EU từ chối đề xuất cấp tốc của Ukraine, chuẩn bị gói đặc quyền "an ủi"

Theo thông tin mới được đưa ra, đề xuất này sẽ bao gồm việc tiếp cận thị trường rộng hơn và tham gia sâu hơn vào các chương trình và thể chế của EU, 4 nhà ngoại giao quen thuộc với các cuộc thảo luận, yêu cầu giấu tên để thảo luận về các cuộc đàm phán bí mật, đã nói với Politico.

Các đề xuất này được đưa ra sau một bữa tối căng thẳng hồi tháng 3, trong đó các thành viên EU đã bác bỏ đề xuất "mở rộng ngược" của Ủy ban châu Âu, vốn cho phép Ukraine gia nhập trước khi hoàn thành các cải cách lớn. Thay vào đó, EU xem xét mô hình hội nhập từng bước, mang lại cho Kiev những lợi ích thiết thực ngay bây giờ, đồng thời tiếp tục các cải cách cần thiết để trở thành thành viên.

“Ngay từ bữa tối hôm đó… các quốc gia thành viên đã nói rõ rằng việc gia nhập sẽ rất khó khăn trong thời gian ngắn” - một trong các nhà ngoại giao cho biết. “Nhưng chúng ta cần có một đề xuất tích cực về cách tốt nhất để cùng nhau tiến lên phía trước cho đến lúc đó".

Kéo Kiev lại gần hơn

Về phía EU, các quan chức đang tìm cách đưa Ukraine vào một số thị trường, chương trình tài trợ và thể chế chính trị của khối trước khi gia nhập - một mô hình mà nhà ngoại giao mô tả là "hội nhập dần dần có tốc độ cao".

Đức và Pháp, cả hai đều là những nước ủng hộ mạnh mẽ Ukraine nhưng thận trọng với một quá trình gia nhập vội vã, thuộc số các quốc gia tham gia định hình đề nghị này. Thủ tướng Đức Friedrich Merz tuần trước cho biết việc Ukraine gia nhập EU ngay lập tức “tất nhiên là không thể”, nhưng gợi ý rằng Kiev có thể được đề nghị “tham gia các Hội đồng châu Âu mà không có quyền bỏ phiếu”, cũng như tham gia vào một số hình thức nhất định với các thể chế khác như Nghị viện.

Một lựa chọn khác đang được các đồng minh của Ukraine thúc đẩy là trao cho Kiev một hình thức "quốc gia đang gia nhập" để chứng tỏ rằng nước này đang vững bước trên con đường gia nhập EU, theo đề xuất của Litva.

Danh hiệu này trước đây thường được áp dụng cho các quốc gia đã ký hiệp ước gia nhập và đang chờ được phê chuẩn. Tuy nhiên, tài liệu này lập luận rằng trường hợp của Ukraine “cho thấy con đường hội nhập châu Âu của nước này đã đạt đến mức độ ổn định và định hướng xứng đáng được công nhận tương tự”.

Trong khi đó, Kiev đang thúc ép để nhận được sự hỗ trợ kinh tế cụ thể hơn. Ông Chentsov cho biết Ukraine muốn “tiếp cận thị trường chung EU theo từng giai đoạn, gắn liền với tiến trình cải cách, tham gia sâu hơn vào các chương trình và thể chế của EU, và tiến triển nhanh chóng trong các thỏa thuận như ACAA để tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại”.

Một Thỏa thuận về Đánh giá và Chấp nhận Sự phù hợp của Sản phẩm Công nghiệp (ACAA) sẽ cho phép EU và Ukraine công nhận các tiêu chuẩn sản xuất của nhau, giúp hàng hóa công nghiệp dễ dàng di chuyển qua biên giới mà không cần kiểm tra bổ sung.

Ông Chentsov cho biết Ukraine cũng đang yêu cầu các doanh nghiệp của mình được tham gia vào các cuộc đối thoại công nghiệp chiến lược của Ủy ban châu Âu về các lĩnh vực như sản xuất ô tô, thép và hóa chất, "để các ngành công nghiệp của chúng tôi phù hợp hơn với chuỗi giá trị của EU".

Ông nói thêm rằng những bước đi như vậy sẽ mang lại “lợi ích kinh tế tức thì” và củng cố niềm tin của nhà đầu tư, đồng thời giúp con đường gia nhập EU của Ukraine có lợi cho cả hai bên ngay cả trước khi gia nhập.

Con đường gia nhập EU

Mặc dù có thiện chí chính trị đằng sau nỗ lực gia nhập EU của Ukraine, nhưng thời gian để thực sự gia nhập vẫn còn dài - chưa có quốc gia nào gia nhập kể từ Croatia năm 2013. Brussels đang nỗ lực đẩy nhanh tiến độ này, với Ủy viên Mở rộng Marta Kos cảnh báo rằng việc gia nhập phải được đẩy nhanh hơn do “các thế lực phá hoại bên ngoài” đang nhắm vào các quốc gia ứng cử viên. Tuy nhiên, bà cũng cảnh báo rằng hy vọng của Tổng thống Volodymyr Zelensky về việc gia nhập vào năm 2027 là “bất khả thi”.

Tuần trước, Phó Thủ tướng Ukraine Taras Kachka nói với Politico rằng ông kỳ vọng các nhóm đàm phán chính thức sẽ được mở trong "những tuần tới" sau khi người kế nhiệm Thủ tướng Hungary Viktor Orbán, Péter Magyar, nhậm chức. Thất bại trong cuộc bầu cử hồi đầu tháng này của ông Orbán đã loại bỏ một trở ngại lớn đối với tiến trình gia nhập của cả Ukraine và Moldova.

Tuy nhiên, một quan chức cấp cao của Hội đồng châu Âu cho biết Ukraine chỉ có thể hoàn tất các chương đàm phán vào cuối năm 2027 nếu duy trì tốc độ cải cách hiện tại. Bất kỳ hiệp ước gia nhập nào sau đó cũng cần sự ủng hộ chính trị nhất trí từ tất cả 27 quốc gia EU và buộc khối này phải đối mặt với những tranh chấp chưa được giải quyết về các điều khoản thành viên của Ukraine.

Bất chấp việc thúc đẩy các lợi ích ngắn hạn, cả ba nhà ngoại giao đều nhấn mạnh rằng gói cứu trợ này không thể thay thế cho quá trình gia nhập chính thức.

“Ưu tiên hàng đầu của chúng tôi là khôi phục lại quy trình gia nhập bình thường, bao gồm việc mở cửa tất cả các nhóm ngành cho cả Ukraine và Moldova mà không trì hoãn thêm nữa” - một nhà ngoại giao thứ ba của EU cho biết.

×