Độc đáo tiếng khèn thổi bằng... mũi của dân tộc Xa Phó ở Lào Cai

Giữa trung tâm thôn Nhầy, xã Châu Quế (tỉnh Lào Cai), một ngôi nhà sàn bê tông 5 gian được xây dựng kiên cố mô phỏng theo đúng nếp nhà sàn của người Xa Phó. Ngôi nhà sàn này được Nhà nước quan tâm đầu tư 3,6 tỷ đồng xây dựng.

Đây không chỉ là không gian trưng bày và lưu truyền những nét đẹp văn hóa mà còn là nơi đón tiếp các du khách, giáo dục cho thế hệ trẻ đến để tìm hiểu về lịch sử, quá trình phát triển của đồng bào Xa Phó. Đến tham quan nơi đây, du khách cũng như thế hệ trẻ trong xã nói chung và dân tộc Xa Phó nói riêng sẽ được tìm hiểu về các nét văn hóa của dân tộc Xa Phó và được nghe tiếng sáo Cúc Kẹ, tiếng Khèn Ma Nhí độc đáo.

Chị Châu Thị Limh trú tại thôn Nhầy, xã Châu Quế, tỉnh Lào Cai chia sẻ: "Khi được khoác lên bộ trang phục truyền thống và biểu diễn các tiết mục văn nghệ thể hiện truyền thống của dân tộc mình thì em cảm thấy nó rất là ý nghĩa. Đặc biệt tại những ngày hội của dân tộc mình sẽ tập trung đông đủ các thế hệ người Xa Phó. Em cũng mong là thế hệ trẻ chúng em sẽ tiếp tục được học hỏi, giao lưu và sẽ tiếp thu giữ gìn, bảo tồn các nét truyền thống của dân tộc mình".

Người Xa Phó có kho tàng văn hóa phong phú, như đối với trang phục truyền thống được thêu tay rực rỡ, không chỉ để mặc, mà còn là cách thể hiện bản sắc văn hóa, lòng tự hào dân tộc. Đến nay, những bộ trang phục truyền thống vẫn được các thế hệ người Xa Phó truyền dạy, chỉ bảo cho các thế hệ sau này thêu, dệt đúng theo bản sắc.

Với sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền cũng như của đồng bào Xa Phó nơi đây, hiện nay đồng bào Xa Phó ở xã Châu Quế, tỉnh Lào Cai vẫn còn bảo tồn, giữ gìn được 7 bộ trang phục cổ, truyền thống có tuổi đời từ 100 đến 200 năm.

Nghệ nhân Đặng Thị Thanh, thôn Nhầy, xã Châu Quế, tỉnh Lào Cai cho biết, các bộ trang phục truyền thống này có tuổi đời hàng trăm năm. Các hoa văn trang trí trên những bộ trang phục được các cụ ngày xưa tự tìm tòi và nghĩ ra. Những hoa văn độc đáo này được truyền đời từ ngày xưa cho đến nay.

"Hiện nay, các thế hệ con, cháu người Xa Phó vẫn đang truyền dạy cho nhau để giữ gìn các hoa văn này. Với người Xa Phó việc giữ gìn, bảo tồn các giá trị văn hóa này như là bảo tồn cái hồn linh thiêng của dân tộc mình", Nghệ nhân Thanh phấn khởi chia sẻ.

Ngoài trang phục truyền thống, người Xa Phó còn có các điệu nhạc được trình diễn bằng các nhạc cụ truyền thống như khèn Ma Nhí, sáo Cúc Kẹ, các nhạc cụ này được trình diễn bằng hình thức độc đáo là như thổi bằng mũi. Việc gìn giữ phương pháp chế tác cũng như cách trình diễn cũng được các thế hệ người Xa Phó ở Châu Quế quan tâm gìn giữ và hàng ngày được người cao tuổi truyền dạy cho thế hệ trẻ, đặc biệt qua các ngày lễ hội của làng.

Cùng với việc bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa độc đáo và tận dụng lợi thế cảnh quan thiên nhiên, xã Châu Quế đang từng bước phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa người Xa Phó. Những ngôi nhà sàn truyền thống được giữ nguyên, vừa là nơi sinh hoạt vừa là điểm đón khách. Du khách đến đây được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của những bộ trang phục sặc sỡ sắc màu, được thưởng thức những món ăn đặc sản truyền thống, được thưởng thức tiếng khèn Ma Nhí, tiếng sáo Cúc Kẹ cùng với sự hiếu khách bà con Xa Phó nơi đây.

Trao đổi với PV, ông Vũ Thành Trung, Phó Chủ tịch UBND xã Châu Quế, tỉnh Lào Cai cho biết, xã đã tập trung tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức trong nhân dân, nhất là đối với thế hệ trẻ về ý nghĩa và giá trị của văn hóa truyền thống nói chung và truyền thống của người dân tộc Xa Phó nói riêng. Xã xác định rằng chỉ khi người dân hiểu và tự hào về bản sắc của mình thì việc bảo tồn mới thực sự bền vững.

Sự quan tâm của Nhà nước, sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền xã cùng những nỗ lực bền bỉ từ của người dân. Những nét đẹp văn hóa của người Xa Phó ở xã Châu Quế đang được gìn giữ và hồi sinh. Bảo tồn văn hóa không chỉ là trách nhiệm, mà còn là cách để người Xa Phó giữ lửa truyền thống, xây dựng bản làng hạnh phúc và giàu bản sắc giữa nhịp sống mới.

×