Điều đặc biệt về nhà lãnh đạo lần thứ 3 làm Tổng Bí thư khi đất nước đang trong hoàn cảnh ngặt nghèo

Tổng Bí thư Trường Chinh, tên thật là Đặng Xuân Khu, sinh ngày 9/2/1907 mất ngày 30/9/1988. Quê quán Nam Định (nay là tỉnh Ninh Bình). Đồng chí Trường Chinh là Tổng Bí thư từ 5/1941 đến 10/1956, từ 7/1986 đến 12/1986.

Dưới góc nhìn của PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh), cuộc đời hoạt động cách mạng của Tổng Bí thư Trường Chinh gắn liền với hai giai đoạn lịch sử đặc biệt quan trọng của đất nước, để lại những dấu ấn cống hiến to lớn và bài học sâu sắc về bản lĩnh người cộng sản.

Từ năm 1940, trên cương vị Chủ bút báo Giải Phóng, đồng chí được bầu làm Quyền Tổng Bí thư. Đến Hội nghị Trung ương 8, năm 1941 đồng chí chính thức được bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương.

Đồng chí Trường Chinh đã sát cánh cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng lãnh đạo thành công cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Thắng lợi này đã chấm dứt ách đô hộ của thực dân, phát xít, giành lại độc lập dân tộc và đưa chính quyền về tay nhân dân, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra thời đại Hồ Chí Minh.

Tại Đại hội lần thứ II của Đảng năm 1951, đồng chí tiếp tục được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương và giữ cương vị Tổng Bí thư, cùng Trung ương chèo lái cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đến thắng lợi hoàn toàn vào năm 1954.

Tuy nhiên, đến năm 1956, với tinh thần trách nhiệm của người đứng đầu, Tổng Bí thư Trường Chinh đã xin từ chức để chịu trách nhiệm về những sai lầm trong cải cách ruộng đất.

Nói về bản lĩnh và nhân cách của cố Tổng Bí thư Trường Chinh, PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc nhấn mạnh phẩm chất của một người cộng sản với tinh thần dám nghĩ, dám nói, dám làm và dám chịu trách nhiệm.

"Tổng Bí thư Trường Chinh là một người rất đặc biệt khi ba lần giữ cương vị đứng đầu Đảng. Ông đã tự nguyện xin nghỉ, đứng ra nhận trách nhiệm về cải cách ruộng đất. Đó chính là phẩm chất của người cộng sản. Thông thường, các trường hợp khi có thành tích thì nhận, còn khuyết điểm lại tìm cách đùn đẩy, nhưng đồng chí Trường Chinh thì khác, sẵn sàng nhận khuyết điểm và xin thôi giữ chức", PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc nói.

Giai đoạn thứ hai, tuy không dài, nhưng mang tính chất quyết định vận mệnh đất nước, bắt đầu từ ngày 14/7/1986. Sau khi Tổng Bí thư Lê Duẩn từ trần, đồng chí Trường Chinh một lần nữa được Trung ương tín nhiệm bầu giữ cương vị Tổng Bí thư.

Dù chỉ đảm nhiệm trọng trách này khoảng 5 tháng (từ tháng 7 đến tháng 12/1986), ông đã trở thành "kiến trúc sư" cho những quyết sách đổi mới toàn diện tại Đại hội VI.

Trong bối cảnh đất nước bị bao vây cấm vận ngặt nghèo, kinh tế khủng hoảng và tình hình quốc tế diễn biến phức tạp với sự cải tổ ở Liên Xô và Đông Âu, Tổng Bí thư Trường Chinh đã chỉ đạo tổng kết quá trình đổi mới từng phần từ các nghị quyết trước đó (như Chỉ thị 100, Nghị quyết Trung ương 8 khóa V) để tìm ra con đường thoát khỏi cơ chế quan liêu bao cấp.

Dưới sự chỉ đạo của ông, Báo cáo chính trị trình Đại hội VI đã được viết lại, xác lập đường lối phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường, đồng thời mở cửa hội nhập quốc tế và thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

Điều đặc biệt trong tư duy lãnh đạo của Tổng Bí thư Trường Chinh giai đoạn này là nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật. Ông đã chỉ đạo toàn Đảng “phải đổi mới tư duy, thay đổi cách nghĩ, cách làm, dám thừa nhận và thay đổi những quyết định sai lầm trước đây của chính mình, dám dũng cảm xử lý những việc phức tạp”.

Tổng Bí thư Trường Chinh cũng đặc biệt quan tâm công tác xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh khi cho rằng: “Làm cho Đảng trong sạch, vững mạnh là nhiệm vụ quan trọng nhất trong công tác xây dựng Đảng, chỉ có như vậy thì Đảng ta mới đủ sức lãnh đạo cách mạng nước ta trong thời gian tới. Khôi phục, giữ vững và nâng cao tính chiến đấu của Đảng là yêu cầu bức thiết hiện nay. Công tác cán bộ phải gắn liền với công tác xây dựng Đảng” .

"Đề cương về Văn hóa Việt Nam” do cố Tổng Bí thư Trường Chinh soạn thảo được coi là cương lĩnh đầu tiên của Đảng về văn hóa, định hướng cho hoạt động văn hóa, văn nghệ của toàn Đảng, toàn dân, trở thành ngọn đuốc soi đường cho nền văn hóa Việt Nam hiện đại.

Nhìn về Đại hội XIV sắp tới, theo PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc, tấm gương và phương pháp luận khoa học của Tổng Bí thư Trường Chinh vẫn còn nguyên giá trị thời sự. Đó là bài học về sự đổi mới tư duy lý luận, về bản lĩnh chính trị dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm và tinh thần tự phê bình nghiêm túc.

Ông Phúc khẳng định, dù thế và lực của đất nước hiện nay đã lớn mạnh gấp nhiều lần so với thời kỳ khó khăn của năm 1986, nhưng yêu cầu về việc nắm vững quy luật khách quan, bám sát thực tiễn và không ngừng đổi mới sáng tạo vẫn là kim chỉ nam cho công tác lãnh đạo, quản lý đất nước trong kỷ nguyên mới.

"Thời kỳ của đồng chí Trường Chinh khổ lắm, vất vả lắm. Tìm ra được một hướng đi, một cách thức hay một chủ trương, chính sách là điều không hề dễ dàng. Vì vậy, chúng ta cần học phương pháp luận khoa học của nhà lãnh đạo để vận dụng hiệu quả vào thực tiễn hiện nay", PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc bày tỏ.

×