Dự án Nuôi Em: Vì sao ông Hoàng Hoa Trung công bố "báo cáo tài chính", dư luận càng phản ứng gay gắt?

Dự án Nuôi Em bị "phốt": Vẫn gây tranh cãi dù công bố "báo cáo tài chính"

Trước những lùm xùm về dự án Nuôi Em không minh bạch tài chính, nghi vấn lừa dối nhà tài trợ, trên Facebook cá nhân, quản lý dự án Hoàng Hoa Trung đã đăng tải nhiều thông tin chuyển khoản và xác nhận của các trường, địa phương.

Theo đó, trong chia sẻ mới nhất, ông Hoàng Hoa Trung đã công khai chuyển khoản hơn 1 tỷ đồng đợt 1 năm học 2025-2026 cho 20 trường học. Số tiền gửi cho từng trường dao động từ hơn 10 - gần 160 triệu đồng. Theo ông Trung, đây là báo cáo tài chính số 1 của dự án.

Thế nhưng, ngay sau khi công khai, nhà sáng lập Hoàng Hoa Trung cùng dự án Nuôi Em lại càng khiến dư luận phản ứng.

"Đây là bảng kê giao dịch, không phải báo cáo tài chính"

Trao đổi với PV báo Dân Việt, Thạc sĩ, Luật sư Hoàng Hà, Đoàn Luật sư TP.HCM, nhận định việc dự án Nuôi Em và founder Hoàng Hoa Trung liên tục công khai các ủy nhiệm chi, sao kê chuyển khoản là động thái đúng hướng về mặt minh bạch thông tin, đặc biệt trong bối cảnh dự án đang chịu nhiều chất vấn từ cộng đồng.

Tuy nhiên, theo luật sư, những tài liệu này về bản chất chỉ là bảng kê các giao dịch, không phải báo cáo tài chính theo quy định kế toán: “Cần gọi tên cho đúng. Những bảng kê giúp thấy được dòng tiền đã được chuyển đi, nhưng xét dưới góc độ pháp lý và chuẩn mực minh bạch, ảnh chụp chuyển khoản chỉ chứng minh từng giao dịch đơn lẻ. Nó chưa thể trả lời các câu hỏi lớn như: tổng thu trong kỳ là bao nhiêu, đang giữ bao nhiêu, còn cam kết nhận nuôi nào chưa chi, đã đối soát danh sách và mã học sinh chưa, dòng tiền luân chuyển thế nào? Đặc biệt, phải làm rõ việc xử lý phần tiền nhàn rỗi, bởi dự án thừa nhận có gửi tiết kiệm và sử dụng phần lãi", luật sư Hà nói.

Luật sư Hà cho rằng để “khóa lại” những tranh cãi hiện nay, dự án cần tiến thêm một bước: công khai theo logic kế toán, không chỉ theo logic ảnh chụp. Thông tư 41/2022/TT-BTC đã quy định rõ yêu cầu ghi sổ, lập báo cáo và minh bạch thông tin đối với hoạt động xã hội, từ thiện, kể cả trường hợp cá nhân vận động và tiếp nhận. Do đó, báo cáo tài chính đúng nghĩa phải có: sao kê ngân hàng theo từng kỳ, sổ chi tiết thu – chi, bảng đối chiếu với nhà trường địa phương, cùng cơ chế kiểm tra độc lập. Minh bạch theo chuẩn chứng từ giúp giảm rủi ro pháp lý và rủi ro mất niềm tin.

Một điểm then chốt, theo luật sư, là ai kiểm chứng. Khi một nhóm tự thu – tự chi – tự lập báo cáo – tự giải trình, dù có thiện chí vẫn thiếu khách quan vì người cầm tiền cũng là người chấm điểm cho chính mình. Ảnh ủy nhiệm chi hay bảng tổng hợp nội bộ chỉ góp phần trấn an nhưng không thể thay thế vai trò của kiểm toán độc lập hoặc sự xác minh của cơ quan chức năng.

Luật sư cũng lưu ý rằng khi công khai chứng từ như ủy nhiệm chi, danh sách trường, thông tin liên hệ…, dự án phải che lọc dữ liệu nhạy cảm, đặc biệt là dữ liệu trẻ em, để không vi phạm Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Ảnh ủy nhiệm chi hay bảng tổng hợp nội bộ chỉ góp phần trấn an nhưng không thể thay thế vai trò của kiểm toán độc lập hoặc sự xác minh của cơ quan chức năng.

Luật sư Hoàng Hà

- Đoàn Luật sư TP.HCM

Trước phản ứng gay gắt của dư luận khi dự án Nuôi Em công khai nhiều bằng chứng nhưng vẫn không làm công chúng yên tâm, thỏa mãn, Luật sư Hoàng Hà cho rằng có 4 nguyên nhân chính:

Thứ nhất, nhà hảo tâm không chỉ cần bằng chứng “đã chi” mà cần một bức tranh tổng thể có thể kiểm chứng. Ảnh chuyển khoản chỉ cho thấy một số giao dịch riêng lẻ, không trả lời được các câu hỏi: tổng nhận bao nhiêu, phân bổ theo mã và đối tượng thế nào, còn tồn quỹ bao nhiêu, tồn vì sao, có khoản nào lệch khỏi cam kết hay không. Thiếu bức tranh tổng quan khiến cảm giác “chưa thỏa mãn” là điều dễ hiểu.

Thứ hai, cách công khai theo kiểu ảnh chụp chứng từ khiến người theo dõi khó đối soát. Nhà hảo tâm thường muốn thấy chuỗi logic: mã nhận nuôi → người đóng góp → số tiền → thời điểm thu → thời điểm chi → đơn vị thụ hưởng xác nhận → sao kê ngân hàng đối chiếu. Nếu chỉ công bố các chuyển khoản rời rạc thì không tạo được chuỗi logic này, dẫn đến nghi ngờ tiếp tục tồn tại.

Thứ ba, thiếu bên thứ ba độc lập. Khi dự án tự ghi nhận, tự kiểm tra và tự công bố thì tính khách quan bị hạn chế, dù có thiện chí. Chỉ kiểm toán độc lập hoặc sự xác minh của cơ quan chức năng mới tạo được độ tin cậy đủ lớn, đặc biệt ở các điểm nhạy cảm như đối soát tổng thu – tổng chi, tồn quỹ, chi phí vận hành, hay cách xử lý tiền nhàn rỗi và tiền lãi.

Thứ tư, kỳ vọng của xã hội đối với hoạt động thiện nguyện quy mô lớn đã thay đổi mạnh mẽ. Nhà hảo tâm hiện nay đòi hỏi mức độ minh bạch tương tự doanh nghiệp: báo cáo theo kỳ, thuyết minh rõ ràng, quy trình chuẩn hóa và có kiểm tra độc lập. Trong khi đó, nhiều mô hình thiện nguyện tự phát xuất phát từ tinh thần tốt nhưng không vận hành theo chuẩn mực của một quỹ từ thiện chính thức theo Nghị định 93/2019, dẫn đến dễ phát sinh tranh cãi.

×