúp doanh nghiệp đủ điều kiện vay vốn để mở rộng quy mô sản xuất.

Theo ông Quảng, thay vì chỉ "ưu tiên" dùng sản phẩm trong nước, Nhà nước nên quy định "bắt buộc" sử dụng các sản phẩm công nghệ cao, công nghệ chiến lược do doanh nghiệp Việt Nam sản xuất trong những dự án đầu tư công có liên quan đến các lĩnh vực này.

CEO của BKAV cho rằng cách làm này sẽ giúp tạo lập một thị trường ổn định và chắc chắn cho doanh nghiệp Việt. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý đề xuất này phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều ước quốc tế (FTA, WTO) và chỉ áp dụng cho những gói thầu mà Luật pháp quốc tế cho phép (chẳng hạn: gói thầu dưới 1 triệu USD).

Chia sẻ với PV Dân Việt về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Dương - Tổng Giám đốc công ty Dịch vụ Viễn thông DTC cho biết, thực tế nhiều năm qua, nhiều doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đối mặt với một trở ngại lớn, đó là khó tiếp cận vốn tín dụng do thiếu tài sản đảm bảo truyền thống.

Theo CEO Nguyễn Tử Quảng, chỉ cần một phần giá trị công nghệ được ngân hàng công nhận là tài sản đảm bảo, doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn vốn đủ lớn.

"Kiến nghị này, theo tôi, đã chạm đến điểm nghẽn kéo dài của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt Nam, cho thấy nhu cầu cấp thiết để Việt Nam theo kịp xu thế này. Việc nhiều doanh nghiệp công nghệ trong nước không thể vay vốn vì thiếu tài sản thế chấp phần nào cản trở sự phát triển của cả ngành", ông Dương phân tích.

Theo ông Dương, nếu "khơi mở" được dòng vốn cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, đặc biệt là các startup thì sẽ thúc đẩy toàn ngành, đặc biệt là nghiên cứu và phát triển (R&D), vốn đang chiếm tỷ trọng thấp trong doanh nghiệp Việt. Mặt khác, nhiều nhân lực chất lượng trong ngành công nghệ thông tin sẽ có điều kiện để phát triển sản phẩm thông qua nguồn vốn này.

Tuy nhiên thách thức lại nằm ở chỗ không chỉ là câu chuyện về cơ chế chấp nhận tài sản công nghệ, mà còn ở phương pháp định giá và quản trị rủi ro.

"Tài sản công nghệ mang tính phi vật chất, biến động nhanh theo thị trường và phụ thuộc vào khả năng thương mại hóa. Bởi vậy hệ thống chuẩn trong định giá tài sản trí tuệ cần được công nhận bởi Nhà nước. Các tổ chức trung gian cho công nghệ, đánh giá giá trị thật của thuật toán, bằng sáng chế, mô hình AI, dữ liệu", ông Dương nêu.

Một vấn đề nan giải khác mà ông Dương cũng muốn nhấn mạnh, đó là khác với tài sản hữu hình (đất đai, nhà xưởng), tài sản công nghệ khó thu hồi nếu doanh nghiệp mất khả năng trả nợ. Ngân hàng không thể “tịch thu” một phần mềm và bán lại một cách đơn giản.

Hàng loạt chính sách ưu đãi đối với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia

Ngày 5/5/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 97/2025/NĐ-CP quy định cơ chế, chính sách ưu đãi cho Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC). Theo đó, NIC được cung cấp dịch vụ sự nghiệp công theo chức năng; được huy động, nhận tài trợ từ các chương trình nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo hoạt động tại Trung tâm và các dự án đầu tư của NIC thuộc nhóm được vay vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước khi đáp ứng đủ điều kiện. NIC cùng cá nhân, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo còn được nhận tài trợ, hỗ trợ, vay và bảo lãnh vốn từ các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách.

Nghị định quy định nhiều ưu đãi về đất đai: miễn tiền sử dụng hạ tầng, miễn chi phí bồi thường – giải phóng mặt bằng, tái định cư; ngân sách nhà nước hỗ trợ toàn bộ kinh phí san lấp mặt bằng cho dự án đầu tư cơ sở NIC.

NIC được cung cấp các dịch vụ như ươm tạo, hỗ trợ doanh nghiệp, tư vấn – đào tạo, kết nối đổi mới sáng tạo, sử dụng hạ tầng chung, phòng thí nghiệm, phần mềm, khu làm việc chung. Đồng thời được khai thác tài sản công như trụ sở, cơ sở dữ liệu, phần mềm để phục vụ hoạt động.

Cá nhân và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo tại NIC được hưởng ưu đãi tín dụng, lao động, đất đai và các thủ tục thuận lợi nhằm thúc đẩy nghiên cứu, triển khai công nghệ mới. Nghị định có hiệu lực từ 5/5/2025.

Đề xuất nhiều chính sách ưu đãi, hỗ trợ cho doanh nghiệp khoa học và công nghệ

Tại dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Luật Khoa học, công nghệ (KHCN) và đổi mới sáng tạo về đổi mới sáng tạo; khuyến khích hoạt động KHCN và đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp, Bộ KH&CN đề xuất quy định về chính sách ưu đãi, hỗ trợ cho doanh nghiệp KH&CN.

Dự thảo quy định nhiều ưu đãi dành cho doanh nghiệp khoa học và công nghệ (KH&CN). Trong đó, các dự án sản xuất sản phẩm KH&CN được xếp vào nhóm đặc biệt ưu đãi đầu tư và hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), bao gồm thuế suất thấp và thời gian miễn, giảm thuế theo quy định. Sản phẩm là dịch vụ phần mềm phải được công nhận là dịch vụ mới để được hưởng chính sách này. Khi có sản phẩm mới được bổ sung vào Giấy chứng nhận doanh nghiệp KH&CN, doanh nghiệp tiếp tục được áp dụng ưu đãi thuế như lần đầu cấp.

Người làm nghiên cứu tại doanh nghiệp KH&CN được miễn thuế thu nhập cá nhân đối với tiền lương, tiền công từ nhiệm vụ KH&CN. Về đất đai, doanh nghiệp được miễn tiền thuê đất cho dự án sản xuất và miễn toàn bộ tiền thuê đất đối với diện tích xây dựng phòng thí nghiệm, cơ sở ươm tạo, cơ sở thử nghiệm.

Doanh nghiệp KH&CN cũng được hưởng ưu đãi tín dụng, được vay vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước và được các quỹ KH&CN hỗ trợ lãi suất. Ngoài ra, doanh nghiệp được miễn thuế nhập khẩu cho hoạt động nghiên cứu, được ưu tiên trong lựa chọn nhà thầu, sử dụng miễn phí thiết bị tại các phòng thí nghiệm trọng điểm, được miễn lệ phí trước bạ và được ưu tiên xác lập quyền sở hữu trí tuệ, đăng ký lưu hành sản phẩm mới.

×